Malikova Nilufar Nusratullaevnaning
fan doktori (DSc) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar. 
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Akne patogenezining klinik, genetik va biokimyoviy asoslari: klinik kechishini prognozlash va davolash strategiyasiga yangicha yondashuvlar”, 14.00.11 – Dermatologiya va venerologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqami: B2023.2.DSc/Tib847.
Ilmiy maslahatchi: Arifov Saidkasim Saidazimovich, tibbiyot fanlari doktori professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy amaliy tibbiyot markazi, DSc.04/28.02.2023.Tib.158.01.
Rasmiy opponentlar: Pakirdinov Adxam Begishevich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Oxlopkov Vitaliy Aleksandrovich, tibbiyot fanlari doktori, professor; Muxamedov Rustam Sultanovich, biologiya fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Ostona tibbiyot universiteti (Qozog‘iston).
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Akne patogenezining klinik, genetik va biokimyoviy ko‘rsatkichlari asosida klinik kechishini prognozlash va davolash strategiyasiga yangicha yondashuvlarni ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
akne bilan kasallangan bemorlarda kasallik klinik kechishining og‘irligi va uzoq davom etishi sababli malondial`degid darajasining ortishi fonida superoksiddismutaza faolligining keskin kamayishi isbotlangan;
ilk bor akne bilan kasallanganda PPARG (C28078G) geni funksional jihatdan susaygan allel varianti va noqulay G/G genotipi mavjudligi ularda xastalikni og‘ir shakli rivojlanish xavfining keskin ortishi isbotlangan;
ilk bor PPARG (C28078G), SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1b (T31C) va IL6 (C174G) genlari noxush genotipik variantlarining tarqalish darajasi yuqoriligi akne rivojlanishi va klinik og‘ir kechishiga sabab bo‘lishi ularni patogenetik jihatdan muhim genetik markerlar ekanligi isbotlangan;
acne vulgaris kasalligida SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1β (T-31C) va IL6 (C174G) genlarining kasallikka moyillik qiluvchi genotipik variantlari mavjudligi teri yog‘ bezlarining gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlari rivojlanishiga sabab bo‘lishiga olib keluvchi mustaqil omillar ekanligi isbotlangan; 
SOD2 (C60T) va IL10 (C592A) genetik variantlari gen-gen o‘zaro ta’sirlarini baholash jarayonida akne rivojlanishida additiv ta’sir etishi xamda teri yog‘ bezlari gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlariga oid sintropik markerlar sifatida namoyon bo‘lishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Akne patogenezining klinik, genetik va biokimyoviy ko‘rsatkichlari asosida klinik kechishini prognozlash va davolash strategiyasiga yangicha yondashuvlarni ishlab chiqish bo‘yicha olingan ilmiy natijalari asosida:
birinchi ilmiy yangiligi: akne bilan kasallangan bemorlarda kasallik klinik kechishining og‘irligi va uzoq davom etishi sababli malondial`degid darajasining ortishi fonida superoksiddismutaza faolligining keskin kamayishi aniqlanganligi bo‘yicha «Akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash» va «Akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi Ilmiy kengashining 2025 yil 26 martdagi 49-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan). Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent viloyati filiali bo‘yicha 29.04.2025 yildagi 56-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №49-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyat filiali bo‘yicha 19.04.2025 yildagi 14-sonli va "Natural hair clinic" xususiy klinikasi bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №4/1-sonli buyruqlari bo‘yicha klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi №29/14-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi akne og‘ir shakllari rivojlanish xavfini erta aniqlash, davolash taktikasini optimallashtirish, residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent, Buxoro va Samarqand viloyatlari filiallari xamda "Natural hair clinic" xususiy klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishida akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash va akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar usullarini qo‘llash xar bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 1313255 so‘mgacha tejashga imkon yaratadi; xulosa: akne bilan kasallangan bemorlarda kasallik klinik kechishining og‘irligi va uzoq davom etishi sababli malondial`degid darajasining ortishi fonida superoksiddismutaza faolligining keskin kamayishi asoslangan; 
ikkinchi ilmiy yangilik: ilk bor akne bilan kasallanganda PPARG (C28078G) geni funksional jihatdan susaygan allel varianti va noqulay G/G genotipi mavjudligi ularda xastalikni og‘ir shakli rivojlanish xavfining keskin ortishi isbotlanganligi bo‘yicha «Akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash» va «Akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi Ilmiy kengashining 2025 yil 26 martdagi 49-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan). Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent viloyati filiali bo‘yicha 29,04.2025 yildagi 56-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №49-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyat filiali bo‘yicha 19.04.2025 yildagi 14-sonli va "Natural hair clinic" xususiy klinikasi bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №4/1-sonli buyruqlari bo‘yicha klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi №29/14-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi akne og‘ir shakllari rivojlanish xavfini erta aniqlash, davolash taktikasini optimallashtirish, residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent, Buxoro va Samarqand viloyatlari filiallari xamda "Natural hair clinic" xususiy klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishida akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash va akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar usullarini qo‘llash xar bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 1313255 so‘mgacha tejashga imkon yaratadi; xulosa: akne bilan kasallanganda PPARG (C28078G) geni funksional jihatdan susaygan allel varianti va noqulay G/G genotipi mavjudligi ularda xastalikni og‘ir shakli rivojlanish xavfining keskin ortishi asoslangan;
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor PPARG (C28078G), SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1b (T31C) va IL6 (C174G) genlari noxush genotipik variantlarining tarqalish darajasi yuqoriligi akne rivojlanishi va klinik og‘ir kechishiga sabab bo‘lishi ularni patogenetik jihatdan muhim genetik markerlar ekanligi isbotlanganligi bo‘yicha «Akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash» va «Akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi Ilmiy kengashining 2025 yil 26 martdagi 49-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan). Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent viloyati filiali bo‘yicha 29.04.2025 yildagi 56-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №49-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyat filiali bo‘yicha 19.04.2025 yildagi 14-sonli va "Natural hair clinic" xususiy klinikasi bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №4/1-sonli buyruqlari bo‘yicha klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi №29/14-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi akne og‘ir shakllari rivojlanish xavfini erta aniqlash, davolash taktikasini optimallashtirish, residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent, Buxoro va Samarqand viloyatlari filiallari xamda "Natural hair clinic" xususiy klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishida akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash va akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar usullarini qo‘llash xar bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 1313255 so‘mgacha tejashga imkon yaratadi; xulosa: PPARG (C28078G), SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1b (T31C) va IL6 (C174G) genlari akne rivojlanishi va klinik og‘ir kechishiga sabab bo‘lishi ularni patogenetik jihatdan muhim genetik markerlar ekanligi asoslangan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: acne vulgaris kasalligida SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1β (T-31C) va IL6 (C174G) genlarining kasallikka moyillik qiluvchi genotipik variantlari mavjudligi teri yog‘ bezlarining gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlari rivojlanishiga sabab bo‘lishiga olib keluvchi mustaqil omillar ekanligi isbotlanganligi bo‘yicha «Akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash» va «Akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi Ilmiy kengashining 2025 yil 26 martdagi 49-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan). Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent viloyati filiali bo‘yicha 29.04.2025 yildagi 56-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №49-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyat filiali bo‘yicha 19.04.2025 yildagi 14-sonli va "Natural hair clinic" xususiy klinikasi bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №4/1-sonli buyruqlari bo‘yicha klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi №29/14-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi akne og‘ir shakllari rivojlanish xavfini erta aniqlash, davolash taktikasini optimallashtirish, residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent, Buxoro va Samarqand viloyatlari filiallari xamda "Natural hair clinic" xususiy klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishida akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash va akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar usullarini qo‘llash xar bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 1313255 so‘mgacha tejashga imkon yaratadi; xulosa: acne vulgaris kasalligida SOD2 (T58C, Ala16Val), TNF-α (G-308A), IL1β (T-31C) va IL6 (C174G) genlarining kasallikka moyillik qiluvchi genotipik variantlari mavjudligi teri yog‘ bezlarining gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlari rivojlanishiga sabab bo‘lishiga olib keluvchi mustaqil omillar ekanligi asoslangan; 
beshinchi ilmiy yangilik: ilk bor SOD2 (C60T) va IL10 (C592A) genetik variantlari gen-gen o‘zaro ta’sirlarini baholash jarayonida akne rivojlanishida additiv ta’sir etishi xamda teri yog‘ bezlari gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlariga oid sintropik markerlar sifatida namoyon bo‘lishi aniqlanganligi bo‘yicha «Akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash» va «Akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar» uslubiy tavsiyanomalari ishlab chiqilgan (Tibbiyot xodimlarini kasbiy malakasini rivojlantirish markazi Ilmiy kengashining 2025 yil 26 martdagi 49-sonli bayonnomasi bilan tasdiqlangan). Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent viloyati filiali bo‘yicha 29.04.2025 yildagi 56-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №49-sonli, Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Samarqand viloyat filiali bo‘yicha 19.04.2025 yildagi 14-sonli va "Natural hair clinic" xususiy klinikasi bo‘yicha 21.04.2025 yildagi №4/1-sonli buyruqlari bo‘yicha klinik amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 17 noyabrdagi №29/14-sonli xulosasi); ijtimoiy samaradorligi: ilmiy natijalarni klinik amaliyotga joriy etilishi akne og‘ir shakllari rivojlanish xavfini erta aniqlash, davolash taktikasini optimallashtirish, residivlar xolatini kamaytirish xamda xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi Toshkent, Buxoro va Samarqand viloyatlari filiallari xamda "Natural hair clinic" xususiy klinikasi amaliy faoliyatlariga joriy etilishida akne patogenezidagi superoksiddismutazaning ahamiyati va uni korregirlash va akne klinik kechishi xavfi biomarkerlarini baholash bo‘yicha metodologik tavsiyalar usullarini qo‘llash xar bemorga nisbatan sarflangan mablag‘ning 1313255 so‘mgacha tejashga imkon yaratadi; xulosa: SOD2 (C60T) va IL10 (C592A) genetik variantlari akne rivojlanishida additiv ta’sir etishi xamda teri yog‘ bezlari gipersekresiyasi va yallig‘lanish jarayonlariga oid sintropik markerlar sifatida namoyon bo‘lishi asoslangan.