Чавлиева Фароғат Бойбўриевнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Маҳаллий хом ашёлар асосида калий гидроксид олиш технологиясини ишлаб чиқиш”,  02.00.13 - Ноорганик моддалар ва улар асосидаги материаллар технологияси, 11.00.05 - Атроф муҳитни муҳофаза қилиш ва табиий ресурслардан оқилона фойдаланиш (техника фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.2.PhD/Т4385. 
Илмий раҳбарлар: Кучаров Бахром Хайриевич, техника фанлари доктори, катта илмий ходим; Реймов Ахмед Мамбеткаримович, техника фанлари доктори, профессор, академик. 
Диссертация бажарилган муассасалар номи: Умумий ва ноорганик кимё институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Умумий ва ноорганик кимё институти, DSc.05/2025.27.12. К/Т.19.01.
Расмий оппонентлар: Қурбаниязов Рашид Калбаевич, техника фанлари доктори, доцент; Нурмуродов Тўлқин Исомуродович, техника фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Наманган давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: флотацион ва галлургик усуллар билан олинган калий хлориддан калий гидроксидини олиш ҳамда ишлаб чиқариш жараёнида ҳосил бўладиган сулфат кислотали чиқиндиларини утилизация қилиш орқали калий гидроксид олиш технологиясини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
стехиометрик жиҳатдан зарур бўлган миқдорнинг 100-122%  меъёрда  калий гидроксиди (КОҲ) ва калий карбонати (К2CО3) дан мос равишда фойдаланиш орқали Cа2+ ва Мг2+ ионларининг чўкиш даражаси 90% дан юқори бўлишига эришилган, ҳамда бу технология оқава сувлар ҳажмини сезиларли даражада камайтириш ва атроф-муҳитга бўлган антропоген таъсирни пасайтириши аниқланган;
калий хлориднинг мембранали электролиз жараёнида калий гидроксид чиқишида дастлабки эритманинг консентрацияси 0,65% дан 1,65% гача, ҳарорат 550C дан юқори, ток кучи 1 ва 5,5А/дм2 ва электролиз давомийлиги 30 дақиқага боғлиқликлари ҳамда ушбу аниқланган қонуниятлар энергия сарфини камайтириш ва ишлаб чиқаришнинг экологик таъсирини пасайтириш ҳисобига жараённи оптималлаштириш имконияти аниқланган;
анолит эритмасидан гипохлорит ва хлоратларни вакуум, ҳарорат ва қайтарувчилар (К2СО3, На2СО3) ёрдамида ажратиб олиш, шунингдек, анолитни кўп марта қайта ишлатиш мумкинлиги асосланган, бу эса зарарли бирикмаларнинг чиқишини ва чиқиндилар ҳажмини камайтириши исботланган;
буғлатиш усули билан каустик сода олишда ишлатилган сулфат кислотани регенерация қилиш жараёнида асосий технологик параметрларнинг роли ўрганилган, бу эса уни технологик циклга қайта ишлатиш имкониятини беради ва атроф-муҳитга тушадиган кислотали оқавалар миқдорини камайтириши аниқланган;
ишлатилган сулфат кислотани консентрлашда ҳароратни грофо-аналитик усулда аниқлаш учун номограмма ишлаб чиқилди;
табиий ресурслардан оқилона фойдаланишни таъминлаб, ишқорлар ишлаб чиқаришнинг салбий экологик ҳолатини камайтирадиган маҳаллий хом ашёлар асосида калий гидроксид олиш технологияси ишлаб чиқилган ва моддий баланси тузилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Маҳаллий хом ашёлар асосида калий гидроксид олиш технологиясини ишлаб чиқиш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
калий хлорид асосида электрокимёвий усулда калий гидроксид олиш технологияси «Қўнғирот сода заводи» МЧЖ ҚКда жорий этилган («Қўнғирот сода заводи» МЧЖ ҚКнинг 2023 йил 30 ноябрдаги  945-02- сон маълумотномаси). Натижада, калий гидроксиди импортини қисқартириш ва кимё саноати корхоналарини калий гидроксиди билан таъминлаш имконини берган;
“Навоиязот” АЖда каустик сода ишлаб чиқариш жараёнида ҳосил бўладиган сулфат кислота чиқиндисини буғлатиб тозалаш орқали жараёнга қайтариш технологиясини “Электрохимзавод”АЖ ҚКнинг “2028-2030 йилларда амалиётга жорий этиш бўйича истиқболли ишланмалар рўйхати”га киритилган (“Электрокимёзавод”АЖ ҚКнинг 2025 йил 20 октябрдаги 94-сонли маълумотномаси). Натижада, саноат чиқиндиси бўлган сулфат кислотасини қайта ишлаш орқали тозалаш ва тозаланган сулфат кислотасини кимё саноати ва  электролиз жараёнидан чиқаётган газларни қуритишда ишлатиш имконини беради.