Sharipova Mubina Shodmonovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri: “Parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisa spektri uchun baholashlar”, 01.01.01- Matematik analiz (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: № B2025.2.PhD/FM1282.
Ilmiy rahbar: Rasulov To‘lqin Husenovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Abu Rayhon Beruniy nomidagi Urganch davlat universiteti, PhD.03/2025.27.12.FM.06.02.
Rasmiy opponentlar: Imomqulov Sevdiyor Akramovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Yodgorov G‘ayrat Ro‘zievich, fizika-matematika fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi:
panjaradagi soni saqlanmaydigan va uchtadan oshmaydigan zarrachalar sistemasiga mos uchinchi tartibli operatorli matrisa muhim va diskret spektrini aniqlash, uning kubik sonli tasviri uchun muqobil formula topish, spektrning quyi va yuqori chegaralari uchun uch turdagi baholashlarni topishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisa muhim spektrining ikki va uch zarrachali tarmoqlari, uni tashkil etuvchi kesmalar soni aniqlangan hamda blok elementlar spektrlari orasida munosabatlar o‘rnatilgan;
parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisa diskret spektrini aniqlovchi Fredgolm determinanti qurilgan va ko‘pi bilan to‘rtta oddiy xos qiymatlarga ega bo‘lishi ko‘rsatilgan;
kubik sonli tasvir yordamida parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisa spektrining quyi va yuqori chegaralari uchun baholashlar olingan;
Gershgorin teoremasining analogi va qo‘zg‘alishlar nazariyasining klassik teoremasidan foydalanib parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisaning spektri uchun baholashlar topilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Dissertatsiyada olingan natijalar quyidagi ilmiy-tadqiqot loyihalarida qo‘llanilgan:
Uchinchi tartibli operatorli matrisaning muhim spektr tarmoqlarini aniqlash, uni tashkil etuvchi kesmalar soni va ushbu operatorli matrisaning xos qiymatlari sonini belgilashda qo‘llanilgan metodlardan O‘sh davlat universitetining №7111-FXD/23 raqamli ilmiy-tadqiqot loyihasida foydalanilgan (O‘sh davlat universitetining 2025-yil 22-sentyabrdagi ma’lumotnomasi). Ushbu ilmiy natijalar qo‘llanishi birinchi tartibli chiziqli notekis singulyar buzilgan oddiy differensial tenglamalar tizimi uchun Valle-Pussen masalasi echimining kichik parametr bo‘yicha xoxlagan darajadagi aniqlik bilan to‘liq va bir jinsli asimptotik yoyilmasini qurishga imkon bergan.
parametrga bog‘liq uchinchi tartibli operatorli matrisa spektri uchun kubik sonli tasvir hamda Gershgorin teoremasi yordamida olingan baholashlar bo‘yicha olingan natijalar O‘zbekiston Milliy Universitetining UT-OT-2020-1 raqamli “Monje-Amper tenglamasi va ekstremal plyurisubgarmonik funksiyalar” mavzusidagi fundamental loyihada foydalanilgan (O‘zbekiston Milliy Universitetining 2025-yil 4-noyabrdagi ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi, kompleks fazolarda nozik maxsusliklarga ega separat-analitik funksiyalarning golomorflik qobiqlarini ekstremal funksiyalar orqali aniqlash imkonini bergan.