Насырова Азиза Камолжоновнанинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларнинг эндотелиал дисфункциясининг клиник ва генетик ҳусусиятлари”, 14.00.03 – Эндокринология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.3.PhD/Tib2654.
Илмий раҳбар: Нажмутдинова Дилором Камардиновна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент тиббиёт академияси.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Академик Ё.Х.Турақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган эндокринология илмий-амалий тиббиёт маркази, DSc.04/01.04.2023.Tib.161.01.
Расмий оппонентлар: Шамансурова Зулайхо Муралимжановна, тиббиёт фанлари доктори, доцент; Алимухамедова Гулрух Айбековна, тиббиёт фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Тиббиёт ходимларининг касбий малакасини ривожлантириш маркази.
II. Тадқиқотнинг мақсади аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда эндотелиал дисфункциянинг клинико-генетик маркерларини эрта диагностикада аҳамиятини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор ўзбек миллатига мансуб аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда интерлейкин 17A, 17F ва 23R генларининг полиморфизмлари, шунингдек IL17A гени G197A полиморфизмининг таҳлилида гетерозигота GA, мутант AA генотипи ва мутант A аллели сезиларли даражада ошганлиги исботланган;
IL17A генининг G197A полиморфизми ва гемодинамик ўзгаришлар ўртасида боғлиқлик генетик маркернинг аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда эндотелиал дисфункциянинг ривожланишида муҳим прогностик роли асосланган;
аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда эндотелиал дисфункциянинг кўрсаткичи - Виллебранд омили даражасининг сезиларли ўзгариши, яъни манифест гипотиреозда камайиши ва тиреотоксикозда ошиши тасдиқланган ҳолда, клиник босқичига кўра бу беморларда тиреоид гормонлар даражасини назорат қилиш зарурлиги асосланган;
илк бор аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда гормонал ва генетик параметрлар ўртасидаги ўзаро боғлиқликни ҳисобга олган ҳолда, гемодинамик ўзгаришларни эрта диагностика қилиш ва беморларни бошқариш тамойиллари ишлаб чиқилди.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларнинг эндотелиал дисфункциясининг клиник ва генетик ҳусусиятлари бўйича олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: биринчи марта ўзбек миллатига мансуб аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда интерлейкин 17A, 17F ва 23R генларининг полиморфизмлари, шунингдек IL17A генининг G197A полиморфизми таҳлили асосида гетерозигота GA, мутант AA генотипи ва мутант A аллели сезиларли даражада ошганлиги исботланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенагши томонидан 2023 йил 23 ноябрда 11-23/187-т-сон билан тасдиқланган «Аутоиммун тиреоидит ривожланишининг молекуляр-генетик текширув усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент шаҳар Юнусобод тумани 50-оилавий поликлиника бўйича 13.02.2024 йилдаги 121-сон ҳамда Тошкент шаҳар Яккасарой тумани 59-оилавий поликлиника бўйича 14.02.2024 йилдаги 34-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 26 августдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: IL17A генининг G197A полиморфизми салбий генотипик вариантлари аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда сезиларли даражада кенг тарқалган. IL17A генининг G197A полиморфизми учраши тақсимотини таҳлил қилиш кўрсаткичлари АА мутант генотипининг пайдо бўлиши АИТ босқичига боғлиқ эмаслигини кўрсатди. Ушбу локуснинг салбий генотипларини аниқлаш бу усулдан АИТнинг эрта прогностик белгиси сифатида фойдаланиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: стационар шароитда мазкур касалликни даволашга сарфланадиган 78,6% бюджет маблағлари аутоиммун тиреоидит касаллигини эрта аниқлаш ва унинг юрак-қон томир касалликлари асоратларини ва ногиронликни олдини олиш, меҳнат қобилиятини тиклаш ва ҳаёт сифатини яхшилаш натижасида иқтисод қилинади;
иккинчи илмий янгилик: IL17A генининг G197A полиморфизми ва гемодинамик ўзгаришлар ўртасида боғлиқлик аниқланиб, аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда эндотелиал дисфункциянинг ривожланишида ушбу генетик маркернинг муҳим прогностик роли асосланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенгаши томонидан 2023 йил 23 ноябрда 11-23/187-т-сон билан тасдиқланган «Аутоиммун тиреоидит ривожланишининг молекуляр-генетик текширув усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент шаҳар Юнусобод тумани 50-оилавий поликлиника бўйича 13.02.2024 йилдаги 121-сон ҳамда Тошкент шаҳар Яккасарой тумани 59-оилавий поликлиника бўйича 14.02.2024 йилдаги 34-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 26 августдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: IL17A генининг G197A полиморфизми салбий генотипик вариантлари аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда сезиларли даражада кенг тарқалган. ИЛ17А генининг G197A полиморфизми учраши тақсимотини таҳлил қилиш кўрсаткичлари АА мутант генотипининг пайдо бўлиши АИТ босқичига боғлиқ эмаслигини кўрсатди. Ушбу локуснинг салбий генотипларини аниқлаш бу усулдан АИТнинг эрта прогностик белгиси сифатида фойдаланиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: стационар шароитда мазкур касалликни даволашга сарфланадиган 78,6% бюджет маблағлари аутоиммун тиреоидит касаллигини эрта аниқлаш ва унинг юрак-қон томир касалликлари асоратларини ва ногиронликни олдини олиш, меҳнат қобилиятини тиклаш ва ҳаёт сифатини яхшилаш натижасида иқтисод қилинади;
учинчи илмий янгилик: аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда эндотелиал дисфункциянинг кўрсаткичи - Виллебранд омили даражасининг сезиларли ўзгариши, яъни манифест гипотиреозда камайиши ва тиреотоксикозда ошиши тасдиқланган ҳолда, клиник босқичига қараб бу беморларда тиреоид гормонлар даражасини назорат қилиш зарурлиги асосланганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенагши томонидан 2023 йил 23 ноябрда 11-23/187-т-сон билан тасдиқланган «Аутоиммун тиреоидит ривожланишининг молекуляр-генетик текширув усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент шаҳар Юнусобод тумани 50-оилавий поликлиника бўйича 13.02.2024 йилдаги 121-сон ҳамда Тошкент шаҳар Яккасарой тумани 59-оилавий поликлиника бўйича 14.02.2024 йилдаги 34-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 26 августдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: IL17A генининг G197A полиморфизми салбий генотипик вариантлари аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда сезиларли даражада кенг тарқалган. IL17A генининг G197A полиморфизми учраши тақсимотини таҳлил қилиш кўрсаткичлари АА мутант генотипининг пайдо бўлиши АИТ босқичига боғлиқ эмаслигини кўрсатди. Ушбу локуснинг салбий генотипларини аниқлаш бу усулдан АИТнинг эрта прогностик белгиси сифатида фойдаланиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: стационар шароитда мазкур касалликни даволашга сарфланадиган 78,6% бюджет маблағлари аутоиммун тиреоидит касаллигини эрта аниқлаш ва унинг юрак-қон томир касалликлари асоратларини ва ногиронликни олдини олиш, меҳнат қобилиятини тиклаш ва ҳаёт сифатини яхшилаш натижасида иқтисод қилинади;
тўртинчи илмий янгилик: илк бор аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда, эндотелиал дисфункция ва юрак-қон томир асоратлари хавфини ҳисобга олган ҳолда, гормонал ва генетик параметрлар ўртасидаги ўзаро боғлиқлик асосида гемодинамик ўзгаришларни эрта диагностика қилиш ва беморларни бошқариш тамойиллари ишлаб чиқилганлиги бўйича таклифлар Тошкент тиббиёт академияси Мувофиқлаштирувчи эксперт кенагши томонидан 2023 йил 23 ноябрда 11-23/187-т-сон билан тасдиқланган «Аутоиммун тиреоидит ривожланишининг молекуляр-генетик текширув усуллари» номли услубий тавсиянома мазмунига сингдирилган. Мазкур таклиф Тошкент шаҳар Юнусобод тумани 50-оилавий поликлиника бўйича 13.02.2024 йилдаги 121-сон ҳамда Тошкент шаҳар Яккасарой тумани 59-оилавий поликлиника бўйича 14.02.2024 йилдаги 34-сон буйруқлари билан амалиётига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2024 йил 26 августдаги 5-сон хулосаси). Ижтимоий самарадорлиги: IL17A генининг G197A полиморфизми салбий генотипик вариантлари аутоиммун тиреоидит билан касалланган беморларда сезиларли даражада кенг тарқалган IL17A генининг G197A полиморфизми учраши тақсимотини таҳлил қилиш кўрсаткичлари АА мутант генотипининг пайдо бўлиши АИТ босқичига боғлиқ эмаслигини кўрсатди. Ушбу локуснинг салбий генотипларини аниқлаш бу усулдан АИТнинг эрта прогностик белгиси сифатида фойдаланиш имконини беради. Иқтисодий самарадорлиги: стационар шароитда мазкур касалликни даволашга сарфланадиган 78,6% бюджет маблағлари аутоиммун тиреоидит касаллигини эрта аниқлаш ва унинг юрак-қон томир касалликлари асоратларини ва ногиронликни олдини олиш, меҳнат қобилиятини тиклаш ва ҳаёт сифатини яхшилаш натижасида иқтисод қилинади.

Yangiliklarga obuna bo‘lish