Mirtuxtaeva Malika Baxtiyorovnaning
falsafa doktori (RhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Gigant gipofiz adenomalari, klinik-diagnostik jixatlari, xafv omillari va davolash masalalari”, 14.00.03 – Endokrinologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2021.4.PhD/Tib2210.
Ilmiy rahbar: Urmanova Yulduz Maxkamovna, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Akademik Yo.X.To‘raqulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan ilmiy-amaliy endokrinologiya tibbiyot markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Akademik Yo.X.Turaqulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.04/01.04.2023.Tib.161.01.
Rasmiy opponentlar: Shagazatova Barno Xabibullaevna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Nasirova Xurshida Kudratullaevna, tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Tibbiyot xodimlarining kasbiy malakasini rivojlantirish markazi.
II. Tadqiqotning maqsadi: gigant nofaol bo‘lgan gipofiz adenomalarining klinik va diagnostik xususiyatlarini, ularning o‘sishi va qaytalanishida xavf omillarining rolini aniqlashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
makro va gigant nofaol gipofiz adenomalarining klinik ko‘rinishi va neyrovizual xususiyatlarini baholash asosida Ki-67 va p53 markerlari yadroviy ekspressiyalari  makro va gigant nofaol gipofiz adenomalarining takroriy o‘sishini bashorat qilishi isbotlangan;
Sandostatin-LAR gipofiz bezining oldingi bo‘lagining o‘sish gormoni sekresiyasini ingibirlashda uzoqroq ta’sir qilish bilan tavsiflanganligi tufayli, preparatning gigant nofaol gipofiz adenomalarini davolashda samaradorligi ilk marta isbotlangan;
gipotalamus-gipofiz-periferik o‘qi va gipofizni MRT kompleks baholash asosida gigant gipofiz adenomalari bo‘lgan bemorlarning xususiyatlarini tavsiflashga imkon beradigan kasallikning klinik va diagnostik mezonlari ishlab chiqilgan;
gigant gipofiz adenomalarining klinik ko‘rinishining xususiyatlari, asoratlarning uchrash tezligi, spektri va ularning asosiy simptom komplekslarini baholash asosida agressivlikning klinik va neyrovizual belgilarining ahamiyatini ta’kidlash va boshqaruv algoritmlarini ishlab chiqish, hamda davolash taktikasini tanlash va kasallikni bashoratlash  imkonini berishi asoslangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Gigant nofaol bo‘lgan gipofiz adenomalarining klinik va diagnostik xususiyatlarini, ularning o‘sishi va qaytalanishida xavf omillarining rolini aniqlash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: makro va gigant nofaol gipofiz adenomalarining klinik ko‘rinishi va neyrovizual xususiyatlarini baholash asosida Ki-67 va p53 markerlari yadroviy ekspressiyalari  makro va gigant nofaol gipofiz adenomalarining takroriy o‘sishini bashorat qilishi isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 16 dekabrda 8n-r/1531-son bilan tasdiqlangan «Makro va Gigant nofaol o‘smalarida Somastotin analogi (Sandostatin–LAR) qo‘llanilishi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Akademik Yo.X.Turakulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo filiali bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 6-son hamda Namangan viloyat endokinologiya dispanseri bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 79-son buyruqlari bilan amaliyotida joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/46-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatilgan. Olingan ilmiy natijalarni amalda tatbiq etish tibbiyot muassasalarida profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolanishni joriy etish imkonini berdi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan o‘rtacha 12000000 so‘m byudjet mablag‘lari bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatiish va profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolash usulini tadbiq etish natijasida iqtisod qilinadi;
ikkinchi ilmiy yangilik: Sandostatin-LAR gipofiz bezining oldingi bo‘lagining o‘sish gormoni sekresiyasini ingibirlashda uzoqroq ta’sir qilish bilan tavsiflanganligi tufayli, preparatning gigant nofaol gipofiz adenomalarini davolashda samaradorligi ilk marta isbotlanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 16 dekabrda 8n-r/1531-son bilan tasdiqlangan «Makro va Gigant nofaol o‘smalarida Somastotin analogi (Sandostatin–LAR) qo‘llanilishi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Akademik Yo.X.Turakulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo filiali bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 6-son hamda Namangan viloyat endokinologiya dispanseri bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 79-son buyruqlari bilan amaliyotida joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/46-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatilgan. Olingan ilmiy natijalarni amalda tatbiq etish tibbiyot muassasalarida profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolanishni joriy etish imkonini berdi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan o‘rtacha 12000000 so‘m byudjet mablag‘lari bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatiish va profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolash usulini tadbiq etish natijasida iqtisod qilinadi;
uchinchi ilmiy yangilik: gipotalamus-gipofiz-periferik o‘qi va gipofizni MRT kompleks baholash asosida gigant gipofiz adenomalari bo‘lgan bemorlarning xususiyatlarini tavsiflashga imkon beradigan kasallikning klinik va diagnostik mezonlari ishlab chiqilganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 16 dekabrda 8n-r/1531-son bilan tasdiqlangan «Makro va Gigant nofaol o‘smalarida Somastotin analogi (Sandostatin–LAR) qo‘llanilishi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Akademik Yo.X.Turakulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo filiali bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 6-son hamda Namangan viloyat endokinologiya dispanseri bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 79-son buyruqlari bilan amaliyotida joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/46-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatilgan. Olingan ilmiy natijalarni amalda tatbiq etish tibbiyot muassasalarida profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolanishni joriy etish imkonini berdi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan o‘rtacha 12000000 so‘m byudjet mablag‘lari bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatiish va profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolash usulini tadbiq etish natijasida iqtisod qilinadi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: gigant gipofiz adenomalarining klinik ko‘rinishining xususiyatlari, asoratlarning uchrash tezligi, spektri va ularning asosiy simptom komplekslarini baholash asosida agressivlikning klinik va neyrovizual belgilarining ahamiyatini ta’kidlash va boshqaruv algoritmlarini ishlab chiqish, hamda davolash taktikasini tanlash va kasallikni bashoratlash  imkonini berishi asoslanganligi bo‘yicha takliflar Sog‘liqni saqlash vazirligi tomonidan 2022 yil 16 dekabrda 8n-r/1531-son bilan tasdiqlangan «Makro va Gigant nofaol o‘smalarida Somastotin analogi (Sandostatin–LAR) qo‘llanilishi» nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Akademik Yo.X.Turakulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazining Qashqadaryo filiali bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 6-son hamda Namangan viloyat endokinologiya dispanseri bo‘yicha 03.07.2023 yildagi 79-son buyruqlari bilan amaliyotida joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 oktyabrdagi 07/46-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatilgan. Olingan ilmiy natijalarni amalda tatbiq etish tibbiyot muassasalarida profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolanishni joriy etish imkonini berdi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur kasallikni statsionar sharoitida davolash uchun sarflanadigan o‘rtacha 12000000 so‘m byudjet mablag‘lari bemorni kuzatish dinamikasida o‘sma o‘sishining qaytalanishini oldini olish uchun jarrohlikdan keyingi davrda bemorlarda Sandostatin-LARni qo‘llash samaradorligi ko‘rsatiish va profilaktika xizmati sifatini yaxshilaydigan davolash usulini tadbiq etish natijasida iqtisod qilinadi.