Алимов Тимур Рауфовичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қон ўрнини босувчи восита «Реоманнисол»нинг патогенетик механизмлари ва экстремал ҳолатларда унинг қўлланилиши самарадорлиги», 14.00.16 – Нормал ва патологик физиология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2021.1.DSc/Tib516.
Илмий маслаҳатчи: Каримов Хамид Якубович, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Республика ихтисослаштирилган гематология илмий-амалий тиббиёт маркази.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03.
Расмий оппонентлар: Азимова Севара Баходировна, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Яриев Алишер Алимжонович, тиббиёт фанлари доктори; Бурхониддин Баховиддинович Баховадинов, тиббиёт фанлари доктори, профессор (Росcия Федерацияси).
Етакчи ташкилот: Андижон давлат тиббиёт институти.
II. Тадқиқотнинг мақсади: қон ўрнини босувчи “Реоманнисол” нинг куйиш шоки, турли интоксикациялар (алкогол ва гелиотропин) ва ўлимга олиб келадиган қон йўқотишда таъсир қилишнинг патогенетик механизмларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
куйиш шоки, ўткир алкогол ва гелиотрин интоксикациясининг экспериментал моделида қон ўрнини босувчи “Реоманнисол” эндоген интоксикациясининг оғирлигини сезиларли даражада камайтириши, биокимёвий ва физиологик кўрсаткичларини нормаллаштириши, буйрак функциясини яхшилаши ва тажриба ҳайвонларнинг тирик қолиш даражасини ишончли ошриши исботланган;
куйиш шоки, алкогол ва гелиотрин билан заҳарланиш шароитида қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг антигипоксант хусусиятлари HIF-1α даражасини ва гипоксия реакциясининг бошқа маркерларини тиклашга ёрдам бериши, гипоксияга мослашишнинг ҳужайра механизмларини фаоллаштириши каби антигипоксант хусусиятлари исботланган;
қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг антиоксидант таъсирининг патофизиологик механизмлари, шунингдек, унинг таркибига кирадиган натрий сукцинат (энергетик субстрат ва митохондриал фаоллаштирувчи) ва маннитол (антиоксидант ва осмопротектор) липидларнинг пероксидланиш жараёнларини самарали равишда секинлаштириши, антиоксидант тизимининг фаоллигини нормаллантириши исботланган;
ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишда қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг кардиомиоцитларни оксидловчи ҳалокатдан фаол ҳимоя қиладидан ва антиоксидант ферментларнинг фаоллигини оширадиган миокард даражасида намоён бўладиган орган сақловчи механизми аниқланган;
қон ўрнини босувчи “Реоманнисол” нинг куйиш шоки, ўткир алкогол ва гелиотрин заҳарланишида жигардаги морфологик ўзгаришларни тез ва самарали тиклаш қобилияти, унинг кучли детоксификация ва гепатопротектив таъсирида гепатоцитларнинг тез тикланиши, гепатоцитлар цитоплазмасидаги метаболик жараёнларнинг кучайиши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қон ўрнини босувчи "Реоманнисол" нинг куйиш шоки, турли интоксикациялар (алкогол ва гелиотропин) ва ўлимга олиб келадиган қон йўқотишда таъсир қилишнинг патогенетик механизмларини аниқлаш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янглилик: куйиш шоки, ўткир алкогол ва гелиотрин интоксикациясининг экспериментал моделида қон ўрнини босувчи “Реоманнисол” эндоген интоксикациясининг оғирлигини сезиларли даражада камайтириши, биокимёвий ва физиологик кўрсаткичларини нормаллаштириши, буйрак функциясини яхшилаши ва тажриба ҳайвонларнинг тирик қолиш даражасини ишончли ошриши исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан 2021 йил 2 февралда 8н-д/91-сон билан тасдиқланган “Ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишида гипоксия ва антиоксидант тизимни тузатиш усули” ва 2021 йил 4 мартда 8н-д/92-сон билан тасдиқланган “Клиник амалиётда янги кўп функцияли қон ўрнини босувчи Реоманнисолдан фойдаланган ҳолда экстремал шароитларни даволаш усули” номли услубий тавсияномалар мзмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 05.12.2024 йилдаги 164-И-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 03.01.2025 йилдаги 2-А/Ф-сон, Фармация-Инновация маркази бўйича 07.02.2025 йилдаги 2-сон ҳамда Тошкент фармацевтика институти бўйича 04.04.2025 йилдаги 219-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: таклиф этилган усулни амалга ошириш натижалари янги самаралироқ воситалар ёрдамида экстремал шароитларда патогенетик ўзгаришларни самарали тиклаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Реоманнисолни ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш учун қўллаш, Реосорбилакт билан солиштирганда, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш самарадорлигини ошириш орқали касалхонада қолиш кунларини қисқартириш ва меҳнат қобилиятини тезроқ тиклаш натижасида экстремал шароитларда даволаниш учун сарфланадиган ўртача 31680000 сўм маблағлар иқтисод қилинади;
иккинчи илмий янгилик: куйиш шоки, алкогол ва гелиотрин билан заҳарланиш шароитида қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг антигипоксант хусусиятлари HIF-1α даражасини ва гипоксия реакциясининг бошқа маркерларини тиклашга ёрдам бериши, гипоксияга мослашишнинг ҳужайра механизмларини фаоллаштириши каби антигипоксант хусусиятлари исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан 2021 йил 2 февралда 8н-д/91-сон билан тасдиқланган “Ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишида гипоксия ва антиоксидант тизимни тузатиш усули” ва 2021 йил 4 мартда 8н-д/92-сон билан тасдиқланган “Клиник амалиётда янги кўп функцияли қон ўрнини босувчи Реоманнисолдан фойдаланган ҳолда экстремал шароитларни даволаш усули” номли услубий тавсияномалар мзмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 05.12.2024 йилдаги 164-И-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 03.01.2025 йилдаги 2-А/Ф-сон, Фармация-Инновация маркази бўйича 07.02.2025 йилдаги 2-сон ҳамда Тошкент фармацевтика институти бўйича 04.04.2025 йилдаги 219-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: таклиф этилган усулни амалга ошириш натижалари ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш натижасида юзага келган патогенетик ўзгаришларни янги, самаралироқ воситалар ёрдамида самарали тиклаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Реоманнисолни ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш учун қўллаш, Реосорбилакт билан солиштирганда, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш самарадорлигини ошириш орқали касалхонада қолиш кунларини қисқартириш ва меҳнат қобилиятини тезроқ тиклаш натижасида экстремал шароитларда даволаниш учун сарфланадиган ўртача 31680000 сўм маблағлар иқтисод қилинади;
учинчи илмий янгилик: қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг антиоксидант таъсирининг патофизиологик механизмлари, шунингдек, унинг таркибига кирадиган натрий сукцинат (энергетик субстрат ва митохондриал фаоллаштирувчи) ва маннитол (антиоксидант ва осмопротектор) липидларнинг пероксидланиш жараёнларини самарали равишда секинлаштириши, антиоксидант тизимининг фаоллигини нормаллантириши исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан 2021 йил 2 февралда 8н-д/91-сон билан тасдиқланган “Ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишида гипоксия ва антиоксидант тизимни тузатиш усули” ва 2021 йил 4 мартда 8н-д/92-сон билан тасдиқланган “Клиник амалиётда янги кўп функцияли қон ўрнини босувчи Реоманнисолдан фойдаланган ҳолда экстремал шароитларни даволаш усули” номли услубий тавсияномалар мзмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 05.12.2024 йилдаги 164-И-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 03.01.2025 йилдаги 2-А/Ф-сон, Фармация-Инновация маркази бўйича 07.02.2025 йилдаги 2-сон ҳамда Тошкент фармацевтика институти бўйича 04.04.2025 йилдаги 219-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволашнинг янада самарали усулини жорий этиш ўлим ва интоксикация даражасини камайтириш, даволаш самарадорлигини ошириш ва шифохонада қолиш муддатини қисқартириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Реоманнисолни ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш учун қўллаш, Реосорбилакт билан солиштирганда, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш самарадорлигини ошириш орқали касалхонада қолиш кунларини қисқартириш ва меҳнат қобилиятини тезроқ тиклаш натижасида экстремал шароитларда даволаниш учун сарфланадиган ўртача 31680000 сўм маблағлар иқтисод қилинади;
тўртинчи илмий янгилик: ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишда қон ўрнини босувчи “Реоманнисол”нинг кардиомиоцитларни оксидловчи ҳалокатдан фаол ҳимоя қиладидан ва антиоксидант ферментларнинг фаоллигини оширадиган миокард даражасида намоён бўладиган орган сақловчи механизми аниқланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан 2021 йил 2 февралда 8н-д/91-сон билан тасдиқланган “Ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишида гипоксия ва антиоксидант тизимни тузатиш усули” ва 2021 йил 4 мартда 8н-д/92-сон билан тасдиқланган “Клиник амалиётда янги кўп функцияли қон ўрнини босувчи Реоманнисолдан фойдаланган ҳолда экстремал шароитларни даволаш усули” номли услубий тавсияномалар мзмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 05.12.2024 йилдаги 164-И-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 03.01.2025 йилдаги 2-А/Ф-сон, Фармация-Инновация маркази бўйича 07.02.2025 йилдаги 2-сон ҳамда Тошкент фармацевтика институти бўйича 04.04.2025 йилдаги 219-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш харажатларини камайтириш ва касалхонада қолиш муддатини қисқартириш, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволашнинг янада самарали усулини жорий этиш ўлим ва интоксикация даражасини камайтириш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Реоманнисолни ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш учун қўллаш, Реосорбилакт билан солиштирганда, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш самарадорлигини ошириш орқали касалхонада қолиш кунларини қисқартириш ва меҳнат қобилиятини тезроқ тиклаш натижасида экстремал шароитларда даволаниш учун сарфланадиган ўртача 31680000 сўм маблағлар иқтисод қилинади;
бешинчи илмий янгилик: қон ўрнини босувчи “Реоманнисол” нинг куйиш шоки, ўткир алкогол ва гелиотрин заҳарланишида жигардаги морфологик ўзгаришларни тез ва самарали тиклаш қобилияти, унинг кучли детоксификация ва гепатопротектив таъсирида гепатоцитларнинг тез тикланиши, гепатоцитлар цитоплазмасидаги метаболик жараёнларнинг кучайиши исботланганлиги бўйича таклифлар Соғлиқни сақлаш вазирлиги томонидан 2021 йил 2 февралда 8н-д/91-сон билан тасдиқланган “Ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишида гипоксия ва антиоксидант тизимни тузатиш усули” ва 2021 йил 4 мартда 8н-д/92-сон билан тасдиқланган “Клиник амалиётда янги кўп функцияли қон ўрнини босувчи Реоманнисолдан фойдаланган ҳолда экстремал шароитларни даволаш усули” номли услубий тавсияномалар мзмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Хоразм вилояти кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 05.12.2024 йилдаги 164-И-сон, Наманган вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 03.01.2025 йилдаги 2-А/Ф-сон, Фармация-Инновация маркази бўйича 07.02.2025 йилдаги 2-сон ҳамда Тошкент фармацевтика институти бўйича 04.04.2025 йилдаги 219-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 июлдаги 22/17-сонли хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: таклиф этилаётган усулни амалга ошириш беморларнинг қолиш муддатини, умумий даволаш даврларини касалхонада ҳам, амбулатория муассасаларида ҳам сезиларли даражада қисқартириш ва шу билан беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: Реоманнисолни ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотиш учун қўллаш, Реосорбилакт билан солиштирганда, ўткир ўлимга олиб келадиган қон йўқотишни даволаш самарадорлигини ошириш орқали касалхонада қолиш кунларини қисқартириш ва меҳнат қобилиятини тезроқ тиклаш натижасида экстремал шароитларда даволаниш учун сарфланадиган ўртача 31680000 сўм маблағлар иқтисод қилинади.
