Камолдинова Наргиза Анваровнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Аёллар тадбиркорлиги фаолиятини ривожлантиришнинг иқтисодий механизмини такомиллаштириш», 08.00.15 – Тадбиркорлик ва кичик бизнес иқтисодиёти.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.4.PhD/Iqt2678.
Илмий раҳбар: Исраилова Дилфуза Каримовна, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Андижон давлат техника институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Наманган давлат техника университети, PhD.03/2025.27.12.I.15.07.
Расмий оппонентлар: Оқбоев Алишер Расулжанович, иқтисодиёт фанлари доктори, доцент; Тажибаев Комилжон Қурбанович, иқтисодиёт фанлари фалсафа доктори (PhD), доцент.
Етакчи ташкилот: Фарғона давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: аёллар тадбиркорлиги фаолиятини ривожлантиришнинг иқтисодий механизмини такомиллаштириш бўйича таклиф ва тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
аёллар тадбиркорлиги суб'ектларида ишлаб чиқариш самарадорлигини миқдорий ва таҳлилий баҳолашни та'минловчи мезон сифатида ишлаб чиқариш самарадорлиги даражаси (КИЧСД) кўрсаткичи асосида корхоналарни “энг самарали корхоналар” (КИЧСД > 0,520), “яхши ишлаётган корхоналар” (0,490 ≤ КИЧСД ≤ 0,520) ва “паст самарадорликдаги корхоналар” (КИЧСД < 0,490) даражаларга сегментация қилишга имкон берадиган уч босқичли баҳолаш модели илмий жиҳатдан асосланган;
тадбиркор аёллар раҳбарлигидаги корхоналарда ишлаб чиқариш самарадорлигини белгиловчи асосий омилларнинг таклиф функцияси та'сиридаги ўзгариши даражаси маҳсулот нархи (ЎДМН = 2,372 фоизга ўсиш) ҳамда кредит ставкалари (ЎДКС = 0,062 фоизга пасайиш) бўйича асосланган;
ҳудуддаги аёллар тадбиркорлиги фаолиятини ривожлантиришнинг имкониятлари инновацион ривожланиш йўналишлари, давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чораларининг даражаси, хусусий сектор ва инвестицион фаоллик, маҳаллий ва ҳудудий ривожланиш сценарийлари асосида баҳолашнинг “қуйи”, “ўрта” ва “юқори” даражадаги ҳолатларини ифодаловчи мезонлар орқали такомиллаштирилган;
Андижон вилоятида хусусий инвестициялар, имтиёзли кредитлар, рақамли савдо улуши ва иш билан банд аёллар омиллари асосида аёллар тадбиркорлиги улушининг 2030-йилга қадар прогноз параметрлари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Аёллар тадбиркорлиги фаолиятини ривожлантириш орқали унинг иқтисодий механизмини такомиллаштириш борасида ишлаб чиқилган таклифлар асосида:
аёллар тадбиркорлиги суб'ектларида ишлаб чиқариш самарадорлигини миқдорий ва таҳлилий баҳолашни та'минловчи мезон сифатида ишлаб чиқариш самарадорлиги даражаси (КИЧСД) кўрсаткичи асосида корхоналарни “энг самарали корхоналар” (КИЧСД > 0,520), “яхши ишлаётган корхоналар” (0,490 ≤ КИЧСД ≤ 0,520) ва “паст самарадорликдаги корхоналар” (КИЧСД < 0,490) даражаларга сегментация қилишга имкон берадиган уч босқичли баҳолаш модели бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 21-апрелдаги 204-сон “2022-2026-йилларда Андижон вилояти ҳудудларини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳоли турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарори 3-иловасида Андижон вилояти Бўстон, Избоскан, Пахтаобод ва Хўжаобод туманларида аёллар раҳбарлигидаги тўқимачилик саноатига ихтисослашган корхоналар товарлар диверсификацияси ва “драйвер соҳалари”ни ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг 2026-йил 19-январдаги 21-231-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Андижон вилоятидаги аёллар раҳбарлигидаги корхоналар товарлар диверсификацияси самарадорлиги даражасини “Асел-ривож текстил” ХК - 3,25%, “Барқарор текстил” ХК - 9,8%, “Богʻишамол текстил люкс” МЧЖ - 4,67% ҳамда “Тараққиёт текстил ривож” МЧЖ - 2,33% оширишга муайян даражада хизмат қилган;
тадбиркор аёллар раҳбарлигидаги корхоналарда ишлаб чиқариш самарадорлигини белгиловчи асосий омилларнинг таклиф функцияси та'сиридаги ўзгариши даражаси маҳсулот нархи (ЎДМН = 2,372 фоизга ўсиш) ҳамда кредит ставкалари (ЎДКС = 0,062 фоизга пасайиш) бўйича таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2023-йил 21-декабрдаги ПҚ-401-сон “Оилаларни мустаҳкамлаш ва хотин-қизларнинг фаоллигини ошириш бўйича қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида” ги қарори 3-иловасининг 26-бандини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг 2026-йил 19-январдаги 21-231-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида аёллар тадбиркорлиги корхоналарида хавф-хатар ва илмий янгиликларни жорий этиш ҳамда тадбиркорлик экотизимини ривожлантириш ҳисобига кичик аёллар тадбиркорлигидан йирик аёллар тадбиркорлиги даражасига айланишига муайян даражада хизмат қилган;
ҳудуддаги аёллар тадбиркорлиги фаолиятини ривожлантиришнинг имкониятлари инновацион ривожланиш йўналишлари, давлат томонидан қўллаб-қувватлаш чораларининг даражаси, хусусий сектор ва инвестицион фаоллик, маҳаллий ва ҳудудий ривожланиш сценарийлари асосида баҳолашнинг “қуйи”, “ўрта” ва “юқори” даражадаги ҳолатларини ифодаловчи мезонлар орқали таклифидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 21-апрелдаги 204-сон “2022-2026-йилларда Андижон вилояти ҳудудларини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳоли турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора – тадбирлар тўғрисида”ги қарори 4-иловасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг 2026-йил 19-январдаги 21-231-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Андижон вилояти Бўстон, Избоскан, Пахтаобод ва Хўжаобод туманларида аёллар раҳбарлигидаги корхонани муқобил ссенарий йўналишларида молиялаштириш манбаларининг параметрларига муайян даражада хизмат қилган;
Андижон вилоятида хусусий инвестициялар, имтиёзли кредитлар, рақамли савдо улуши ва иш билан банд аёллар омиллари асосида аёллар тадбиркорлиги улушининг 2030-йилга қадар ишлаб чиқилган прогноз параметрларини ҳисобга олиш таклифидан Ўзбекистон Республикаси Вазирлар Маҳкамасининг 2022-йил 21-апрелдаги 204-сон “2022-2026-йилларда Андижон вилояти ҳудудларини комплекс ижтимоий-иқтисодий ривожлантириш ва аҳоли турмуш даражасини янада яхшилашга доир қўшимча чора-тадбирлар тўғрисида”ги қарорининг 1-иловасини ишлаб чиқишда фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Савдо-саноат палатасининг 2026-йил 19-январдаги 21-231-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида Андижон вилоятидаги аёллар тадбиркорлиги улушни 2030-йилда 59 фоизга ҳамда “Асел-Ривож текстил” хусусий корхонасининг 2030-йилдаги ишлаб чиқариш ҳажми 198881,1 минг. сўм ўзлаштириш имкониятини яратишга муайян даражада хизмат қилади.