Akramova Nodira Shuxratovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi: “Klinik-immunologik tadqiqotlar asosida xusunbuzar mujmuaviy terapiyasining patogenetik asoslash” ixtisosliklar shifri: 14.00.36 – Allergologiya va immunologiya; 14.00.11 – Dermatologiya va venerologiya.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.3.PhD/Tib2174.
Ilmiy rahbarlar: Abduraxmanov Mamur Mustafaevich tibbiyot fanlari doktori, professor; Azizov Baxadir Sadikovich tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Abu Ali ibn Sino nomidagi Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Immunologiya va inson genomikasi instituti, DSc.02/30.12.2019.Tib.50.01.
Rasmiy opponentlar: Fayzullaeva Nigora Yax`yaevna, tibbiyot fanlari; Vaisov Adxamjon Shavkatovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: klinik-immunologik tadqiqotlar asosida xusunbuzar mujmuaviy terapiyasining patogenetik asoslashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda Nelicobacter pylori infeksiyasi sababli kelib chiqqan yallig‘lanishli akne-elementlari namoyon bo‘lishining klinik manzarasi (oddiy akne/papulo-pustulez, kech akne, konglobat akne shakllarida) ko‘rinishlari va yallig‘lanish jarayonlarining (yuz, yuz va bel, bel, ko‘krak, bo‘yin va boshning sochli qismida) tarqalishi xolatlari aniqlangan;
ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda IFNγ, IL-4 miqdorlari kamayishi fonida IL-lβ, IL-2, VEGF sitokinlar miqdori ortishi sababli yallig‘lanishga xos va qarshi sitokinlarning disbalansi yuzaga kelishi isbotlangan;
ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda taklif etilgan davolash usulining samaradorligi sababli IL-lβ, VEGF, IL-10 va IFN-γ miqdor ko‘rsatkichlarining uzoq muddatli (6 va 12 oy) kuzatuv davrida muqim me’yorda saqlanishi aniqlangan;
ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda standart davolashga modifisirlangan yondashuv (glyukozaminilmuramil-dipeptid, eradikatsion antixelikobakterial terapiya, trimebutin prokinetigi, gastroprotektor rebamipid, tofizopam trankvilizatori, enterol probiotigini birgalikda qo‘llash) sababli immunkorregirlovchi samara va yallig‘lanish jarayoniga qarshi ta’sir ortishi immun tizimi sitokinlari balansiga olib kelishi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Klinik-immunologik tadqiqotlar asosida xusunbuzar mujmuaviy terapiyasining patogenetik asoslash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangiligi: ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda Nelicobacter pylori infeksiyasi sababli kelib chiqqan yallig‘lanishli akne-elementlari namoyon bo‘lishining klinik manzarasi (oddiy akne/papulo-pustulez, kech akne, konglobat akne shakllarida) ko‘rinishlari va yallig‘lanish jarayonlarining (yuz, yuz va bel, bel, ko‘krak, bo‘yin va boshning sochli qismida) tarqalishi xolatlari aniqlanganligi bo‘yicha «Funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish samaradorligini baholashning klinik-immunologik mezonlari» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 29 maydagi 23-m/043-sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali bo‘yicha 15.08.2023 yildagi №68-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali bo‘yicha 19.08.2023 yildagi №60-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik asoratlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi kasallarda akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish usulini qo‘llash orqali bir bemorni davolashga sarflangan mablag‘ning 632000 so‘mgacha tejalishi asoslangan. Xulosa: akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda Nelicobacter pylori infeksiyasi sababli kelib chiqqan yallig‘lanishli akne-elementlari namoyon bo‘lishining klinik manzarasi ko‘rinishlari va yallig‘lanish jarayonlarining tarqalishi xolatlari aniqlangan.
ikkinchi ilmiy yangiligi: ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda IFNγ, IL-4 miqdorlari kamayishi fonida IL-lβ, IL-2, VEGF sitokinlar miqdori ortishi sababli yallig‘lanishga xos va qarshi sitokinlarning disbalansi yuzaga kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «Funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish samaradorligini baholashning klinik-immunologik mezonlari» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 29 maydagi 23-m/043-sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali bo‘yicha 15.08.2023 yildagi №68-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali bo‘yicha 19.08.2023 yildagi №60-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik asoratlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi kasallarda akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish usulini qo‘llash orqali bir bemorni davolashga sarflangan mablag‘ning 632000 so‘mgacha tejalishi asoslangan. Xulosa: akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda (IFNγ, IL-4, IL-lβ, IL-2, VEGF) yallig‘lanishga xos va qarshi sitokinlarning disbalansi yuzaga kelishi isbotlangan.
uchinchi ilmiy yangiligi: ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda taklif etilgan davolash usulining samaradorligi sababli IL-lβ, VEGF, IL-10 va IFN-γ miqdor ko‘rsatkichlarining uzoq muddatli (6 va 12 oy) kuzatuv davrida muqim me’yorda saqlanishi aniqlanganligi bo‘yicha «Funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish samaradorligini baholashning klinik-immunologik mezonlari» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 29 maydagi 23-m/043-sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali bo‘yicha 15.08.2023 yildagi №68-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali bo‘yicha 19.08.2023 yildagi №60-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik asoratlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi kasallarda akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish usulini qo‘llash orqali bir bemorni davolashga sarflangan mablag‘ning 632000 so‘mgacha tejalishi asoslangan. Xulosa: akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda taklif etilgan davolash usulining samaradorligi aniqlashda sitokinlar (IL-lβ, VEGF, IL-10 va IFN-γ) miqdor ko‘rsatkichlari uzoq muddatli (6 va 12 oy) kuzatuv davrida muqim me’yorda saqlanishi aniqlangan.
to‘rtinchi ilmiy yangiligi: ilk bor akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda standart davolashga modifisirlangan yondashuv (glyukozaminilmuramil-dipeptid, eradikatsion antixelikobakterial terapiya, trimebutin prokinetigi, gastroprotektor rebamipid, tofizopam trankvilizatori, enterol probiotigini birgalikda qo‘llash) sababli immunkorregirlovchi samara va yallig‘lanish jarayoniga qarshi ta’sir ortishi immun tizimi sitokinlari balansiga olib kelishi isbotlanganligi bo‘yicha «Funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish samaradorligini baholashning klinik-immunologik mezonlari» uslubiy tavsiyanomasi ishlab chiqilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti Ekspert kengashining 2023 yil 29 maydagi 23-m/043-sonli xulosasi) bilan tasdiqlangan. Mazkur taklif Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali bo‘yicha 15.08.2023 yildagi №68-sonli va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali bo‘yicha 19.08.2023 yildagi №60-sonli buyruqlari bilan amaliyotlariga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi xuzuridagi ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22-iyuldagi №4-sonli ma’lumotnomasi); ijtimoiy samaradorligi: olingan natijalar funksional dispepsiya bilan kasallanganlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish o‘z navbatida davolash taktikasini tanlash, kasallik asoratlarini kamaytirish va bemorlar xayot sifatini yaxshilashga imkon yaratadi; iqtisodiy samaradorligi: ilmiy natijalarning Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Toshkent viloyat hududiy filiali va Respublika ixtisoslashtirilgan dermatovenerologiya va kosmetologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Buxoro viloyat hududiy filiali amaliy faoliyatlariga joriy etilishi kasallarda akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda akneni kompleks davolashda immunomodulyatorlardan foydalanish usulini qo‘llash orqali bir bemorni davolashga sarflangan mablag‘ning 632000 so‘mgacha tejalishi asoslangan. Xulosa: akne va funksional dispepsiya bilan kasallangan bemorlarda standart davolashga modifisirlangan yondashuv natijasida immunkorregirlovchi samara va yallig‘lanish jarayoniga qarshi ta’sir ortishi immun tizimi sitokinlari balansiga olib kelishi isbotlangan.
