Умиров Азамат Абдиназарович
Фалсафа доктори (PhD) диссертация иши ҳимояси ҳақида эълон матни

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Талабаларни электрон ахборот таълим ресурсларини  моделлаштириш жараёнига тайёрлаш методикасини такомиллаштириш” 13.00.06-“Рақамли таълим назарияси ва методикаси”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.3.PhD/Ped3899
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Қарши давлат университети, PhD.03/2025.27.12.Ped.11.04 
Илмий раҳбар: Камолов Ифтихор Бахтиёрович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор. 
Расмий оппонентлар: Ҳамидов Жалил Абдурасулович, педагогика фанлари доктори (DSc), профессор.Эргашев Нуриддин Ғайратович, педагогика фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), профессор. 
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади талабаларни таълим жараёнида электрон ахборот таълим ресурсларини (бундан кейин ЭАТР) яратиш ва улардан фойдаланишга ўргатишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
“компетенсияга йўналтирилган-лойиҳа асосли-дизайн фикрлаш” интеграциялашган ёндашуви асосида олий таълим тизимида талабаларнинг электрон ахборот-таълим ресурсларини (ЭАТР) моделлаштириш жараёнига тайёргарлигини кучайтириш мақсадида методик модел ишлаб чиқилиб, ўқув натижалари Блоомнинг рақамли таксономияси ва ТПАCК/ТПРАCК компонентлари кесимида операцион индикаторлар орқали диагностик мезонлари такомиллаштирилган;
леарнинг аналйтиcс + реcоммендер сйстем механизми таклиф этилиб, талабаларнинг ЭАТР моделлаштириш компетенсиясини индивидуаллаштирилган тарзда ривожлантириш учун сунъий интеллектга асосланган адаптив ўқув траекторияси, ЛМС/хАПИ/СCОРМ излари асосида кластерлаш ва прогнозлаш (предиcтиве моделинг) усуллари орқали талабалар эҳтиёжига мос микромодуллар, рубрикалар ва рефлексив топшириқларни автоматик тавсия қилиш алгоритми асослаб берилган;
ЭАТР моделлаштириш жараёнида сифатни таъминлашни илмий асослаш мақсадида “педагогик дизайн–фойдаланувчи тажрибаси (УХ)–когнитив юклама” консепсияларини бирлаштирувчи баҳолаш ва верификация тизими ишлаб чиқилиб, унда эксперт баҳолаш (Делпҳи), аналитик рубрика, А/Б тест ва усабилитй тестинг натижаларини триангуляция қилиш орқали ресурснинг дидактик қиймати, эргономиклиги ва инклюзивлиги (WCАГ тамойиллари) бўйича ишончли мониторинг модели такомиллаштирилган;
моделлаштириш фаолиятини амалий муҳитда чуқурлаштириш учун рақамли эгизак (дигитал тwин), АР/ВР симуляция ва булутли муаллифлик платформалари (Ҳ5П, Артиcулате/Сторйлине аналоглари, лоw-cоде/но-cоде) имкониятларига таянган “виртуал дизайн-лаборатория” методик консепсияси асослаб берилиб, унда спринт/Агиле (Сcрум) цикллари, портфелга асосланган баҳолаш (э-портфолио) ва версияларни бошқариш (Гит-ёндашуви) орқали ЭАТР прототиплаш–итератив такомиллаштириш–жамоавий экспертиза жараёнлари тизимлаштирилган, шунингдек, ушбу консепсия асосида илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “компетенсияга йўналтирилган-лойиҳа асосли-дизайн фикрлаш” интеграциялашган ёндашуви, электрон ахборот таълим материалларини моделлаштириш асосида назарий-методик ёндашувларга оид маълумотлардан “Бошланғич синфларда ахборот технологиялари” номли ўқув қўлланма мазмунига сингдирилган ва амалиётга жорий этилган (Қарши давлат университетининг 2024-йил 2-мартдаги 411-сонли буйруғИ; 41И-30-рақамли нашр рухсатномаси). Натижада, таълим жараёни натижалари Блоомнинг рақамли таксономияси ва ТПАCК/ТПРАCК компонентлари кесимида операцион индикаторлар орқали диагностик мезонлари ўрганилиб, олий таълим тизимида талабаларнинг электрон ахборот-таълим ресурсларини (ЭАТР) моделлаштиришга оид билимлари оширилган;
леарнинг аналйтиcс + реcоммендер сйстем механизми таклиф этилиб, талабаларнинг ЭАТР моделлаштириш компетенсиясини индивидуаллаштирилган тарзда ривожлантириш учун сунъий интеллектга асосланган адаптив ўқув траекторияси, ЛМС/хАПИ/СCОРМ излари асосида кластерлаш ва прогнозлаш (предиcтиве моделинг) усулларига ҳамда электрон ахборот таълим воситаларини яратиш бўйича маълумотлардан “Технологик таълим ва уни ўқитиш методикаси” номли ўқув қўлланмаси мазмунига сингдирилган (2025-йил 28-февралдаги 38 И-сонли буйруғи билан тасдиқланган 38 И-18-рақамли гувоҳномаси). Натижада, электрон ахборот таълим воситаларини яратиш тайёргарлигини амалга оширишнинг экспериментал модели ишлаб чиқилди ва амалиётга жорий этилган;
ЭАТР моделлаштириш жараёнида сифатни таъминлашни илмий асослаш мақсадида “педагогик дизайн–фойдаланувчи тажрибаси (УХ)–когнитив юклама” консепсияларини бирлаштирувчи баҳолаш ва верификация тизими ишлаб чиқилиб, талабаларни келгусидаги ўқитувчилик фаолиятларида ЭАТРларни яратиш ва улардан фойдаланишга тайёргарлик даражалари тахлилий нуқтаи назардан ўрганилганлиги кўникмаларидан “СCПАCЕCОМ” Неw студй програм ин спаcе сйстемс анд cоммуниcатионс энгинееринг (Космик тизимлар ва алоқа муҳандислиги бўйича янги ўқув дастури) номли халқаро лойиҳаси доирасида фойдаланилган.Натижада, эксперт баҳолаш (Делпҳи), аналитик рубрика, А/Б тест ва усабилитй тестинг натижаларини триангуляция қилиш орқали ресурснинг дидактик қиймати, эргономиклиги ва инклюзивлиги (WCАГ тамойиллари) бўйича ишончли мониторинг модели такомиллаштирилган;
моделлаштириш фаолиятини амалий муҳитда чуқурлаштириш учун рақамли эгизак (дигитал тwин), АР/ВР симуляция ва булутли муаллифлик платформалари (Ҳ5П, Артиcулате/Сторйлине аналоглари, лоw-cоде/но-cоде) имкониятларига таянган “виртуал дизайн-лаборатория” методик консепсияси асослаб берилиб, спринт/Агиле (Сcрум) цикллари, портфелга асосланган баҳолаш (э-портфолио) ва версияларни бошқариш (Гит-ёндашуви) орқали ЭАТР прототиплаш–итератив такомиллаштириш–жамоавий экспертиза жараёнлари тизимлаштиришга оид маълумотлар таълим жараёнига сингдирилган (Оʻзбекистон Республикаси Олий таʼлим, фан ва инновациялар вазирлиги Олий таʼлимни ривожлантириш тадқиқотлари марказининг 2026-йил 4-феврал 02/01-01-56-сонли маълумотномаси). Натижада, ушбу консепсия асосида илмий-методик тавсиялар ишлаб чиқилган, шунингдек, мамлакатамиз олий таълим муассасалари таълим жараёнига ЭАТРлардан кенг фойдаланишни амалга ошириш учун тавсияномалар ишлаб чиқилган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish