Elmuratova Dilrabo Muhammatovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiya himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i): «Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlash (tabiatshunoslik o‘qitish metodikasi misolida)», (13.00.02) –Ta’lim tarbiya nazariyasi va metodikasi (biologiya) (pedagogika fanlar).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2020.1.PhD/Red1426.
Ilmiy rahbar: Abdullaeva Barno Sayfutdinovna, pedagogika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent davlat pedagogika universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: Guliston davlat universiteti huzuridagi PhD.30.09.2019.V.91.01 raqamli Ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Tolipova Jamila Olimjonovna, pedagogika fanlari doktori, dotsent; Maxmudov Yusup G‘anievich, pedagogika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Toshkent viloyati Chirchiq davlat pedagogika instituti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlash metodikasini takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining innovatsion kasbiy faoliyati (tashqi rag‘batlantirish, obro‘ni saqlash, kasbiy, shaxsiy rivojlanish) motivlari kreativ, texnologik va didaktik maqsadlari (motivatsion-qadriyatli, kognitiv-faoliyatli, shaxsiy-refleksiv) kasbiy faoliyatga oid parametrlarni aniqlashtirish, faol axborot almashinish, o‘quv materiallarini tizimlashtirish ko‘nikmalarini rivojlantirish asosida aniqlashtirilgan;
“Tabiatshunoslik o‘qitish metodikasi” fanining nazariy, amaliy, metodik, didaktik, texnologik ko‘rsatkichlari, darajalari va baholash mezonlari (nostandart, kreativ o‘quv va test topshiriqlari) tarkibi tabiiy-ilmiy savodxonlikni baholashga oid talablarni (refleksiv baholash, o‘zlashtirgan bilimlarni amaliyotda qo‘llash, innovatsion faoliyat) belgilash asosida aniqlangan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisini tabiatshunoslik fanidan innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlash sifati didaktik materiallar (kreativ fikrlashga oid misol va masalalar, testlar va krossvordlar) tabiiy-ilmiy savodxonlik darajasiga qo‘yiladigan talablar (anglash, tushunish, amaliyotga tatbiq etish) asosida aniqlashtirilgan;
“Tabiatshunoslik o‘qitish metodikasi” fanini o‘qitish mazmuning didaktik, metodik imkoniyatlari PEST tahlili vositasida zamonaviy ta’lim texnologiyalari (muammoli, interfaol)dan foydalanishga ustuvorlik berish asosida takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini tabiatshunoslik fanini o‘qitishda innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlashni takomillashtirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarining innovatsion kasbiy faoliyati (tashqi rag‘batlantirish, obro‘ni saqlash, kasbiy, shaxsiy rivojlanish) motivlari kreativ, texnologik va didaktik maqsadlarini (motivatsion-qadriyatli, kognitiv-faoliyatli, shaxsiy-refleksiv) identiv xususiyatlarga ko‘ra integratsiyalashga oid takliflari «Pedagogika» ta’lim sohasi Davlat ta’lim standartining “5111700-Boshlang‘ich ta’lim va sport-tarbiyaviy ish” bakalavriat ta’lim yo‘nalishi malaka talablarini ishlab chiqishda foydalanilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2019 yil 21 apreldagi 303-son ma’lumotnomasi). Natijada, Tabiatshunoslik fani bo‘yicha o‘quv dasturlarini ishlab chiqishda fanga doir xususiy kompetensiyalarni loyihalash imkoniyati yaratilgan;
“Tabiatshunoslik o‘qitish metodikasi” fanining nazariy, amaliy, metodik, didaktik, texnologik ko‘rsatkichlari, darajalari va baholash mezonlari orqali aniqlangan bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisining innovatsion kasbiy faoliyatga faktorli tahlil hamda statistik ahamiyatini aniqlashtirishga oid tayyorgarlik komponentlari “Tabiatshunoslikni o‘qitish metodikasi” o‘quv qo‘llanmasi mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2019 yil 5 yanvardagi 01-02/2-2-77-son ma’lumotnomasi). Natijada, ta’lim mazmuni takomillashtirilgan, bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchilarini innovatsion faoliyatga tayyorlash jarayonini amalga oshirish texnologiyasi aniqlashtirilgan;
bo‘lajak boshlang‘ich sinf o‘qituvchisini tabiatshunoslik fanidan innovatsion kasbiy faoliyatga tayyorlashning motivatsion, mustaqil fikrlash, kreativlik, modellashtirish mezonlari hamda “Tabiatshunoslikni o‘qitish metodikasi” fanining PEST tahlil asosida ishlab chiqilgan didaktik ta’minotiga oid takliflari “Tabiatshunoslikni o‘qitish metodikasi” o‘quv qo‘llanmasi mazmuniga singdirilgan (Oliy va o‘rta maxsus ta’lim vazirligining 2019 yil 5 yanvardagi 01-02/2-2-77-son ma’lumotnomasi). Natijada, “Tabiatshunoslikni o‘qitish metodikasi” fani bo‘yicha elektron ta’lim resursi yaratilgan.