Отахонова Шаходатхон Нурали қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Туксиз чигитларни саралаш учун электромеханик қурилмасининг иш органини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш”, 05.05.07 – “Қишлоқ хўжалигида электр технологиялар ва электр ускуналар” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.4.PhD/Т5113.
Илмий раҳбар: Айдаров Шамил Газизович, техника фанлари номзоди, катта илмий ходим.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қишлоқ хўжалигини механизациялаш илмий-тадқиқот институти, DSc.08/2025.27.12.Т.13.01 (Бир марталик Илмий кенгаш).
Расмий оппонентлар: техника фанлари доктори, профессор, Мухаммадиев Ашираф; техника фанлари бўйича фалсафа доктори, доцент, Усмонов Иномжон Исроилович.
Етакчи ташкилот: Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади биологик ва морфологик кўрсаткичлари бўйича лаборатория ва дала шароитидаги унувчанлиги ҳамда потенсиал ҳосилдорлиги юқори бўлган сара уруғликлар олиш учун туксиз чигитларни саралаш самарадорлигини оширадиган электромеханик қурилмасининг иш органини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
туксиз чигитларни биологик ва морфологик кўрсаткичларини ҳисобга олган ҳолда, саралаш учун иш органи металл ва диелектрик ҳалқалардан ташкил топган электромеханик қурилмаси ишлаб чиқилган;
туксиз чигитларни электромеханик қурилмасининг иш органи юзасидан узилиш бурчаклари ва потенсиал электродга бериладиган кучланишнинг қиймати уларни массасига боғлиқ равишда асосланган;
туксиз чигитларни электромеханик қурилмасининг иш органи юзасидаги ҳаракатини ифодалайдиган аналитик боғланишлар ва математик моделлар уларни физик-механик хоссаларини ҳисобга олган ҳолда келтириб чиқарилган;
электромеханик қурилмасининг иш органини конструктив ўлчамлари ва иш режимлари туксиз чигитларнинг сифат кўрсаткичларига боғлиқ равишда аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Туксиз чигитларни саралаш учун электромеханик қурилмасининг иш органини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
техник топшириқ ва лойиҳа-конструкторлик ҳужжатлари асосида, электромеханик саралагич қурилмаси ишлаб чиқилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 14-июлдаги 05/01-05/02-05/04-03-290-сонли маълумотномаси). Натижада, туксиз чигитларни саралаш учун электромеханик қурилмасининг тажриба нусхаларини тайёрлаш имконияти яратилган;
туксиз чигитларни саралаш учун ишлаб чиқилган электромеханик қурилмаси Андижон вилоятининг Мархамат туманидаги “Юрт чиройи”, “Найман пахтаси” ҳамда “Биргаликда юксалиш сари” фермер хўжаликларида жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 14-июлдаги 05/01-05/02-05/04-03-290-сонли маълумотномаси). Натижада, туксиз чигитларни аниқ уялаб экиш ҳисобига, уруғлик сарфи 1,5-2,0 мартага камайиб, бир тонна уруғни экишдан олинадиган иқтисодий самара 5 млн сўмдан ортиқни ташкил этган;
электромеханик қурилмасининг тажриба нусхасида сараланган туксиз уругʻлик чигитлар Андижон вилоятининг Мархамат туманининг дала майдонларида кенг миқёсда экилиб, хўжалик синовларидан ўтказилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 14-июлдаги 05/01-05/02-05/04-03-290-сонли маълумотномаси). Натижада, ниҳоллар бир текис униб чиққан ва ҳосил эрта пишиб етилиб, ҳосилдорлик назоратга нисбатан 5,0 қ/ҳа ёки 15,2 фоизга кўпайган.