Хамракулова Мафтунахон Шухрат қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертация ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Турли ёшдаги ногирон фарзандли оилалар психологик фаровонлигининг детерминанатлари (Оролбўйи минтақаси оилалар мисолида)”, 19.00.06 – Ёш ва педагогик психология. Ривожланиш психологияси.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/P1319.
Илмий раҳбар: Жуманиёзова Насиба Раматиллаевна психология фанлари доктори (DSc), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон миллий педагогика университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Низомий номидаги Ўзбекистон миллий педагогика университети, DSc.01/2025.27.12.Р.03.02.
Расмий оппонентлар: Каршиева Дилафруз Суюновна, психология фанлари доктори (DSc), профессор; Исокова Муаззам Толкиновна психология фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Бухора халқаро унверситети
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II.Тадқиқотнинг мақсади: турли ёшдаги ногирон фарзандли оилалар психологик фаровонлигининг детерминантларини тадқиқ этиш ҳамда уларнинг психологик фаровонлик даражасини ошириш бўйича амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
психологик фаровонлик детерминантларини даражавий ифодаланишига кўра турли ёшдаги ногирон фарзанди бор ота-оналардаги аффектив, когнитив, конатив, рефлексив компонентларларнинг оила ресурслари билан интегратив намоён бўлиши туфайли, ногирон фарзандли оилаларда стресс билан боғлиқ ҳолатларнинг дифференциал ҳарактерга эга эканлиги аниқланган;
турли ёшдаги ногирон фарзандли оилаларнинг психологик фаровонлигини психодиагностик имкониятлари шахсларнинг эмоционал чарчаш, деперсонализация, ота-оналар ютуқларининг редуксиясини рефлексив баҳолаш муҳимлиги туфайли, “Ота-оналарда сўниш” сўровномасини психометрик кўрсаткичларга кўра киритиш асосида такомиллаштирилган;
оила аъзоларининг психоемоционал (стресс ва хавотирланиш) ҳолатига коррексион-адаптив таъсир этиш натижасида бола билан симбиотик муносабатда бўлиш, ота-оналарнинг копинг стратегияларини шакллантириш ва оиланинг психотерапевтик имкониятларидан фойдаланиш даражасини кучайтирганлиги туфайли когнитив, эмоционал ва хулқ-атворнинг конструктив ўзгариши боланинг индивидуал ҳолатини қабул қилишга эришиш мумкинлиги асосланган;
турли ёшдаги ногирон болаларнинг жамиятга интеграциясини таъминлаш жараёни ота-онанинг когнитив, эмоционал, хулқий соҳаларига таъсир этиш орқали фарзандини қабул қилиш, у билан ҳамкорлик қилиш, жамиятдаги статусини баҳолаш каби ҳисларини ривожлантириш муҳимлиги туфайли “психолог-оила-дефектолог” психологик хизмат триадасига “матонатли ота-оналар мактаби”ни киритиш асосида такомиллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Турли ёшдаги ногирон фарзандли оилалар психологик фаровонлигининг детерминантларига оид муаммони тадқиқ этиш асосида:
турли ёшдаги ногирон фарзанди бор оилалар ҳолатининг дифференциал намоён бўлишига кўра, шахснинг ҳаёт тарзидан қониқиш даражасига қараб, ҳаёт мазмуни билан боғлиқ қадриятларнинг ижтимоий нуқтаи назардан ўзгариши туфайли, уларда ҳиссий, экзистенсиал, ижтимоий-меъёрий фаровонликнинг устувор эканлиги далилланганлигига оид таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110 сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110-сон маълумотномаси). Натижада турли ёшдаги ногирон фарзанди бор оилаларда ҳаёт тарзидан қониқиш даражаси билан боғлиқ бўлган ҳиссий, экзистенсиал, ижтимоий-меъёрий фаровонликнинг устуворлигини ўрганиш ва тавсифлаш имконияти яратилган;
ногирон фарзанди бор оилаларни фаровонликка эришиш учун шахснинг ҳаётдан қониқиш даражасини ошириш, ўз-ўзига ишонч ва ўзини тўғри баҳолаш қобилиятини ривожлантириш, улардаги хавотир даражасининг ҳаётий стрессларга боғлиқ ҳолда камайтириш орқали когнитив, эмоционал ва хулқ-атвор соҳаларига комплекс таъсир кўрсатиш муҳимлиги асосланган таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110 сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110-сон маълумотномаси). Натижада ногирон фарзанди бор оилаларнинг психологик фаровонликка эришиши учун когнитив, эмоционал ва хулқ-атвор соҳаларига комплекс таъсир этиш муҳимлиги илмий тадқиқ этилган;
ногирон фарзанди бор ота-оналарда хавотирланиш даражасининг намоён бўлишидаги дифференциал фарқларнинг мавжудлигига кўра ижтимоий, ҳиссий, мотивацион-иродавий соҳани ривожлантиришдаги интегратив жиҳатларни шахс фаровонлигига интенсив таъсири туфайли ногирон фарзанди бор оилаларда вазиятли ва шахсий хавотирланишнинг психоемоционал жиҳатдан устувор эканлиги асосланган таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110 сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110-сон маълумотномаси). Натиажада ота-оналарда хавотирланиш даражасининг намоён бўлишидаги дифференциал фарқларни шахс фаровонлигига таъсирини тадқиқ қилиш ногирон фарзанди бор оилаларда вазиятли ва шахсий хавотирланишнинг психоемоционал жиҳатдан устувор эканлиги асосланган;
ногирон фарзанди бўлган оилаларнинг фаровонлик даражасини шакллантиришда улардаги ҳиссий, экзистенсиал, эго, гедонистик, ижтимоий-меъёрий фаровонлик ва ҳаётдан қониқиш даражасини ошириш орқали хавотирланиш ҳолатига коррексион-адаптив таъсир этиш муҳимлиги туфайли шахс ҳиссий-мотивацион соҳасини барқарорлаштириш зарурлигига асосланган таклифлар Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110 сонли буйруғи билан «Онтогенез психологияси. Дифференциал психология» модулига киритилган (Ўзбекистон миллий педагогика университети ҳузуридаги Психология ўқув-илмий марказининг 2025-йил 18-августдаги ПМ-110-сон маълумотномаси). Натиажада ота-оналарда хавотирланиш даражасининг намоён бўлишидаги дифференциал фарқларни шахс фаровонлигига таъсирини тадқиқ қилиш ногирон фарзанди бор оилаларда вазиятли ва шахсий хавотирланишнинг психоемоционал жиҳатдан устувор эканлиги асосланган.
