Qushoqov Jamoliddin Muxammadi ug‘lining 
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Dolomit, fosforit va kaliy xlorid qo‘shimchalari bilan ammiakli selitraning tarkibi va xossalarini yaxshilash texnologiyasi”, 02.00.13 - Noorganik moddalar va ular asosidagi materiallar texnologiyasi (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro’yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/T5566.
Ilmiy rahbar: Mamataliev Abdurasul Abdumalikovich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Umumiy va noorganik kimyo instituti.
IK faoliyat ko’rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Umumiy va noorganik kimyo instituti, DSc.05/2025.27.12.K/T.19.01.
Rasmiy opponentlar: Tog‘asharov Ahat Salimovich, texnika fanlari doktori, professor; Murodjon Samadiy Abdusalimzoda, texnika fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Navoiy davlat konchilik va texnologiyalar universiteti.
Dissertatsiya yo’nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: ammiakli selitra suyuqlanmasi, dolomit minerali, Qizilqum fosforit uni va kaliy xloridi asosida tarkibida fosfor hamda kaliy tutgan ohakli-ammiakli selitra olish texnologiyasini ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotining ilmiy yangiligi:
FU va KCl ning kimyoviy tarkibi va fizik-mexanik xossalarini aniqlash asosida ularni ohakli-ammiakli selitraga modifikator sifatida qo‘llashga yaroqliligi isbotlangan;
reologik xossalariga muvofiq NPCaMg- va NKCaMg-suyuqlanmalari harakatchan konsistensiyaga ega bo‘lib, ya’ni ularni shnekli aralashtirgich-donadorlagichda qiyinchiliklarsiz donadorlash mumkinligi aniqlangan;
NH4NO3 o‘zining kislotalik tabiati evaziga harorat 110°C dan boshlab erkin HNO3 ni hosil qilishi va mahsulotda reaksiyaga kirishishga ulgurmay qolgan DM, FU, KCl bilan neytrallanib turishiga asoslangan;
ohakli-ammiakli selitraga qaraganda tarkibida fosfor va kaliy tutgan ohakli-ammiakli selitraning yopishqoqligi, g‘ovakligi va dizel yoqilg‘isini adsorbsiya qilishi 1,0-1,5% gacha kamayganligi aniqlangan;
DTA-tahlilidan olingan tasvirlarga muvofiq, mahsulotlarni dastlabki termik parchalashi selitraga qaraganda (toza NH4NO3 uchun 211 ºC, optimal nisbatda FU qo‘llaganda 240,3ºC va KCl qo‘llanilganda esa 238,4ºC ga teng) 27,4 dan 29,3ºC gacha ortganligi isbotlangan;
AS, DM, FU va KCl optimal massa nisbatlarida yaxshi kimyoviy tarkib va xossalarga ega bo‘lgan fosforli va kaliyli ohakli-ammiakli selitra olishning samarali texnologiyalari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Dolomit, fosforit va kaliy xlorid qo‘shimchalari bilan ammiakli selitraning tarkibi va xossalarini yaxshilash texnologiyasi bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
ammiakli selitra suyuqlanmasi, dolomit minerali va yuqori karbonatli fosforit uni asosida donadorlangan NPCaMg-o‘g‘it olish texnologiyasi «Elektrokimyozavod» QK-AJning “2025-2026 yillarda amaliyotga joriy etish bo‘yicha istiqbolli ishlanmalar ro‘yxati’’ga kiritilgan  («Elektrokimyozavod» QK-AJning 2025 yil 2 oktyabrdagi 165-son ma’lumotnomasi). Natijada, dolomit minerali va past navli fosforit unini keng miqyosida ishlatilishiga hamda ohakli-ammiakli selitraning kimyoviy tarkibi va xossalarini yaxshilash imkonini beradi;
ammiakli selitra suyuqlanmasiga dolomit minerali va flotatsion kaliy xloridni qo‘shish yo‘li bilan donadorlangan NKCaMg- o‘g‘it olish texnologiyasi «Elektrokimyozavod» QK-AJning “2025-2026 yillarda amaliyotga joriy etish bo‘yicha istiqbolli ishlanmalar ro‘yxati’’ga kiritilgan («Elektrokimyozavod» QK-AJning 2025 yil 2 oktyabrdagi 165-son ma’lumotnomasi). Natijada, mahalliy xom ashyolar asosida kalsiy, magniy saqlagan kompleks o‘g‘it olish imkoniyati yaratiladi.