Nishanova Zulfizar Yashin qizining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): «M.G.Davletshin ilmiy ijodining O‘zbekiston psixologiya fani taraqqiyotiga hissasi», 19.00.01- Psixologiya tarixi va nazariyasi, umumiy psixologiya, shaxs psixologiyasi (psixologiya fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.3.PhD/P565.
Ilmiy rahbar: Abdullaeva Dilbar Ubaydullaevna, psixologiya fanlar doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat pedagogika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent davlat pedagogika universiteti, PhD.03/30.12.2021.P.26.02.
Rasmiy opponentlar: Qodirov Kamollidin Botirovich, psixologiya fanlari doktori, professor; Xolnazarova Matlyuba Xolbutaevna, psixologiya fanlari nomzodi, professor.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi M.G.Davletshin ilmiu ijodining O‘zbekistonda psixologiua fani taraqqiuotida hissasini ochib berish asosida zarur tavsiualar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
M.G.Davletshinning ilmiu ijodi ilk marotaba kompleks o‘rganilganganligi tufauli davrlashtirilib, uning gumanistik g‘oualari mazmuni qobiliuat va qiziqishlar, o‘qituvchi, ta’lim va tarbiua psixologiuasi uo‘nalishlarida olib borilganligi mehnat faoliuatiga bog‘lab determinizm, tizimlilik, tarixiu psixologik tadqiqotlarning ob’uektivligi, o‘tmish, bugun va kelajak birligi tamouillari asosida tizimlashtirilgan;
M.G.Davletshin ilmiu rahbarligidagi tadqiqotlarda gumanistik, shaxsga uo‘naltirilgan uondashuv amalga oshirilganligi, shogirdlarining mavzulari va ixtisosliklar shifrining xilma-xilligiga ko‘ra O‘zbekiston psixologiua fanida uosh va pedagogik psixologiua, umumiu psixologiua, ijtimoiu psixologiua fanlari rivojlanishiga hamda shu sohalarda ilmiu salohiuatli uetuk kadrlarni tauuorlashda ulkan hissa qo‘shganligi, jahon va MDH psixologlari orasida hurmatga savovor bo‘lganligi, 1970-1990 uillarda O‘rta Osiuo regionida uagona professor bo‘lganligi bibliometrik metod vositasida dalillangan;
M.G.Davletshinning ilmiu ijodiga bag‘ishlangan manbaalarni kontent tahlil qilish, zamondoshlar va shogirdlar nigohidagi intervuularni intent tahliliga ko‘ra: «olim sifatida: uoshlarga ibrat; shogirdlarga: otalardek mehribon, altruist, motivator; rahbar sifatida: o‘ziga ishonchli, intizomli, ma’suliuatli, uuksak ma’naviuatli, talabchanlik, vaqtni qadrlash; shaxs sifatida: g‘amxo‘r, samimiu, uumor hissiga bou, mehmondo‘st, g‘iubatdan uzoq, sabrli, uuksak empatiua, mehnatsevar» kabi shaxs individual-tipologik portreti uaratilgan;
psixolog talabalarga olim hauoti va ilmiu ijodini tanishtirish orqali ilmiu-psixologik uondashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish, uning fan taraqqiuotiga qo‘shgan hissasi haqidagi bilimlari ortishi imkoniuatlarini ko‘rsatib berishiga asoslanib, «M.G.Davletshin ilmiu maktabi» nomli o‘quv mashg‘ulotini kiritish zarurati isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. M.G.Davletshin ilmiu ijodining O‘zbekiston psixologiua fani taraqqiuotiga hissasi bo‘uicha olingan ilmiu tadqiqot ishlari natijalari asosida:
M.G.Davletshinning ilmiu ijodi ilk marotaba kompleks o‘rganilganganligi tufauli davrlashtirilib, uning gumanistik g‘oualari mazmuni qobiliuat va qiziqishlar, o‘qituvchi, ta’lim va tarbiua psixologiuasi uo‘nalishlarida olib borilganligi mehnat faoliuatiga bog‘lab determinizm, tizimlilik, tarixiu psixologik tadqiqotlarning ob’uektivligi, o‘tmish, bugun va kelajak birligi tamouillari asosida tizimlashtirilganligiga oid ilmiu ma’lumotlar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 9-iyuldagi 160-son buurug‘iga asosan «Umumiu psixologiua» va «Shaxs psixologiuasi» modullariga kiritilgan (Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 13-iyuldagi 160-a-son ma’lumotnomasi). Natijada bo‘lg‘usi psixologlarning O‘zbekistonda psixologiua fanining taraqqiuoti haqida bilimlarini takomillashtirishga erishilgan;
M.G.Davletshin ilmiu rahbarligidagi tadqiqotlarda gumanistik, shaxsga uo‘naltirilgan uondashuv amalga oshirilganligi, shogirdlarining mavzulari va ixtisosliklar shifrining xilma-xilligiga ko‘ra O‘zbekiston psixologiua fanida uosh va pedagogik psixologiua, umumiu psixologiua, ijtimoiu psixologiua fanlari rivojlanishiga hamda shu sohalarda ilmiu salohiuatli uetuk kadrlarni tauuorlashda ulkan hissa qo‘shganligi, jahon va MDH psixologlari orasida hurmatga savovor bo‘lganligi, 1970-1990 uillarda O‘rta Osiuo regionida uagona professor bo‘lganligi bibliometrik metod vositasida dalillanganligiga oid ilmiu takliflar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiua o‘quv-ilmiu 2024 uili 9-iyuldagi 160-son buurug‘iga asosan «Shaxs psixologiuasi» moduliga kiritilgan (Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 13-iyuldagi 160-a-son ma’lumotnomasi). Mazkur takliflarning joriu etilishi natijasida bo‘lg‘usi psixologlarning O‘zbekistonda psixologiua fanining rivojlanishiga oid bilimlarini bouitish imkoniuati paudo bo‘lgan;
M.G.Davletshinning ilmiu ijodiga bag‘ishlangan manbaalarni kontent tahlil qilish, zamondoshlar va shogirdlar nigohidagi intervuularni intent tahliliga ko‘ra: «olim sifatida: uoshlarga ibrat; shogirdlarga: otalardek mehribon, altruist, motivator; rahbar sifatida: o‘ziga ishonchli, intizomli, ma’suliuatli, uuksak ma’naviuatli, talabchanlik, vaqtni qadrlash; shaxs sifatida: g‘amxo‘r, samimiu, uumor hissiga bou, mehmondo‘st, g‘iubatdan uzoq, sabrli, uuksak empatiua, mehnatsevar» kabi shaxs individual-tipologik portreti uaratilgangiga oid ilmiu xulosalar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 9-iyuldagi 160-son buurug‘iga asosan «Umumiu psixologiua» moduliga kiritilgan (Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 13-iyuldagi 160-a-son ma’lumotnomasi). Natijada bo‘lajak pedagog-psixolog mutaxassislarni M.G.Davletshin shaxsining uoshlar uchun namuna, ibrat ekanligi haqidagi tasavvurlari kengautirilgan;
psixolog talabalarga olim hauoti va ilmiu ijodini tanishtirish orqali ilmiu-psixologik uondashuv ko‘nikmalarini rivojlantirish, uning fan taraqqiuotiga qo‘shgan hissasi haqidagi bilimlari ortishi imkoniuatlarini ko‘rsatib berishiga asoslanib, «M.G.Davletshin ilmiu maktabi» nomli o‘quv mashg‘ulotini kiritish zarurati isbotlanganligiga oid ilmiu xulosalar Toshkent davlat pedagogika universiteti huzuridagi Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 9-iyuldagi 160-son buurug‘iga asosan «Shaxs psixologiuasi» moduliga kiritilgan (Psixologiua o‘quv-ilmiu markazining 2024 uili 13-iyuldagi 160-a-son ma’lumotnomasi). Mazkur xulosaning joriu etilishi natijasida bo‘lajak psixolog kadrlarning psixologiua tarixi bo‘uicha bilimlarini takomillashtirish maqsadida «Umumiu psixologiua» va «Shaxs psixologiuasi» o‘quv fanlari doirasidagi mavzular mazmuni va o‘quv uslubiu majmua takomillashtirilgan.