Nigmanova Dilobar Baxramovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): « yutish yoki manbaga ega bo‘lgan ikki komponentali muhitda chiziqli bo‘lmagan jarayonlarni matematik modellashtirish», 05.01.07–Matematik modellashtirish. Sonli usullar va dasturlar majmui (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: №B2023.2.PhD/FM901.
Ilmiy rahbar: Aripov Mirsaid Mirsiddikovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: O‘zbekiston Milliy universiteti huzuridagi DSc.03/30.12.2019.FM.01.02 raqamli ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Hayotov Abdullo Raxmonovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Yusupov Yusuf Saidjonovich, fizika-matematika fanlari bo‘yicha PhD, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat transport universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan o‘zaro bog‘liqlikdagi nochiziqli manba yoki yutishga ega bo‘lgan muhitda nodivergent va divergent parabolik tipdagi tenglamalar sistemalari bilan tavsiflangan nochiziqli matematik modellarning sifat xossalarini sonli va analitik tadqiq qilishdan iborat.
III.Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan muhitda ikki karra nochiziqli parabolik tenglamalar sistemasi bilan tasvirlangan diffuziya jarayonlarining nochiziqli o‘zaro bog‘liqlikdagi manba yoki yutilish ta’sirida matematik modellarining sifat xossalari aniqlangan va asoslangan;
o‘zaro bog‘liqlikdagi manba yoki yutilish ta’sirida divergent holidagi ikki karrali nochiziqli parabolik tenglamalar sistemasi bilan tasvirlangan diffuziya jarayonlarining matematik modeli uchun chiziqli bo‘lmagan effektlar aniqlangan;
o‘zaro bog‘liqlikdagi manbaga va o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan muhitda divergent va no divergent holidagi ikki karrali nochiziqli parabolik tenglamalar sistemasi bilan tasvirlangan diffuziya jarayonining matematik modelini global echimlarining mavjudlik shartlarini va kritik holatlari aniqlangan;
o‘zaro bog‘liqlikdagi manbaga va o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan muhitda divergent va nodivergent  holidagi ikki karrali nochiziqli parabolik tenglamalar sistemasi bilan tasvirlangan diffuziya jarayoni matematik modelining global echimi baholari olingan;
o‘zaro bog‘liqlikdagi manbaga va o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan muhitda divergent va nodivergent holidagi ikki karrali nochiziqli parabolik tenglamalar sistemasi bilan tasvirlangan diffuziya jarayonining matematik modellarining nochiziqli sifat xossalarini tadqiq qilish uchun sonli sxemalarni qurish hamda nochiziqli masalalarni sonli echish va echimlarni vizuallashtirish uchun hisoblash sxemalarini va hisoblash eksperementi uchun algoritm va dasturlar majmui ishlab chiqilgan.
IV.Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi: O‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan ikki karra nochiziqli muhitda parobolik tipdagi nochiziqli tenglamalar sistemasi bilan tavsiflanuvchi matematik va sonli modellashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar va tadqiqot usullari asosida:
o‘zaro bog‘liqlikdagi manba yoki yutishga ega bo‘lgan ikki komponentali muhitda reaksiya-diffuziya jarayonining modeli va asimptotik echimlardan olingan baholar bo‘yicha olingan natijalardan OT-F4-64 “Birjinslimas g‘ovak muhitlarda modda ko‘chishi gidrodinamik modellarini tuzish va sonli tadqiq etish” mavzusidagi fundamental loyiha doirasida aktiv va passiv zonalardan iborat g‘ovak muhitlarda ikki komponentali suspenziyalar sizishi jarayonida yuviladigan va yuvilmaydigan cho‘kmalar konsentratsiyalariga nisbatan yozilgan tenglamalarni takomillashtirishda hamda chegaraviy masalalarni sonli echishda foydalanilgan (Samarqand Davlat universitetining 2023 yil 18 noyabrdagi 10-6066-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi er osti qatlamlarida suspenziyalar sizishi jarayonida yuviladigan va yuvilmaydigan cho‘kmalar konsentratsiyalariga nisbatan yozilgan tenglamalarni takomillashtirishda hamda ularga qo‘yilgan chegaraviy masalalarni sonli echish imkonini bergan;
o‘zgaruvchan zichlikka ega bo‘lgan ikki karra nochiziqli muhitda divergent va nodivergent hollardagi diffuziya jarayonining matematik modellari sifat hossalarini tadqiq qilish uchun qurilgan sxemalar va ishlab chiqilgan algoritmdan OT-F4-28 “Giperbolik sistemalar uchun adekvat hisoblash modellarini qurish” amaliy loyihasida diffuziya jarayonlarini tavsiflovchi tenglamalar sistemasi avtomodel echimlarini tadqiq qilishda, avtomodel tahlil asosida chiziqli bo‘lmagan sistema uchun Fujita tipidagi kritik ko‘rsatkich va cheksizlikda so‘nuvchi avtomodel echimlarining asimptotikalarini tadqiq etishda foydalanilgan (O‘zbekiston Milliy universitetining 2023 yil 22 noyabrdagi 04/01-8274-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalarning qo‘llanilishi diffuziya, filtratsiya jarayonari tenglamalarini tadqiq etish imkonini bergan.