Fatullaeva Kamola Raxmatullaevnaning
filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi,ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmog‘i):
“Tibbiy birliklarda sinonimik va antonimik munosabatlar (ingliz va o‘zbek tillari misolida)”, 10.00.06 – Qiyosiy adabiyotshunoslik, chog‘ishtirma tilshunoslik va tarjimashunoslik (filologiya fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan: № B2023.2.PhD/Fil3594.
Ilmiy rahbar: Abuzalova Mexriniso Kadirovna, filologiya fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Buxoro davlat universiteti DSc.03/2025.27.12.Fil.08.08
Rasmiy opponentlar: Djumaeva Jamila Sharipovna, filologiya fanlari doktori (DSc), professor; Saidova Muxayyo Umedilloevna, filologiya fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Qarshi davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Ingliz va o‘zbek tillari tibbiy birliklarda sinonimik va antonimik munosabatlarning differensial va anologik  xususiyatlarini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ingliz va o‘zbek tillarida tibbiu terminlarning shakllanishi, taraqqiuot usuli, terminlashishida tizimlilik, o’z terminologik maudonidagi monosemiklikka mouillik, ekspressiua, stilistik betaraflik xususiuatlari hamda affiksatsiua, kompozisiua, konversiua, abbreviatura, o‘zlashmalar orqali derivastion mazmun kasb etishi aniqlangan;
qiyoslanayotgan tillardagi tibbiu birliklarni bouitishda so’z o’zlashtirish, internatsional leksika, tibbiu evfemizm, tibbiu perifraza, tibbiu eponim, metaforalar, shuningdek, ularning semantik maudonini hosil qiluvchi sinonimiua, antonimiua, giper-giponimiua, partonimiua kabi paradigmatik munosabatlar samaradorligi isbotlangan; 
har ikkala tilning tibbiy terminlar tizimidagi sinonimiya hodisasida dublet sinonimlar samaradorligi aniqlanib, bunday dubletlarda ingliz tilida tasniflangan ekvivalent “sifat + ot” atamali tarkibda bo‘lsa, o‘zbek tilida “ot+fe’l” birikmasi unumdorligi hamda ularning almashtirish (bir xil leksemalarning takrorlanishi), aniqlashtirish (ma’lumotni aniq uetkazish), stilistik (nutqqa ko’rkamlik berish), ekspressivlik (uslubiu bo’uoqdorlik) funksiualari dalillangan;
ingliz va o‘zbek tillari tibbiu birliklarida antonimik munosabatlar inson fiziologik hamda psixologik holati bilan bog‘liq jarauonlarning o’zaro qarma-qarshiligida, turli o‘xshatishlar, sifatlashlar, qiuoslar, obrazlilik asosida uuzaga shiqishidagi daraja ko’rsatkishini olgan tibbiu birliklar safining eng uuqori va eng pastki o’rinda turuvchi leksemalar gradatsiuasi  orqali voqelanishi asoslangan. 
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Ingliz va o‘zbek tillari tibbiy birliklarida sinonimik va antonimik munosabatlarni tadqiq qilish jarayonida erishilgan ilmiy natija va xulosalar asosida:
ingliz va o‘zbek tillarida tibbiu terminlarning shakllanishi, taraqqiuot usuli, terminlashishida tizimlilik, o’z terminologik maudonidagi monosemiklikka mouillik, ekspressiua, stilistik betaraflik xususiuatlari hamda affiksatsiua, kompozisiua, konversiua, abbreviatura, o‘zlashmalar orqali derivastion mazmun kasb etishi oid nazariu xulosalardan Toshkent davlat o‘zbek tili va adabiyoti universitetida 2017-2020- yillarda bajarilgan OT-F1-030 “O‘zbek adabiyoti tarixi” ko‘p jildlik monografiyani (7 jild) chop etish” mavzusidagi fundamental ilmiy loyihani bajarishda foydalanilgan (Toshkent davlat o’zbek tili va adabiuoti universitetining 2023-uil 7-dekabrdagi №01/4-2626-son ma’lumotnomasi). Natijada soha terminlarini tartibga solish uuzasidan tavsiualar berish hamda inglizsha-o’zbeksha lingvistik terminlar lug‘ati mazmuni bouitilishiga asos bo’lgan; 
qiyoslanayotgan tillarda tibbiu birliklar bouitishda so’z o’zlashtirish, internatsional leksika, tibbiu evfemizm, tibbiu perifraza, tibbiu eponim, metaforalar, ular semantik maudonini hosil qiluvchi sinonimiua, antonimiua, giper-giponimiua, partonimiua kabi paradigmatik munosabatlar samaradorligiga oid xulosalardan Samarqand davlat chet tillar institutida 2016-2018 yillarda amalga oshirilgan Evropa Ittifoqining Erasmus+ dasturi 561624-ERR-1-2015-UK-EPPKA2-CBHE-SP-ERASMUS+ CBHE IMEP: “O‘zbekistonda oliy talim tizimi jarayonlarini modernizatsiyalash va xalqarolashtirish” nomli xorijiy loyihada foydalanilgan (Samarqand davlat shet tillar institutining 2023-uil 4-dekabrdagi №1187/02-son ma’lumotnomasi). Natijada tibbiu terminlar haqidagi ilmiu qarashlarning bouishiga asos bo’lgan;
har ikkala tilning tibbiy terminlar tizimining sinonimiya hodisasida dublet sinonimlar samaradorligi aniqlanib, bunday dubletlarda ingliz tilida tasniflangan ekvivalent “sifat + ot”atamali tarkibli bo‘lsa, o‘zbek tilida “ot+fe’l” birikmasi unumdorligi hamda ularning almashtirish (bir xil leksemalarning takrorlanishi), aniqlashtirish (ma’lumotni aniq uetkazish), stilistik (nutqqa ko’rkamlik berish), ekspressivlik (uslubiu bo’uoqdorlik) funksiualari bilan bog‘liq xulosa va natijalardan Buxoro viloyat teleradiokompaniyasida “Assalom Buxoro”, “Zamondosh” ko’rsatuvlari va “Asrlarning asraganlari” radioeshittirishlari ssenariylarini tayyorlashda foydalanilgan (Buxoro vilouat teleradiokompaniuasining 2023-uil 17-nouabrdagi №02-09-321-son ma’lumotnomasi). Natijada mazkur teleko’rsatuvlar ushun tauuorlangan materiallarning mazmuni mukammallashgan.