Berdimurodov Azizjon Shukrilloevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Globallashuv sharoitida erkin turistik hududlarni samarali rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish”, 08.00.17 – Turizm va mehmonxona faoliyati (iqtisodiyot fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2018.3.PhD/Iqt680.
Ilmiy rahbar: Safarov Baxodirxon Shaxriyorovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Samarqand iqtisodiyot va servis instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Samarqand iqtisodiyot va servis instituti, DSc.03/30.2019.I.18.01.
Rasmiy opponentlar: Ergashev Raxmatillo Xidirovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor; Norchaev Asatullo Norbo‘taevich, iqtisodiyot fanlari doktori, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Buxoro davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi mamlakatimizda erkin turistik hududlarni samarali rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy taklif va amaliy tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
erkin turistik hududlardagi davlat aktivlarini bosqichma-bosqich xususiylashtirish hamda tashqi boshqaruvni joriy etish asosida erkin turistik hududlarni optimallashtirish mexanizmidan foydalanish yuzasidan ilmiy takliflar dalillangan;
“turizm qishlog‘i” va “turizm mahallasi”ni tashkil qilish asosida ichki va ziyorat turizm yo‘nalishlarini samarali rivojlantirishda “kichik turistik hududlar” modelining takomillashtirilgan usuli asoslangan;
erkin turistik hududlardagi turistik xizmatlar ko‘rsatuvchi sub’ektlar faoliyatining natijaviylik va rentabellikka erishishini takomillashgan iqtisodiy model asosida hisoblash taklifi asoslangan;
pandemiyadan keyingi sharoitda erkin turistik hududlarni rivojlantirish orqali turizmda band aholi sonining 2021-2023 yillarga mo‘ljallangan prognoz ko‘rsatkichlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Globallashuv sharoitida erkin turistik hududlarni samarali rivojlantirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
erkin turistik hududlardagi davlat aktivlari faoliyatiga tashqi boshqaruvni joriy etish hamda ularni bosqichma-bosqich xususiylashtirish asosida erkin turistik hududlarni optimallashtirish bo‘yicha takliflar O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasi tomonidan ishlab chiqilgan «2019-2020 yillarda hududlarning turizm salohiyatini izchil o‘rganish natijasida amalga oshirilishi rejalashtirilgan chora-tadbirlar» dasturi va «Yo‘l xaritalari»da belgilangan vazifalarning amalga oshirilishida foydalanilgan (Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasining 2020 yil 16 noyabrdagi 02-16/5428-son ma’lumotnomasi). Mazkur takliflarning amaliyotga joriy qilinishi natijasida «Samarkand sity» turistik hududida integratsiyalash va keng qamrovli tejamkorlikni amalga oshirish hisobiga 2020 yilda investisiyalar hajmining ikki marotaba ortishiga imkon bergan;
erkin turistik hududlar qoshida «kichik turistik hududlar» modelidan samarali mexanizm sifatida foydalanish O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasining 2019 yil 4 oktyabrda tasdiqlangan 01-17/55-828-ChT – sonli nazorat rejasini ishlab chiqishda foydalanilgan (Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasining 2020 yil 16 noyabrdagi 02-16/5428-son ma’lumotnomasi). Ilmiy natijalardan foydalanish asosida «Chorvoq» erkin turistik hududi negizida kichik turistik hududlar (2 ta turistik qishloq va 1 ta turistik mahalla) tashkil etilganligi iqtisodiy samaradorlik va investision faoliyatning sinergetik samaradorligining oshishiga xizmat qilgan;
erkin turistik hududlardagi turistik xizmatlar ko‘rsatuvchi sub’ektlar faoliyatining natijaviylik va rentabellikka erishishini takomillashgan iqtisodiy model asosida hisoblash bo‘yicha takliflar O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasi tomonidan ishlab chiqilgan «2019-2020 yillarda hududlarning turizm salohiyatini izchil o‘rganish natijasida amalga oshirilishi rejalashtirilgan chora-tadbirlar» dasturi va «Yo‘l xaritalari»da belgilangan vazifalarning amalga oshirilishida foydalanilgan (Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasining 2020 yil 16 noyabrdagi 02-16/5428-son ma’lumotnomasi). Taklifning amalga oshirilishi natijasida har bir turistik korxona natijaviyligi va rentabelligi ko‘rsatkichlari bo‘yicha 2019 yilda sof tushum mablag‘larining 14,9 %ga ortishiga imkon yaratilgan;
mamlakatimizda erkin turistik hududlarni strategik rivojlantirish orqali turizmda band aholi sonining 2021-2023 yillarga mo‘ljallangan o‘rta muddatli prognoz ko‘rsatkichlarini qo‘llash bo‘yicha takliflar O‘zbekiston Respublikasi Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasi tomonidan ishlab chiqilgan «O‘zbekiston Respublikasida turizmni rivojlantirishning 2025 yilgacha bo‘lgan chora-tadbirlar dasturi»ni ishlab chiqishda foydalanilgan (Turizmni rivojlantirish Davlat qo‘mitasining 2020 yil 16 noyabrdagi 02-16/5428-son ma’lumotnomasi). Natijada erkin turistik hududlarda «xavfsiz turizm»ga qo‘yilgan talablarni e’tiborga olgan holda tegishli parametrlarni qo‘llash hisobiga 2020 yilda turizmda band aholi sonini keskin qisqarishini minimallashtirishga xizmat qilgan.