Ахмедова Гулмира Ихтиёровнанинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Юрак ишемик касаллиги билан оғриган беморларда анемияни эрта ташхислаш ва олдини олишнинг комплекс патогенетик, фармако-иқтисодий асослаш» 14.00.05 – Ички касалликлар (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.PhD/Tib3504.
Илмий раҳбар: Жарилкасинова Гавҳар Жанузаковна, тиббиёт фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Бухоро давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Бухоро давлат тиббиёт институти, DSc.04/30.04.2022.Tib.93.02.
Расмий оппонентлар: Мирахмедова Ҳилола Тухтасиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Баротова Мехрибан Субитдиновна, тиббиёт фанлари доктори, доцент. 
Етакчи ташкилот: Қирғизистон давлат тиббиёт академияси (Қирғизистон).
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: юрак ишемик касаллигидан зўриқишдаги турғун стенокардия билан оғриган беморларда камқонликни эрта ташхислаш, унинг патогенетик механизмларини аниқлаш, самарали даво ва профилактик ёндашувларни ишлаб чиқиш ҳамда фармако-иқтисодий жиҳатдан баҳолашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
зўриқишдаги турғун стенокардияли беморларда камқонликнинг тарқалиши гепсидин ва sTfR/log(ferritin) каби феррокинетик маркерларнинг ўзгариши билан узвий боғлангани комплекс равишда кўрсатилган бўлиб, темир метаболизми бузилишлари миокард перфузиясини пасайтириб, зўриқишдаги турғун стенокардия оғирлашувининг асосий патогенетик триггери экани илмий асосланган;
юрак ишемик касаллигида гепсидин, sTfR/log(ferritin) ва RDW (Red Cell Distribution Width, яъни эритроцитлар ўлчамлари тарқоқлиги) индекси камқонликни башорат қилишда ишончли маркер сифатида белгиланган ҳамда sTfR/log(ferritin) индексининг гемоглобин билан тескари ўрта корреляцияси камқонликнинг оғирлашувини кўрсатувчи индикатор эканлиги исботланган;
камқонликнинг диагностик комплекси ва уни   эрта идентификация қилишда лаборатор-биохимиявий маркерлар, ЭКГ даги ишемик ўзгаришлари ва зўриқишдаги турғун стенокардия  функционал синфи билан интеграл баҳоланганда ишемияни кучайтирувчи мустақил патогенетик фенотип эканлиги асосланган;
юрак ишемик касаллиги ва камқонлик мавжуд беморлар учун мақсадли профилактика стратегияси сифатида темирни парентерал юбориш ва нутритив қўшимчалар боғлиқлиги асосида, фармако-иқтисодий жиҳатдан асосланган интеграл патогенетик даволаш алгоритми ишлаб чиқилган. 
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. 
Юрак ишемик касаллиги билан оғриган беморларда анемияни эрта ташхислаш ва олдини олишнинг комплекс патогенетик, фармако-иқтисодий асослаш натижасида олинган илмий хулосалар асосида:
биринчи илмий янгилик. Зўриқишдаги турғун стенокардияли беморларда камқонликнинг тарқалиши гепсидин ва sTfR/log(ferritin) каби феррокинетик маркерларнинг ўзгариши билан узвий боғлангани комплекс равишда кўрсатилган бўлиб, темир метаболизми бузилишлари миокард перфузиясини пасайтириб, зўриқишдаги турғун стенокардия оғирлашувининг асосий патогенетик триггери экани илмий асосланганлиги бўйича «ЮИК билан оғриган беморларда камқонликни эрта ташхислаш ва олдини олишни такомиллаштириш усуллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (21.01.2025 й 01.125 сон буйруқ) ва Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси (27.03.2025 йилдаги 851-2-208-ТБ/2025-сон буйруқ) илмий тадқиқот ишлари натижалари амалиётга тадбиқ этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 07 июлдаги 21/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: тадқиқот натижасида зўриқишдаги турғун стенокардияда камқонликни гепсидин ва sTfR/log(ferritin) орқали эрта аниқлаш имконияти кўрсатилди. Бу усул стенокардия хуружлари частотасини 25% дан 35% гача камайтириб, тез-тез госпитализацияларни олдини олиш ва беморларнинг меҳнат қобилияти ҳамда ҳаёт сифатини сақлашга ижобий таъсир кўрсатади. Иқтисодий самарадорлиги: феррокинетик маркерлар асосида камқонликни эрта аниқлаш орқали даволаш харажатларини оптималлаштириш, қиммат интервенцион муолажалар эҳтиёжини камайтириш ва ресурслардан мақсадли фойдаланиш таъминланади. Бу умумий сарфланадиган бюджет маблағларини ҳар бир бемор учун 587000 сўм, умумий ҳисобда 3820000 сўм иқтисодий самарадорликга эришилди. Хулоса. Эрта скрининг субклиник камқонликни вақтида аниқлаб, касаллик оғирлашувини чеклайди ва реанимацион хавфни пасайтиради. Бу ёндашув клиник натижаларни барқарорлаштириб, соғлиқни сақлаш тизимига тушадиган иқтисодий юкни сезиларли қисқартиради.
иккинчи илмий янгилик. Юрак ишемик касаллигида гепсидин, sTfR/log(ferritin) ва RDW (Red Cell Distribution Width, яъни эритроцитлар ўлчамининг тарқоқлиги) индекси камқонликни башорат қилишда ишончли маркер сифатида белгиланган ҳамда sTfR/log(ferritin) индексининг гемоглобин билан тескари ўрта корреляцияси камқонликнинг оғирлашувини кўрсатувчи индикатор эканлиги исботланганлиги  бўйича « ЮИК билан оғриган беморларда камқонликни эрта ташхислаш ва олдини олишни такомиллаштириш усуллари » услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (21.01.2025 й 01.125 сон буйруқ) ва Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси (27.03.2025 йилдаги 851-2-208-ТБ/2025-сон буйруқ) илмий тадқиқот ишлари натижалари амалиётга тадбиқ этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 07 июлдаги 21/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: Юрак ишемик касаллигида гепсидин, sTfR/log(ferritin) ва RDW индекси орқали камқонликни башорат қилиш имкони юзага келиши хавф гуруҳидаги беморларни эрта аниқлашни соддалаштиради. Бу усул клиник кузатув сифатини ошириб, камқонлик оғирлашуви билан боғлиқ асоратлар ва функционал чекланишлар пайдо бўлишини камайтиради. Иқтисодий самарадорлиги: аниқ прогностик маркерлардан фойдаланиш орқали ортиқча лаборатор таҳлиллар, самарасиз терапия ва кеч белгиланган даволаш билан боғлиқ харажатлар қисқаради. Маркерлер асосида тўғри танланган дaвo тактикаси натижасида 2134000 сўм маблағни иқтисод қилиш имконини берди. Хулоса. Башоратловчи модел камқонликнинг кеч асоратларини олдиндан аниқлаш орқали даволаш жараёнини рационаллаштиради. Натижада клиник қарорлар қабул қилишда аниқлик ошади ва диагностика–терапия харажатлари оптимал даражада сақланади.
учинчи илмий янгилик. Камқонликнинг диагностик комплекси ва уни эрта идентификация қилишда лаборатор-биохимиявий маркерлар, ЭКГдаги ишемик ўзгаришлари ва зўриқишдаги турғун стенокардия  функционал синфи билан интеграл баҳоланганда ишемияни кучайтирувчи мустақил патогенетик фенотип эканлиги асосланганлиги бўйича « ЮИК билан оғриган беморларда камқонликни эрта ташхислаш ва олдини олишни такомиллаштириш усуллари » услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (21.01.2025 й 01.125 сон буйруқ) ва Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси (27.03.2025 йилдаги 851-2-208-ТБ/2025-сон буйруқ) илмий тадқиқот ишлари натижалари амалиётга тадбиқ этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 07 июлдаги 21/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: камқонликнинг лаборатор-биохимиявий маркерлари, ЭКГдаги ишемик ўзгаришлар ва стенокардиянинг функционал синфи интеграл баҳоланганда, унинг ишемияни кучайтирувчи мустақил патогенетик фенотип эканлиги амалиётда хавф гуруҳини аниқлашни сезиларли енгиллаштиради. Бу беморларни эрта мониторинг қилиш, хуружлар частотасини 40-50% га камайтириш ва иш қобилиятини узоқ муддат сақлашга ижобий таъсир кўрсатади. Иқтисодий самарадорлиги: интеграл диагностик комплексдан фойдаланиш самарасиз текширувлар ва кеч қўйилган ташхис билан боғлиқ ортиқча харажатларни камайтиради. Камқонликнинг патогенетик фенотип сифатида аниқланиши мақсадли терапияни танлашни оптималлаштириб, даволаш харажатларини ҳар бир беморга нисбатан 237000 сўмга, умумий харажатларни эса 1876000 сўмга  қисқартиради ва ресурслардан рационал фойдаланишни таъминлайди. Хулоса. Камқонликнинг лаборатор маркерлари, ЭКГ ишемик ўзгаришлари ва стенокардия функционал синфининг биргаликда таҳлили юрак ишемик касаллигида уни ишемияни кучайтирувчи мустақил патогенетик фенотип сифатида кўрсатиб берди. Ушбу ёндашув камқонликни эрта идентификация қилиш, хавфни стратификация қилиш ва индивидуал терапияни белгилашда янги илмий-амалий платформани шакллантиради.
тўртинчи илмий янгилик. Юрак ишемик касаллиги ва камқонлик мавжуд беморлар учун мақсадли профилактика стратегияси сифатида темирни парентерал юбориш ва нутритив қўшимчалар боғлиқлиги асосида, фармако-иқтисодий жиҳатдан асосланган интеграл патогенетик даволаш алгоритми ишлаб чиқилганлиги бўйича « ЮИК билан оғриган беморларда камқонликни эрта ташхислаш ва олдини олишни такомиллаштириш усуллари » услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган Бухоро вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази (21.01.2025 й 01.125 сон буйруқ) ва Когон шаҳар тиббиёт бирлашмаси (27.03.2025 йилдаги 851-2-208-ТБ/2025-сон буйруқ) илмий тадқиқот ишлари натижалари амалиётга тадбиқ этилган. (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашнинг 2025 йил 07 июлдаги 21/56-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: юрак ишемик касаллиги ва камқонликка эга беморлар учун темирни парентерал юбориш ва нутритив қўшимчаларга асосланган мақсадли профилактика алгоритмининг яратилиши беморларнинг ҳаёт сифати, жисмоний бардошлиги ва стенокардия хуружларини назорат қилиш имконини оширади. Эрта тўғри танланган патогенетик даво асоратлар хавфини 25-30% га камайтиради ва беморларнинг ижтимоий фаоллигини сақлашга хизмат қилади. Иқтисодий самарадорлиги: фармако-иқтисодий жиҳатдан баҳолашга асосланган интеграл даволаш алгоритми қиммат интервенцион муолажалар эҳтиёжини камайтиради, самарасиз ёки кеч белгиланган терапия билан боғлиқ ортиқча харажатларни қисқартиради. Мақсадли анемия коррекцияси ресурслардан рационал фойдаланишни таъминлаб, оғир юрак-қон томир хавфини камайтириш ҳисобига бюджетдан ташқари 578600 сўм миқдордаги харажат иқтисодий самарадорликга эришилган. Хулоса. ЮИК ва камқонликка эга беморлар учун темирни парентерал юбориш ва нутритив қўшимчаларни фармако-иқтисодий мезонлар асосида бирлаштирган интеграл патогенетик даволаш алгоритми ишлаб чиқилди. Ушбу алгоритм клиник амалиётда индивидуал ёндашувни кучайтириб, камқонликни самарали коррекция қилиш ва ишемик ҳолатни барқарорлаштиришда юқори амалий аҳамият касб этади.