Kamilova Shaxzoda Raxmatovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi: “Arterial gipertoniya bilan og‘rigan keksa yoshdagi ayollarda turg‘un stenokardiyaning klinik-immunologik kompleks diagnostikasi” ixtisoslik shifri: 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.2.PhD/Tib3656.
Ilmiy rahbar: Navruzova Shakar Istamovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot institutida bajarilgan.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Suyarov Akram Amirkulovich, tibbiyot fanlari doktori; Trigulova Raisa Xusainovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: arterial gipertoniya bilan og‘rigan keksa yoshdagi ayollarda turg‘un stenokardiyaning klinik-immunologik kompleks tashxislashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor arterial gipertenziya fonida stabil stenokardiyada funksional sinf (FC) darajasidan qat’iy nazar natriyuretik peptid (NUP) miqdori keskin ortishi, ammo uning yuqori miqdori, turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishiga sabab emasligi aniqlangan;
ilk bor yurak ishemik kasalligi turg‘un stenokardiyada yallig‘lanishga xos IL-6 va TNF-a sitokinlari miqdorining kuchayib boruvchi stenokardiyaga nisbatan FC1 va FC3 keskin kamayishi, IL-8 miqdorining kamayish tendensiyasi kasallik kechishi og‘irlashuvi xamda kuchayib boruvchi stenokardiya transformatsiyasiga sabab bo‘lishi isbotlangan:
ilk bor yurak ishemik kasalligi FS2 turg‘un stenokardiyada pul`sning pasayishi (bradikardiya/bradiaritmiya) fonida TNF-α miqdorining kamayishi miokarddagi mikrotsirkulyasiya jarayoni buzilishiiga va miokard distrofiyasi/ishemiya rivojlanishiga sabab bo‘lishi aniqlangan;
ilk bor yurak ishemik kasalligi kechishi og‘irligi kuchayishida (FS1-FS2-FS3) qon-tomir endotelial o‘sish faktori VEGF-A miqdorining ortishi qon-tomir endoteliyasi zararlanishi va miokarddagi metabolizm jarayoni buzilishiga sabab bo‘lishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Arterial gipertoniya bilan og‘rigan keksa yoshdagi ayollarda turg‘un stenokardiyaning klinik-immunologik kompleks tashxislash jarayonida olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangiligi: ilk bor arterial gipertenziya fonida stabil stenokardiyada funksional sinf (FC) darajasidan qat’iy nazar natriyuretik peptid (NUP) miqdori keskin ortishi, ammo uning yuqori miqdori, turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishiga sabab bo‘lmasligi aniqlanganligi bo‘yicha «Keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 1-iyuldagi №24-m/019 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 30.07.2024 yildagi 46-sonli va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali bo‘yicha 20.07.2024 yildagi 133-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 20-martdagi 14/24-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar gipertoniya bilan og‘rigan keksa ayollarda turg‘un stenokardiyani o‘z vaqtida aniqlash, klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish, statsionarda davolanish muddatini qisqartirish va va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali, va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishida keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usulini qo‘llash kasallikning klinik-immunologik xususiyatlarini aniqlash va davolashning differinsirlangan usullaridan foydalanish statsionarda yotishni 2 sutkaga qisqarishi xisobiga xar bir bemorga nisbatan 1847258 sum iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan. Xulosa: arterial gipertenziya fonida stabil stenokardiyada funksional sinf (FC) darajasidan qat’iy nazar natriyuretik peptid (NUP) miqdori keskin ortishi, ammo uning yuqori miqdori, turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishiga sabab bo‘lmasligi asoslangan;
ikkinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak ishemik kasalligi turg‘un stenokardiyada yallig‘lanishga xos IL-6 va TNF-a sitokinlari miqdorining kuchayib boruvchi stenokardiyaga nisbatan FC1 va FC3 keskin kamayishi, IL-8 miqdorining kamayish tendensiyasi kasallik kechishi og‘irlashuvi xamda kuchayib boruvchi stenokardiya transformatsiyasiga sabab bo‘lishi isbotlanganligi bo‘yicha «Keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 1-iyuldagi №24-m/019 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 30.07.2024 yildagi 46-sonli va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali bo‘yicha 20.07.2024 yildagi 133-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 20-martdagi 14/24-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar gipertoniya bilan og‘rigan keksa ayollarda turg‘un stenokardiyani o‘z vaqtida aniqlash, klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish, statsionarda davolanish muddatini qisqartirish va va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali, va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishida keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usulini qo‘llash kasallikning klinik-immunologik xususiyatlarini aniqlash va davolashning differinsirlangan usullaridan foydalanish statsionarda yotishni 2 sutkaga qisqarishi xisobiga xar bir bemorga nisbatan 1847258 sum iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan. Xulosa: yurak ishemik kasalligi turg‘un stenokardiyada yallig‘lanishga xos IL-6 va TNF-a sitokinlari miqdorining kuchayib boruvchi stenokardiyaga nisbatan FC1 va FC3 keskin kamayishi, IL-8 miqdorining kamayish tendensiyasi kasallik kechishi og‘irlashuvi xamda kuchayib boruvchi stenokardiya transformatsiyasiga sabab bo‘lishi asoslangan:
uchinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak ishemik kasalligi FS2 turg‘un stenokardiyada pul`sning pasayishi (bradikardiya/bradiaritmiya) fonida TNF-α miqdorining kamayishi miokarddagi mikrotsirkulyasiya jarayoni buzilishiiga va miokard distrofiyasi/ishemiya rivojlanishiga sabab bo‘lishi aniqlanganligi bo‘yicha «Keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 1-iyuldagi №24-m/019 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 30.07.2024 yildagi 46-sonli va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali bo‘yicha 20.07.2024 yildagi 133-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 20-martdagi 14/24-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar gipertoniya bilan og‘rigan keksa ayollarda turg‘un stenokardiyani o‘z vaqtida aniqlash, klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish, statsionarda davolanish muddatini qisqartirish va va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali, va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishida keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usulini qo‘llash kasallikning klinik-immunologik xususiyatlarini aniqlash va davolashning differinsirlangan usullaridan foydalanish statsionarda yotishni 2 sutkaga qisqarishi xisobiga xar bir bemorga nisbatan 1847258 sum iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan. Xulosa: yurak ishemik kasalligi FS2 turg‘un stenokardiyada pul`sning pasayishi (bradikardiya/bradiaritmiya) fonida TNF-α miqdorining kamayishi miokarddagi mikrotsirkulyasiya jarayoni buzilishiiga va miokard distrofiyasi/ishemiya rivojlanishiga sabab bo‘lishi asoslangan;
to‘rtinchi ilmiy yangiligi: ilk bor yurak ishemik kasalligi kechishi og‘irligi kuchayishida (FS1-FS2-FS3) qon-tomir endotelial o‘sish faktori VEGF-A miqdorining ortishi qon-tomir endoteliyasi zararlanishi va miokarddagi metabolizm jarayoni buzilishiga sabab bo‘lishi isbotlanganligi bo‘yicha «Keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usuli» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti ekspertlar kengashining 2024-yil 1-iyuldagi №24-m/019 sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 30.07.2024 yildagi 46-sonli va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali bo‘yicha 20.07.2024 yildagi 133-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2025 yil 20-martdagi 14/24-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar gipertoniya bilan og‘rigan keksa ayollarda turg‘un stenokardiyani o‘z vaqtida aniqlash, klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish, statsionarda davolanish muddatini qisqartirish va va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan kardiologiya ilmiy-amaliy markazi Buxoro viloyati filiali, va Respublika shoshilinch tibbiy yordam ilmiy markazi Sirdaryo filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishida keksa ayollarda turg‘un stenokardiyaning kuchayib boruvchi stenokardiyaga o‘tishini bashoratlash usulini qo‘llash kasallikning klinik-immunologik xususiyatlarini aniqlash va davolashning differinsirlangan usullaridan foydalanish statsionarda yotishni 2 sutkaga qisqarishi xisobiga xar bir bemorga nisbatan 1847258 sum iqtisodiy samaradorlik berishi asoslangan. Xulosa: yurak ishemik kasalligi kechishi og‘irligi kuchayishida (FS1-FS2-FS3) qon-tomir endotelial o‘sish faktori VEGF-A miqdorining ortishi qon-tomir endoteliyasi zararlanishi va miokarddagi metabolizm jarayoni buzilishiga sabab bo‘lishi asoslangan.
