Кабулов Нозимжон Абдукаримовичнинг
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мойли ўсимликларни (хомашёларни) сақлаш ва бирламчи қайта ишлашнинг техник воситалари ва бошқариш тизимларини такомиллаштириш”, 05.01.08 – Технологик жараёнлар ва ишлаб чиқаришларни автоматлаштириш ва бошқариш.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2024.3.DSc/Т546.
Илмий маслаҳатчи: Юсупбеков Нодирбек Рустамбекович, техника фанлари доктори, профессор, ЎзР ФА академиги.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети, DSc.03/30.12.2019.Т.03.02.
Расмий оппонентлар: Исмаилов Мирхалил Агзамович, техника фанлари доктори, профессор; Варламова Людмила Петровна, техника фанлари доктори, профессор; Ботиров Тўлкин Вафокулович, техника фанлари доктори, доцент.
Етакчи ташкилот: Бухоро мухандислик-технология институти.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: “Саноат 4.0” тўла автоматлаштириш консепсияси асосида мойли ўсимликлар хомашёсини сақлаш ва бирламчи қайта ишлаш жараёнларини назорат ва бошқариш бўйича техник ечимлар, моделлар ва алгоритмларни ишлаб чиқиш ва жорий этишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
динамик ўзгарувчан тавсиф ва хоссаларга эга назорат ва бошқариш обекти сифатида қараладиган, таркибида мой бўлган хомашёларни узоқ сақлаш ва бирламчи қайта ишлашнинг технологик қурилмаларини тизимли таҳлил қилишнинг реал вақт режимида обектнинг ишлаш самарадорлигини бошқариш имконини берадиган услубияти ишлаб чиқилган;
обектни бошланғич ҳолатдан охирги ҳолатга тезкор ўтказишда технологик жараённи стационар ва динамик рақамли эгизакларини ишлаб чиқиш имконини берадиган моддий ва технологик йўқотишларни минималлаштиришнинг мақсад функсиялари бўйича тадқиқ қилинаётган қурилмани бошқариш масаласи шакллантирилган;
унумдорлик ва носозликларни аниқловчи моделлар ва самарали аналитик математик моделларни яратиш мақсадида мойли хомашёларни сақлаш омборларида содир бўладиган технологик жараёнларни назорат қилиш ва бошқариш тизимларини мониторинглаш, такомиллаштириш ва техник таъминотини модернизациялашга муҳандислик ёндашуви ишлаб чиқилган;
ноқатъий-тўпламли акс эттиришлар асосида мойли ўсимликлар хомаёсини сақлаш ва саноатда бирламчи қайта ишлаш технологик жараёнининг тезкор самарадорликни оширишни таъминлайдиган ва технологик жараёнларни бошқаришнинг актуаллашган моделларини қуриш имконини берадиган математик модели ишлаб чиқилган;
узоқ муддатли сақлаш даврида мойли ўсимликлар хомашёсининг ҳолатини масофадан мониторинг, назорат ва диагностика қилишнинг бошқариш маълумотларини сифати ва аниқлигини, маълумотларга ишлов бериш йўналишларини таъминловчи тизими, сақланаётган сочилувчан материал ҳолатини назорат қилиш қурилмаси, мойли уруғларни тозалаш ва қуритиш усуллари ва линияси яратилган;
нейро-таҳлил тармоқлари ва тизимлари қурилмаларини замонавий автоматик бошқариш назарияси классик усуллари билан уйғунлашган ҳолда қўллашга асосланиб, мойли хомашёларни сақлаш ва бирламчи қайта ишлашнинг кафолатланган техник-иқтисодий самарасини таъминлайдиган типик технологик усулларини шакллантиришга бўлган тизимли ёндашуви ишлаб чиқилган;
тизимли таҳлил ҳамда тизим элементлари ва қисмларининг мумкин бўлган бузилишлари ва ишдан чиқиш ҳодисаларини устуворлиги билан аниқлаш ва башоратлашни таъминловчи такомиллашган бошқариш тизимларини синтезлашнинг классик усулларини қўллаб, мойли хомашёларни узоқ муддатли сақлашнинг мураккаб ва ўзаро боғланган технологик жараёнларини автоматик бошқариш ва тезкор башоратлашни амалга оширишнинг мақсадга мувофиқлиги ва истиқболи асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Мойли ўсимликларни (хомашёларни) сақлаш ва бирламчи қайта ишлашнинг техник воситалари ва бошқариш тизимларини такомиллаштириш бўйича олинган илмий натижалар асосида:
мойли ўсимликлар хомашёсини сақлаш ва саноатда бирламчи қайта ишлаш технологик жараёнларини бошқаришнинг математик моделлари “КҲАНТЕХ ОИЛ” МЧЖда жорий қилинган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмаси, 2024-йил 18-июлдаги КC/3-234-сонли маълумотномаси). Натижада ўрганилаётган технологик жараённи назорат қилиш сифатини яхшилашга эришилган;
сақланаётган сочилувчан материал ҳолатини назорат қилиш қурилмаси ва унга дастурий таъминот “КҲАНТЕХ ОИЛ” МЧЖда жорий қилинган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмаси, 2024-йил 18-июлдаги КC/3-234-сонли маълумотномаси). Натижада, ўлчаш маълумотларининг ишончлилиги ва яхлитлигини сезиларли даражада оширишга эришилган;
мойли уруғлар хомашёсининг сақлаш вақтидаги ҳолатини масофадан мониторинг, назорат ва диагностика қилиш тизими ҳамда бошқаришнинг дастурий-алгоритмик мажмуаси “КҲАНТЕХ ОИЛ” МЧЖда жорий этилган (“Ўзёғмойсаноат” уюшмаси, 2024-йил 18-июлдаги КC/3-234-сонли маълумотномаси). Натижада, мойли ўсимлик хомашёсини узоқ муддатли сақлаш ва бирламчи қайта ишлаш технологик жараёнларини автоматлаштиришнинг техник воситалари ва масофадан мониторинг, назорат, диагностика қилиш ва бошқариш тизимларини такомиллаштиришга эришилган.