Юлдашев Умеджон Кахрамоновичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Тухумдонлар гиперандрогенемияси булган беморларни даволашда дифференциал ёндашувнинг клиник ва иммуногенетик асослари” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология ва 14.00.03 – Эндокринология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2022.4.PhD/Tib3239
Илмий раҳбарлар: Мусаходжаева Дилорам Абдуллаевна, биология фанлари доктори, профессор; Мухафарова Салима Асхатовна, тиббиёт фанлари доктори.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Самарканд давлат тиббёт университетида бажарилган.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти ҳузуридаги DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01 рақамли кенгаш асосидаги бир марталик илмий кенгаш.
Расмий оппонентлар: Полевщиков Александр Витальевич, биология фанлари доктори, профессор (Россия); Халилова Замира Юсуповна, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: овариал гиперандрогенияли беморларни даволашга дифференциялаштирилган ёндашувнинг клиник-иммуногенетик асосларини ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги: 
илк бор овариал генезли гиперандрогенемияли аёлларда комплекс клинико-иммуногенетик тадқиқот ўтказилиб, тана вазни ва ёғ тўқимаси тақсимоти турига боғлиқ ҳолда гормонал ва иммун фонида фенотипик фарқлар аниқланган;
илк бор АМГ даражасининг сезиларли пасайиши ҳамда IGF-1, EGF ва тестостерон кўрсаткичларининг ошиши исботланиб, гирсутизм, акне ва ҳайз цикли бузилишларининг оғирлиги билан корреляция қилган ҳолда синдромнинг клиник намоён бўлишида гормонал ва иммун дисбаланс иштироки аниқланган;
илк бор rs6624304 (AR) ва rs743572 (CYP17A1)нинг зарарли аллель вариантлари ортиқча андроген активлиги ва терапияга сезгирликнинг пасайиши билан ўзаро боғлиқлиги кўрсатилиб, гиперандрогенемиянинг резистент шакллари шаклланишида молекуляр-генетик компонентнинг аҳамият кўрсатиши аниқланган;
илк бор IL-15, АМГ, тестостерон даражалари ва генетик юкланишни (G- score) қамраб олган оригинал IGT-индекс ишлаб чиқилиб, амалиётда синаб кўрилиб, аёлларни патогенетик оғирлик даражасига кўра стратификация қилиш ва терапевтик тактикани мослаштириш имконини бериши аниқланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. Тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган беморларда клиник, гормонал, иммунологик ва молекуляр-генетик хусусиятларни ҳамда дифференциал даволаш ёндашувларини аниқловчи илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилик: илк бор овариал генезли гиперандрогенемияли аёлларда комплекс клинико-иммуногенетик тадқиқот ўтказилиб, тана вазни ва ёғ тўқимаси тақсимоти турига боғлиқ ҳолда гормонал ва иммун фонида фенотипик фарқлар аниқланганлиги бўйича «Овариал гиперандрогенемияли аёлларда асоратлар ривожланишининг клинико-иммунологик мезонларини аниқлаш» мавзусидаги услубий тавсияномада (ЎзР ФА Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025 йил 9 февральдаги 1-сон баённомаси билан тасдиқланган) келтирилган. Мазкур таклиф академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Самарқанд вилояти филиалида 2025 йил 16 июндаги №26 буйруқ ҳамда академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Навоий филиалида 2025 йил 1 июлдаги №64 буйруғи билан билан амалиётган жорий этилган (ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: тухумдонлар гипер-андрогенемиясини эрта аниқлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш ёндашувларини қўллаш аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш, бепуштлик ва метаболик асоратлар ривожланиш хавфини камайтириш имконини берган; иқтисодий самарадорлиги: тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган аёлларни ташхислаш ва дифференциал даволаш тактикаси бўйича ишлаб чиқилган протоколни амалиётга жорий этиш натижасида бир нафар бемор ҳисобига даволаш харажатларидан ўртача 624000 сўм, койка-кунлар сони қисқариши ҳисобига эса 475310 сўм иқтисодий самарага эришилган. Хулоса: тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган аёлларда клиник-иммуногенетик кўрсаткичлар ТВИ ва ёғ тўқимасининг тақсимланиш хусусиятларига боғлиқ равишда фарқ қилиши аниқланган, клиник, гормонал ва иммунологик фенотипларни ажратиш имкони яратилган;
иккинчи илмий янгилиги: илк бор АМГ даражасининг сезиларли пасайиши ҳамда IGF-1, EGF ва тестостерон кўрсаткичларининг ошиши исботланиб, гирсутизм, акне ва ҳайз цикли бузилишларининг оғирлиги билан корреляция қилган ҳолда синдромнинг клиник намоён бўлишида гормонал ва иммун дисбаланс иштироки аниқланганлиги бўйича «Овариал гиперандрогенемияли аёлларда асоратлар ривожланишининг клинико-иммунологик мезонларини аниқлаш» мавзусидаги услубий тавсияномада (ЎзР ФА Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025 йил 9 февральдаги 1-сон баённомаси билан тасдиқланган) келтирилган. Мазкур таклиф академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Самарқанд вилояти филиалида 2025 йил 16 июндаги №26 буйруқ ҳамда академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Навоий филиалида 2025 йил 1 июлдаги №64 буйруғи билан билан амалиётган жорий этилган (ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: тухумдонлар гиперандрогенемиясини эрта аниқлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш ёндашувларини қўллаш аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш, бепуштлик ва метаболик асоратлар ривожланиш хавфини камайтириш имконини берган; иқтисодий самарадорлиги: тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган аёлларни ташхислаш ва дифференциал даволаш тактикаси бўйича ишлаб чиқилган протоколни амалиётга жорий этиш натижасида бир нафар бемор ҳисобига даволаш харажатларидан ўртача 624000 сўм, койка-кунлар сони қисқариши ҳисобига эса 475310 сўм иқтисодий самарага эришилган. Хулоса: IL-15, АМГ, IGF-1 ва EGF даражаларининг ТВИга боғлиқ ўзгаришлари тестостерон миқдори, гирсутизм, акне ва менструал цикл бузилишларининг оғирлиги билан ўзаро боғлиқ эканлиги асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор rs6624304 (AR) ва rs743572 (CYP17A1)нинг зарарли аллель вариантлари ортиқча андроген активлиги ва терапияга сезгирликнинг пасайиши билан ўзаро боғлиқлиги кўрсатилиб, гиперандрогенемиянинг резистент шакллари шаклланишида молекуляр-генетик компонентнинг аҳамият кўрсатиши аниқланганлиги бўйича «Овариал гиперандрогенемияли аёлларда асоратлар ривожланишининг клинико-иммунологик мезонларини аниқлаш» мавзусидаги услубий тавсияномада (ЎзР ФА Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025 йил 9 февральдаги 1-сон баённомаси билан тасдиқланган) келтирилган. Мазкур таклиф академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Самарқанд вилояти филиалида 2025 йил 16 июндаги №26 буйруқ ҳамда академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Навоий филиалида 2025 йил 1 июлдаги №64 буйруғи билан билан амалиётган жорий этилган (ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: тухумдонлар гипер-андрогенемиясини эрта аниқлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш ёндашувларини қўллаш аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш, бепуштлик ва метаболик асоратлар ривожланиш хавфини камайтириш имконини берган; иқтисодий самарадорлиги: тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган аёлларни ташхислаш ва дифференциал даволаш тактикаси бўйича ишлаб чиқилган протоколни амалиётга жорий этиш натижасида бир нафар бемор ҳисобига даволаш харажатларидан ўртача 624000 сўм, койка-кунлар сони қисқариши ҳисобига эса 475310 сўм иқтисодий самарага эришилган. Хулоса: AR rs6624304 ва CYP17A1 rs743572 генларининг полиморф вариантлари юқори андроген фаоллиги, касалликнинг клиник кечиши ва даволаш самарадорлиги билан боғлиқ бўлиб, тухумдонлар гиперандрогенемиясида молекуляр-генетик омилларнинг патогенетик аҳамияти тасдиқланган;
тўртинчи илмий янгилиги: илк бор IL-15, АМГ, тестостерон даражалари ва генетик юкланишни (G- score) қамраб олган оригинал IGT-индекс ишлаб чиқилиб, амалиётда синаб кўрилиб, аёлларни патогенетик оғирлик даражасига кўра стратификация қилиш ва терапевтик тактикани мослаштириш имконини бериши аниқланганлиги бўйича «Овариал гиперандрогенемияли аёлларда асоратлар ривожланишининг клинико-иммунологик мезонларини аниқлаш» мавзусидаги услубий тавсияномада (ЎзР ФА Иммунология ва инсон геномикаси институти Илмий кенгашининг 2025 йил 9 февральдаги 1-сон баённомаси билан тасдиқланган) келтирилган. Мазкур таклиф академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Самарқанд вилояти филиалида 2025 йил 16 июндаги №26 буйруқ ҳамда академик Ё.X.Тўрақулов номидаги Республика ихтисослаштирилган Эндокринология илмий-амалий маркази Навоий филиалида 2025 йил 1 июлдаги №64 буйруғи билан билан амалиётган жорий этилган (ЎзР Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги Илмий техник кенгашининг 2025 йил 17 ноябрдаги 29-сон маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: тухумдонлар гипер-андрогенемиясини эрта аниқлаш ва индивидуаллаштирилган даволаш ёндашувларини қўллаш аёлларнинг репродуктив саломатлигини сақлаш, бепуштлик ва метаболик асоратлар ривожланиш хавфини камайтириш имконини берган; иқтисодий самарадорлиги: тухумдонлар гиперандрогенемияси бўлган аёлларни ташхислаш ва дифференциал даволаш тактикаси бўйича ишлаб чиқилган протоколни амалиётга жорий этиш натижасида бир нафар бемор ҳисобига даволаш харажатларидан ўртача 624000 сўм, койка-кунлар сони қисқариши ҳисобига эса 475310 сўм иқтисодий самарага эришилган. Хулоса: IL-15, АМГ, тестостерон ва генетик юкланиш (G-score) кўрсаткичларини комплекс баҳолашга асосланган IGT-индекс беморларни клиник-патогенетик хусусиятларига кўра стратификация қилиш ва дифференциал даволаш тактикасини белгилаш имконини бериши асосланган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish