Po‘latova Zarina Alievnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Farg‘ona vodiysidagi bolalikning I va II davrida Daun sindromi va sog‘lom bolalarda antropometrik o‘sish ko‘rsatkichlari solishtirma xarakteristikasi», 14.00.02 – Morfologiya (tibbiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.1.PhD/Tib2370.
Ilmiy rahbar: Teshaev Shuxrat Jumaevich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Buxoro davlat tibbiyot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent tibbiyot akademiyasi, DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03.
Rasmiy opponentlar: Oripov Firdavs Sur’atovich, tibbiyot fanlari doktori, dotsent; Balandina Irina Anatol`evna, tibbiyot fanlari doktori, professor (Rossiya Federatsiyasi).
Yetakchi tashkilot: Toshkent pediatriya tibbiyot instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Farg‘ona vodiysida Daun sindromi mavjud birinchi va ikkinchi bolalik davridagi bolalarda antropometrik ko‘rsatkichlarini aniqlash va qiyosiy baholashdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
Daun sindromi mavjud 5-12 yoshdagi bolalarda antropometrik ko‘rsatkichlarning shu yoshdagi sog‘lom bolalarning ko‘rsatkichlaridan pastligi, ularning yoshga bog‘liq xususiyatlari, bola tanasining o‘sishi va rivojlanish dinamikasini hisobga olgan holda asoslangan;
Daun sindromi mavjud I- va II-davrdagi bolalar jismoniy rivojlanish ko‘rsatkichlari taqqoslanganda sog‘lom bolalar parametrlaridan orqada qolishi aniqlangan;
bolalikning birinchi va ikkinchi davridagi sog‘lom bolalar boshi va yuzining antropometrik ko‘rsatkichlari Daun sindromi mavjud I- va II-davrdagi bolalarning ma’lumotlari bilan o‘rganilganda sezilarli darajada farqlanishi aniqlangan;
bolalikning birinchi va ikkinchi davridagi sog‘lom bolalar pastki muchalarning antropometrik kursatkichlari Daun sinromi mavjud I-II davrdagi bolalarning ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada farqlanishi aniqlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Buxoro davlat tibbiyot instituti Muvofiqlashtiruvchi-ekspert kengashining 2024-yil 29-martdagi 24-Z/017-son xulosasiga ko‘ra (ilmiy yangilikni boshqa sog‘liqni saqlash muassasalariga joriy etish to‘g‘risida Buxoro davlat tibbiyot institutining 2023-yil 30-sentyabrdagi 06/27-sonli xati Sog‘liqni saqlash vazirligiga taqdim etilgan):
birinchi ilmiy yangilik: Daun sindromi mavjud 5-12 yoshdagi bolalarda antropometrik ko‘rsatkichlarning shu yoshdagi sog‘lom bolalarning ko‘rsatkichlaridan pastligi, ularning yoshga bog‘liq xususiyatlari, bola tanasining o‘sishi va rivojlanish dinamikasini hisobga olgan holda asoslangani Buxoro viloyati Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 15.10.2023 yildagi 12/1-son hamda Romitan tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 16.10.2023 yildagi 18-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: tadqiqot natijalari Daun sindromi mavjud birinchi va ikkinchi bolalik davrida bo‘lgan bolalarda antropometrik ko‘rsatkichlarning qiyosiy tavsifi bo‘yicha samarali usullarini ishlab chiqish imkonini bergan. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi: Daun sindromi mavjud bemor bolalarda turli kasalliklar bilan murojaat qiluvchi bemorlar orasida ushbu kontingentdagi bemorlarni uchrash darajasi, ularning o‘ziga xos klinikasi hamda yangi zamonaviy antropometrik tekshiruvlarning ishlab chiqilganligi vizual tekshirish o‘tkazish jarayon samaradorligini oshirish orqali iqtisodiy samaradorlikka erishilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti klinikasining preyskurantiga ko‘ra umumiy antropometriya narxi 100000 so‘mni tashkil qiladi). Xulosa: yangi zamonaviy antropometrik tadqiqot usullarni qo‘llash 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘larini 80000 so‘mga iqtisod qilish imkonini bergan;
ikkinchi ilmiy yangilik: Daun sindromi mavjud I- va II-davrdagi bolalar jismoniy rivojlanish ko‘rsatkichlari taqqoslanganda sog‘lom bolalar parametrlaridan orqada qolishi aniqlangani Buxoro viloyati Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 15.10.2023 yildagi 12/1-son hamda Romitan tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 16.10.2023 yildagi 18-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Daun sindromi mavjud bo‘lgan o‘g‘il va qiz bolalar tanasining turli qismlarining antropometrik ko‘rsatkichlarining har bir yosh guruhlarida ishlab chiqilgan me’yoriy milliy standartlari ushbu mintaqadagi bolalarning o‘sishi va rivojlanishini qiyosiy baholashda foydalanish uchun tavsiya etilgan. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi: Daun sindromi mavjud bemor bolalarda turli kasalliklar bilan murojaat qiluvchi bemorlar orasida ushbu kontingentdagi bemorlarni uchrash darajasi, ularning o‘ziga xos klinikasi hamda yangi zamonaviy antropometrik tekshiruvlarning ishlab chiqilganligi vizual tekshirish o‘tkazish jarayon samaradorligini oshirish orqali iqtisodiy samaradorlikka erishilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti klinikasining preyskurantiga ko‘ra umumiy antropometriya narxi 100000 so‘mni tashkil qiladi). Xulosa: yangi zamonaviy antropometrik tadqiqot usullarni ishlab chiqish 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘larini 80000 so‘mga iqtisod qilish imkonini bergan;
uchinchi ilmiy yangilik: bolalikning birinchi va ikkinchi davridagi sog‘lom bolalar boshi va yuzining antropometrik ko‘rsatkichlari Daun sindromi mavjud I- va II-davrdagi bolalarning ma’lumotlari bilan o‘rganilganda sezilarli darajada farqlanishi aniqlangani Buxoro viloyati Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 15.10.2023 yildagi 12/1-son hamda Romitan tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 16.10.2023 yildagi 18-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Daun sindromi bo‘lgan bolalar tanasi turli qismlarining antropometrik ko‘rsatkichlarini sog‘lom bolalarning ko‘rsatkichlari bilan qiyosiy tahlili ma’lumotlari pediatrlar, ortopedlar va umumiy amaliyot shifokorlariga tashxislash, kuzatish, davo taktikasini tanlashda yordam beradi, shu bilan birga ijtimoiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi: Daun sindromi mavjud bemor bolalarda turli kasalliklar bilan murojaat qiluvchi bemorlar orasida ushbu kontingentdagi bemorlarni uchrash darajasi, ularning o‘ziga xos klinikasi hamda yangi zamonaviy antropometrik tekshiruvlarning ishlab chiqilganligi vizual tekshirish o‘tkazish jarayoni samaradorligini oshirish orqali iqtisodiy samaradorlikka erishilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti klinikasining preyskurantiga ko‘ra umumiy antropometriya narxi 100000 so‘mni tashkil qiladi). Xulosa: yangi zamonaviy antropometrik tadqiqot usullarni ishlab chiqish 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘larini 80000 so‘mga iqtisod qilish imkonini beragan;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: bolalikning birinchi va ikkinchi davridagi sog‘lom bolalar pastki muchalarning antropometrik kursatkichlari Daun sinromi mavjud I-II davrdagi bolalarning ko‘rsatkichlaridan sezilarli darajada farqlanishi aniqlangani Buxoro viloyati Jondor tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 15.10.2023 yildagi 12/1-son hamda Romitan tuman tibbiyot birlashmasi bo‘yicha 16.10.2023 yildagi 18-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan. Ilmiy yangilikning ijtimoiy samaradorligi quyidagilardan iborat: Daun sindromi bo‘lgan bolalar tanasi turli qismlarining antropometrik ko‘rsatkichlarini sog‘lom bolalarning ko‘rsatkichlari bilan qiyosiy tahlili ma’lumotlari pediatrlar, ortopedlar va umumiy amaliyot shifokorlariga tashxislash, kuzatish, davo taktikasini tanlashda yordam beradi, shu bilan birga ijtimoiy samaradorlikni oshirish imkonini bergan. Ilmiy yangilikning iqtisodiy samaradorligi: Daun sindromi mavjud bemor bolalarda turli kasalliklar bilan murojaat qiluvchi bemorlar orasida ushbu kontingentdagi bemorlarni uchrash darajasi, ularning o‘ziga xos klinikasi hamda yangi zamonaviy antropometrik tekshiruvlarning ishlab chiqilganligi vizual tekshirish o‘tkazish jarayon samaradorligini oshirish orqali iqtisodiy samaradorlikka erishilgan (Buxoro davlat tibbiyot instituti klinikasining preyskurantiga ko‘ra umumiy antropometriya narxi 100000 so‘mni tashkil qiladi). Xulosa: yangi zamonaviy antropometrik tadqiqot usullarni ishlab chiqish 1 nafar bemor hisobiga byudjet mablag‘larini 80000 so‘mga iqtisod qilish imkonini beradi.
