Safiullin Aleksandr Iosifovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi: “Kasallikning turli bosqichlarida bolalar va kattalardagi OIV infeksiyasining immun-fiziologik jihatlari” ixtisosliklar shifri: 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2PhD/Tib2955.
Ilmiy rahbarlar: Zalyalieva Mar`yam Valievna biologiya fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Immunologiya va inson genomika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Raxmankulova Zuxra Jandarovna, tibbiyot fanlari doktori; Ibadova Gulnara Alievna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: kasallikning turli bosqichlarida OIV bilan kasallanganlarda tug‘ma immunitet omillarining immunofiziologik xususiyatlarini va autoantitanalar darajasini o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor OIV kasallikning 4-bosqichida neytrofillarning fagotsitar faolligini va neytrofillar fermenti (MPO) mieloperoksidaza funksional holati susayishi sababli  ularning bakterisid ta’siri muvaffaqiyatsizligiga olib kelishi isbotlangan;
ilk bor OIV infeksiyasi bir bosqichdan ikkinchisiga o‘tishi bilan granulotsit koloniya-kuchaytiruvchi omil (G-KKO) o‘sishi sababli nospesifik immun javobning kuchli stimulyasiyasiga olib kelishi aniqlangan;
ilk bor so‘lakda IgG, IgA, IgM miqdorlarining  qon zardobidagi yuqori miqdorlariga nisbatan pasayishi sababli OIV infeksiyasi rivojlanishida og‘iz bo‘shlig‘i shikastlanishiga olib kelishi isbotlangan;
ilk bor OIV/OITS kasalligi rivojlanishi bilan autoimmun reaksiyalarning (AYuK, DNKga antitanalar, bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar) o‘sishi va OIV infeksiyasining 3 va 4 bosqichlarida DNKga bo‘lgan antitanalar va bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar o‘rtasidagi yuqori darajada o‘zaro bog‘liqlik aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Kasallikning turli bosqichlarida bolalar va kattalardagi OIV infeksiyasining immun-fiziologik jihatlarini aniqlash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik:  ilk bor OIV kasallikning 4-bosqichida neytrofillarning fagotsitar faolligini va neytrofillar fermenti (MPO) mieloperoksidaza funksional holati susayishi sababli  ularning bakterisid ta’siri muvaffaqiyatsizligiga olib kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalar» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Immunologiya va inson genomikasi instituti Ilmiy kegashining 2021-yil 22-fevraldagi  № 2-son protokoli bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.10.2023 yildagi 177-n-sonli  va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.12.2023 yildagi 91T-sonli buyrug‘lari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25-sentyabrdagi 06/18-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar kattalar va bolalarda OIV infeksiyasini klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish  va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazlari amaliy faoliyatlariga joriy etilishi OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalarni aniqlash usulini qo‘llash klinik-immunologik xususiyatlari aniqlash, davolash usullarini takomillashtirish va kasallar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratatishi asoslangan. Xulosa: OIV kasallikning 4-bosqichida neytrofillarning fagotsitar faolligini va neytrofillar fermenti (MPO) mieloperoksidaza funksional holati susayishi ularning bakterisid ta’siri kamayishiga olib kelishi asoslangan.
ikkinchi ilmiy yangilik: ilk bor OIV infeksiyasi bir bosqichdan ikkinchisiga o‘tishi bilan granulotsit koloniya-kuchaytiruvchi omil (G-KKO) o‘sishi sababli nospesifik immun javobning kuchli stimulyasiyasiga olib kelishi aniqlanganligi bo‘yicha «OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalar» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Immunologiya va inson genomikasi instituti Ilmiy kegashining 2021-yil 22-fevraldagi  № 2-son protokoli bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.10.2023 yildagi 177-n-sonli  va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.12.2023 yildagi 91T-sonli buyrug‘lari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25-sentyabrdagi 06/18-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar kattalar va bolalarda OIV infeksiyasini klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish  va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazlari amaliy faoliyatlariga joriy etilishi OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalarni aniqlash usulini qo‘llash klinik-immunologik xususiyatlari aniqlash, davolash usullarini takomillashtirish va kasallar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratatishi asoslangan. Xulosa: OIV infeksiyasi bir bosqichdan ikkinchisiga o‘tishi bilan G-KKO o‘sishi nospesifik immun javobning kuchli stimulyasiyasiga olib kelishi asoslangan.
uchinchi ilmiy yangilik: ilk bor so‘lakda IgG, IgA, IgM miqdorlarining  qon zardobidagi yuqori miqdorlariga nisbatan pasayishi sababli OIV infeksiyasi rivojlanishida og‘iz bo‘shlig‘i shikastlanishiga olib kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalar» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Immunologiya va inson genomikasi instituti Ilmiy kegashining 2021-yil 22-fevraldagi  № 2-son protokoli bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.10.2023 yildagi 177-n-sonli  va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.12.2023 yildagi 91T-sonli buyrug‘lari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25-sentyabrdagi 06/18-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar kattalar va bolalarda OIV infeksiyasini klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish  va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazlari amaliy faoliyatlariga joriy etilishi OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalarni aniqlash usulini qo‘llash klinik-immunologik xususiyatlari aniqlash, davolash usullarini takomillashtirish va kasallar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratatishi asoslangan. Xulosa: so‘lakda IgG, IgA, IgM miqdorlarining  qon zardobidagi yuqori miqdorlariga nisbatan pasayishi OIV infeksiyasida og‘iz bo‘shlig‘i shikastlanishiga olib kelishi asoslangan.
to‘rtinchi ilmiy yangilik: ilk bor OIV/OITS kasalligi rivojlanishi bilan autoimmun reaksiyalarning (AYuK, DNKga antitanalar, bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar) o‘sishi va OIV infeksiyasining 3 va 4 bosqichlarida DNKga bo‘lgan antitanalar va bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar o‘rtasidagi yuqori darajada o‘zaro bog‘liqlik aniqlanganligi bo‘yicha «OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalar» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Immunologiya va inson genomikasi instituti Ilmiy kegashining 2021-yil 22-fevraldagi  № 2-son protokoli bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.10.2023 yildagi 177-n-sonli  va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazi bo‘yicha 27.12.2023 yildagi 91T-sonli buyrug‘lari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25-sentyabrdagi 06/18-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar kattalar va bolalarda OIV infeksiyasini klinik-immunologik tashhislash, davolash taktikasini optimallashtirish, asoratlar rivojlanishini kamaytirish, tibbiy yordam sifatini oshirish  va xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika va Surxondaryo viloyati OITSga qarshi kurashish markazlari amaliy faoliyatlariga joriy etilishi OIV infeksiyasining turli bosqichlarida OIV bilan yashovchi shaxslarda autoantitanalarni aniqlash usulini qo‘llash klinik-immunologik xususiyatlari aniqlash, davolash usullarini takomillashtirish va kasallar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratatishi asoslangan. Xulosa: OIV/OITS kasalligida autoimmun reaksiyalarning (AYuK, DNKga antitanalar, bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar) o‘sishi va OIV infeksiyasining 3 va 4 bosqichlarida DNKga bo‘lgan antitanalar va bosh miya to‘qimasi antigenlariga antitanalar o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlik asoslangan.