Teshaev Bobir Qodirovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Qashkadaryo viloyatida 1-tur qandli diabet bilan og‘rigan bolalar va o‘smirlarni davolash-profilaktika yordami sifatini baholash va monitoringlash”, 14.00.03 – Endokrinologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B20211.3.PhD/Tib2072.
Ilmiy rahbar: Xoliqova Adliya Omanullaevna, tibbiyot fanlari doktori.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Akademik Yo.X.Turaqulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Akademik Yo.X.Turaqulov nomidagi Respublika ixtisoslashtirilgan endokrinologiya ilmiy-amaliy tibbiyot markazi, DSc.04/01.04.2023.Tib.161.01.
Rasmiy opponentlar: Raximova Gulnora Nishonovna, tibbiyot fanlari doktori, professor; Shamansurova Zuleyxo Miralimovna, tibbiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Toshkent pediatriya tibbiyot instituti.
II. Tadqiqotning maqsadi epidemiologik ko‘rsatkichlarni o‘rganish va ambulatoriya sharoitida har xil turdagi analog insulinlar va uzoq muddatli glyukoza monitoringi tizimlaridan foydalangan holda 1-tur qandli diabet uchun terapiyaning maqsadli darajalariga erishishni baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bolalar yosh guruhida bazal insulin analoglarini kiritish bilan turli xil insulin terapiyasidan foydalanish bolalar va o‘smirlarda bo‘y va vaznning sezilarli darajada oshishida samaradorligi isbotlangan;
1-tur qandli diabetga chalingan bolalar va o‘smirlarda detemir va glargin bazal insulin analoglaridan foydalangan holda insulin terapiyasining glikirlangan gemoglobin darajasini pasaytirishda samaradorligi isbotlangan;
insulin analoglarini qo‘llash bemorlarning klinik holatini yaxshilash, gipoglikemik reaksiyalar chastotasini kamaytirish va glikirlangan gemoglobin darajasini pasaytirish orqali metabolik nazoratni maksimal darajada oshirish uchun samaradorligi isbotlangan;
1-tur qandli diabet bilan og‘rigan bolalar va o‘smirlarda kasallikning uzoq muddatli metabolik dekompensatsiyasining asosiy sabablari va uzoq muddatli glyukoza monitoringi tizimidan foydalanilgan holda ularni korreksiyalash aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Kashkadaryo viloyatida 1-tur qandli diabet bilan og‘rigan bolalar va o‘smirlarni davolash-profilaktika yordami sifatini baholash va monitoringlash buyicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: bolalar yosh guruhida bazal insulin analoglarini kiritish bilan turli xil insulin terapiyasidan foydalanish samaradorligi isbotlanganligi buyicha takliflar Akademik Yo.X. Turaqulov nomidagi RIEIATM ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 19 fevralda 53-son bilan tasdiklangan “Kandli diabet 1 tur bolalar va usmirlar xaet sifatini baxolash uchun DQOLY-SF xalkaro surovnomani amalietga tadbik kilish” nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif akademik Yo.X. To‘raqulov nomidagi RIEIATM Samarqand viloyati filiali buyicha 2023-yil 1-iyuldagi 32-i-son hamda Fargona viloyati filiali buyicha 2023-yil 15-iyuldagi 97-son buyruklari bilan amaliyotiga joriy etilgan. (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25 iyundagi 1-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: l-tur kandli diabet bilan og‘rigan bolalar va usmirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maksadli darajalariga erishishga va bolalarning xaet sifatini yaxshilash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: erishilgan maqsadlar qandli diabet 1 tur bilan kasallangan bolalar va o‘smirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maqsadli darajalariga erishish va bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi, kechki asoratlarni 20%ga kamaytiradi va umr ko‘rish davomiyligini uzaytiradi;
ikkinchi ilmiy yangilik: 1-tur qandli diabetga chalingan bolalar va o‘smirlarda detemir va glargin bazal insulin analoglaridan foydalangan holda insulin terapiyasining samaradorligi va xavfsizligini har tomonlama tahlil qilish isbotlanganligi buyicha takliflar Akademik Yo.X. Turaqulov nomidagi RIEIATM ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 19 fevralda 53 son bilan tasdiklangan “Kandli diabet 1 tur bolalar va usmirlar xaet sifatini baxolash uchun DQOLY-SF xalkaro surovnomani amalietga tadbik kilish” nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif akademik Yo.X. To‘raqulov nomidagi RIEIATM Samarqand viloyati filiali buyicha 2023-yil 1-iyuldagi 32-i-son hamda Fargona viloyati filiali buyicha 2023-yil 15-iyuldagi 97-son buyruklari bilan amaliyotga joriy etilgan. (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25 iyundagi 1-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: l tur kandli diabet bilan og‘rigan bolalar va usmirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maksadli darajalariga erishishga va bolalarning xaet sifatini yaxshilash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: erishilgan maqsadlar qandli diabet 1 tur bilan kasallangan bolalar va o‘smirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maqsadli darajalariga erishish va bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi, kechki asoratlarni 20%ga kamaytiradi va umr ko‘rish davomiyligini uzaytirish imkonini beradi;
uchinchi ilmiy yangilik: insulin analoglarini qo‘llash samaradorligi bemorlarning klinik holatini yaxshilash, gipoglikemik reaksiyalar chastotasini kamaytirish va glikirlangan gemoglobin darajasini pasaytirish orqali metabolik nazorat qilish samaradorligi isbotlanganligi buyicha takliflar Akademik Yo.X. Turaqulov nomidagi
RIEIATM ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 19 fevralda 53 son bilan tasdiklangan “Kandli diabet 1 tur bolalar va usmirlar xaet sifatini baxolash uchun DQOLY-SF xalkaro surovnomani amalietga tadbik kilish” nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif akademik Yo.X. To‘raqulov nomidagi RIEIATM Samarqand viloyati filiali buyicha 2023-yil 1-iyuldagi 32-i-son xamda Fargona viloyati filiali buyicha 2023-yil 15-iyuldagi 97-son buyruklari bilan amaliyotga joriy etilgan. (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25 iyundagi 1-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: l tur kandli diabet bilan og‘rigan bolalar va usmirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maksadli darajalariga erishishga va bolalarning xaet sifatini yaxshilash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: erishilgan maqsadlar qandli diabet 1 tur bilan kasallangan bolalar va o‘smirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maqsadli darajalariga erishish va bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi, kechki asoratlarni 20%ga kamaytiradi va umr ko‘rish davomiyligini uzaytirish imkonini beradi;
turtinchi ilmiy yangilik: 1-tur qandli diabet bilan og‘rigan bolalar va o‘smirlarda kasallikning uzoq muddatli metabolik dekompensatsiyasining asosiy sabablari aniqlangan va uzoq muddatli glyukoza monitoringi tizimi yordamida ularni korreksiyalash imkoniyatlari takomillashtirilganligi buyicha takliflar Akademik Yo.X. Turaqulov nomidagi RIEIATM ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 19 fevralda 53 son bilan tasdiklangan “Kandli diabet 1 tur bolalar va usmirlar xaet sifatini baxolash uchun DQOLY-SF xalkaro surovnomani amalietga tadbik kilish” nomli uslubiy tavsiyanoma mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif akademik Yo.X. To‘raqulov nomidagi RIEIATM Samarqand viloyati filiali buyicha 2023-yil 1-iyuldagi 32-i-son xamda Fargona viloyati filiali buyicha 2023-yil 15-iyuldagi 97-son buyruklari bilan amaliyotga joriy etilgan. (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 25 iyundagi 1-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: l tur kandli diabet bilan og‘rigan bolalar va usmirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maksadli darajalariga erishishga va bolalarning xaet sifatini yaxshilash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: erishilgan maqsadlar qandli diabet 1 tur bilan kasallangan bolalar va o‘smirlarda analog insulinlardan foydalanish glikemik nazoratning maqsadli darajalariga erishish va bolalarning hayot sifatini yaxshilaydi, kechki asoratlarni 20%ga kamaytiradi va umr ko‘rish davomiyligini uzaytirish imkonini beradi.