Бердиёрова Севара Ҳамид қизининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Аутоиммун тиреодитда ингичка ичакдаги гидролитик ва транспорт жараёнлари”, 03.00.08 – Одам ва ҳайвонлар физиологияси (биология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.2.PhD/В1480. 
Илмий раҳбар: Кучкарова Любов Салижановна, биология фанлари доктори, профессор. 
Диссертация бажарилган муассаса номи: Ўзбекистон Миллий университети. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ўзбекистон Миллий университети Биофизика ва биокимё институти, DSc.03/2025.27.12.B.01.14.М. 
Расмий оппонентлар: Насиров Кабул Эркинович, биология фанлари доктори, профессор; Мирзаева Юлдузхон Тахиржоновна, биология фанлари доктори.
Етакчи ташкилот: Қарши давлат университети. 
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик. 
II. Тадқиқотнинг мақсади: аутоиммун тиреодитда ингичка ичакдаги углеводларнинг ҳазм ва сўрилиш жараёнларининг ўзгариши ва мазкур жараёнларга селеннинг таъсирини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
аутоиммун тиреодитда ингичка ичакда углеводларга нисбатан гидролитик сиғимининг камайиши аниқланган;
экспериментал аутоиммун тиреодитда ингичка ичак бўшлиғидан глюкоза сўрилишининг ингибирланиши илк бор исботланган;
экспериментал аутоиммун тиреодит шароитида каламуш аутоиммун ва антиоксидант статусига селеннинг левотироксинга нисбатан самарали таъсири аниқланган;
аутоиммун тиреодитда каламушлар ингичка ичакдаги гидролитик ва сўрилиш жараёнларини тикланишида селендан кўра левотироксиннинг самараси юқори эканлиги аниқланган;
аутоиммун тиреодитда каламушлар ингичка ичакдаги гидролитик ва сўрилиш жараёнларини, анти-тиреопероксидаза титрини, антиоксидант ва тиреоид статусни тикланишига комплекс равишда селен (1,2 мкг/кг) ва левотироксинларни (1,0 мкг/кг) қўллаш преператларни селектив қўлланишидан кўра самаралироқ эканлиги кўрсатилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Аутоиммун тиреодитда ингичка ичакнинг гидролитик ва сўрилиш кўрсаткичларига таъсири ва уларни селен билан коррексиялаш бўйича олинган илмий натижалар асосида: 
селен аутоиммун тиреодитда анти-тиреопероксидаза статусни яхшилаши бўйича олинган илмий натижалар Беларус давлат университетининг №20212078 рақамли «Қалқонсимон безга салбий таъсирларини олдини олиш усулларини ишлаб чиқиш учун салбий антропоген ва табиий омиллар таъсири зонасида яшовчи аҳолининг микроелементлар ҳолатини баҳолаш» мавзусидаги лойиҳасида аутоиммун тиреодит билан оғриган беморлар учун тавсиялар ишлаб чиқишда фойдаланилган (Беларус давлат университетининг 2024 йил 24 майдаги маълумотномаси). Натижада, аутоиммун тиреодитли лаборатория ҳайвонларининг ингичка ичакда гидролиз ва нутриентларнинг сўрилишини тиклаш учун комбинацияланган микроелемент препаратидан фойдаланиш имконини берган;
аутоиммун тиреодитда ингичка ичакдаги гидролитик ва сўрилиш жараёнларининг кескин сусайиши бўйича илмий натижалардан Ўзбекистон Миллий университети ҳузуридаги Биофизика ва биокимё институтининг ИЗ-202103021 “Инсон ва ҳайвонларнинг патологик ҳолатлари ва касалликларининг ин витро ва ин виво имитацион моделларини ишлаб чиқиш” мавзусидаги амалий лойиҳада (2021-2024) афтоз стоматитнинг бошқа аутоиммун табиатли касалликлар билан солиштириш учун фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Олий таълим, фан ва инновациялар вазирлигининг 2025 йил 15-октябрдаги 02/17-2025-187-сон маълумотномаси). Натижада, аутоиммун табиатга эга бўлган стоматит ва гипотиреозларда ингичка ичакдаги дисбактериоз ҳамда гидролиз жараёнларнинг ўзгариши ўртасида сабаб-оқибат алоқалари аниқлашга имкон берган. 

Yangiliklarga obuna bo‘lish