Хайтбоев Жўрабек Азатбоевичнинг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Сovid-19 касаллигининг буйракларда нефрологик асоратлар келтириб чиқаришдаги иммунологик аспектларини ўрганиш” 14.00.36 – Аллергология ва иммунология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2022.2.PhD/Tib2957.
Илмий раҳбар: Рахманова Санобар Собировна тиббиёт фанлари номзоди, доцент;
Диссертация бажарилган муассаса номи: Урганч давлат тиббиёт институти.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Иммунология ва инсон геномикаси институти, DSc.05/2025.27.12.Tib.26.01.
Расмий оппонентлар: Рузимуродов Нодиржон Фазлиддинович, тиббиёт фанлари доктори (DSc); Юлдашев Илхом Рузиевич, тиббиёт фанлари доктори (DSc), профессор.
Етакчи ташкилот: Бухоро давлат тиббиёт институти.
Диссертация йўналиши: амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: COVID-19 касаллигининг буйракларда нефрологик асоратлар келтириб чиқаришдаги иммунологик жиҳатларини аниқлашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
илк бор COVID-19 билан касалланган беморларда С-реактив оқсил ва креатинин миқдорининг юқори бўлиши, протеинурия, албуминурия ва албумин-креатинин нисбатининг ортиши фонида гломеруляр фильтрация тезлигининг пасайиши буйрак функциясининг бузилишига сабаб бўлиши аниқланган;
илк бор COVID-19 билан касалланган беморлар нефрологик зарарланишларида яллиғланишга хос ва қарши цитокинлар (IL-6, IL-8, IL-2, IL-5) миқдорининг кескин ортиши сабабли сурункали буйрак дисфункцияси келиб чиқиши исботланган;
илк бор беморлар иммунологик профилида антифосфолипид аутоиммун жавоб (АФЛА-IgG, GPL-У/мл), нейтрофил ҳужайрадан ташқари тузоқларнинг тизимли фаоллашуви (NЕТ-МПО) ва оғир эндотелиал дисфункция (тромбомодулин) биргаликда кузатилиши пост-ковид синдромда буйраклар дисфункцияси (ПКС+БД) келиб чиқишига сабаб бўлиши исботланган;
COVID-19 билан касалланган беморларда NЕТ-МПО, NET-НЭ, тромбомодулин, vWF-фаоллик, антифосфолипид (АФЛА-IgG, АФЛА-IgG) антитаналар иммунотромботик буйрак шикастланишини эрта аниқлаш ва олдини олиш учун хавфни стратификация қилиш ва мониторинг қилиш имконини бериши исботланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий этилиши. COVID-19 касаллигининг буйракларда нефрологик асоратлар келтириб чиқаришдаги иммунологик жиҳатларини аниқлаш жараёнида олинган илмий натижалар асосида:
биринчи илмий янгилиги: илк бор COVID-19 билан касалланган беморларда С-реактив оқсил ва креатинин миқдорининг юқори бўлиши, протеинурия, албуминурия ва албумин-креатинин нисбатининг ортиши фонида гломеруляр фильтрация тезлигининг пасайиши буйрак функциясининг бузилишига сабаб бўлиши аниқланганлиги бўйича «COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усуллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (ТТА Урганч филиали илмий кенгашининг 2025 йил 31 январдаги 6-сонли қарори билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 06.03.2025 йилдаги №61-И-сонли, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 27.03.2025 йилдаги №11-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 12.03.2025 йилдаги №12-И-сонли ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 12.03.2025 йилдаги 805-12- 178 ТБ/ 2025-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15 августдаги 23/04-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган беморлар буйрак дисфункциясини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 512412 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: беморларда С-реактив оқсил ва креатинин миқдорининг юқори бўлиши, протеинурия, албуминурия ва албумин-креатинин нисбатининг ортиши фонида гломеруляр фильтрация тезлигининг пасайиши буйрак функциясининг бузилишига сабаб бўлиши асосланган;
иккинчи илмий янгилиги: илк бор COVID-19 билан касалланган беморлар нефрологик зарарланишларида яллиғланишга хос ва қарши цитокинлар (IL-6, IL-8, IL-2, IL-5) миқдорининг кескин ортиши сабабли сурункали буйрак дисфункцияси келиб чиқиши исботланганлиги бўйича «COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усуллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (ТТА Урганч филиали илмий кенгашининг 2025 йил 31 январдаги 6-сонли қарори билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 06.03.2025 йилдаги №61-И-сонли, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 27.03.2025 йилдаги №11-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 12.03.2025 йилдаги №12-И-сонли ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 12.03.2025 йилдаги 805-12- 178 ТБ/ 2025-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15 августдаги 23/04-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган беморлар буйрак дисфункциясини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 512412 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: беморлар нефрологик зарарланишларида яллиғланишга хос ва қарши цитокинлар (IL-6, IL-8, IL-2, IL-5) миқдорининг кескин ортиши сабабли сурункали буйрак дисфункцияси келиб чиқиши асосланган;
учинчи илмий янгилиги: илк бор беморлар иммунологик профилида антифосфолипид аутоиммун жавоб (АФЛА-IgG, GPL-У/мл), нейтрофил ҳужайрадан ташқари тузоқларнинг тизимли фаоллашуви (NЕТ-МПО) ва оғир эндотелиал дисфункция (тромбомодулин) биргаликда кузатилиши пост-ковид синдромда буйраклар дисфункцияси (ПКС+БД) келиб чиқишига сабаб бўлиши исботланганлиги бўйича «COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усуллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (ТТА Урганч филиали илмий кенгашининг 2025 йил 31 январдаги 6-сонли қарори билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 06.03.2025 йилдаги №61-И-сонли, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 27.03.2025 йилдаги №11-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 12.03.2025 йилдаги №12-И-сонли ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 12.03.2025 йилдаги 805-12- 178 ТБ/ 2025-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15 августдаги 23/04-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган беморлар буйрак дисфункциясини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 512412 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: беморлар иммунологик профилида антифосфолипид аутоиммун жавоб (АФЛА-IgG, GPL-У/мл), нейтрофил ҳужайрадан ташқари тузоқларнинг тизимли фаоллашуви (NЕТ-МПО) ва оғир эндотелиал дисфункция (тромбомодулин) биргаликда кузатилиши пост-ковид синдромда буйраклар дисфункцияси (ПКС+БД) келиб чиқишига сабаб бўлиши асосланган;
тўртинчи илмий янгилиги: COVID-19 билан касалланган беморларда NЕТ-МПО, NET-НЭ, тромбомодулин, vWF-фаоллик, антифосфолипид (АФЛА-IgG, АФЛА-IgG) антитаналар иммунотромботик буйрак шикастланишини эрта аниқлаш ва олдини олиш учун хавфни стратификация қилиш ва мониторинг қилиш имконини бериши исботланганлиги бўйича «COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усуллари» услубий тавсияномаси ишлаб чиқилган (ТТА Урганч филиали илмий кенгашининг 2025 йил 31 январдаги 6-сонли қарори билан тасдиқланган). Мазкур таклиф Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 06.03.2025 йилдаги №61-И-сонли, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази бўйича 27.03.2025 йилдаги №11-И-сонли, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали бўйича 12.03.2025 йилдаги №12-И-сонли ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси бўйича 12.03.2025 йилдаги 805-12- 178 ТБ/ 2025-сонли буйруқлари билан амалиётларига жорий этилган (Соғлиқни сақлаш вазирлиги ҳузуридаги илмий техник кенгашининг 2025 йил 15 августдаги 23/04-сонли маълумотномаси); ижтимоий самарадорлиги: олинган натижалар COVID-19 билан касалланган беморлар буйрак дисфункциясини ўз вақтида аниқлаш, клиник-иммунологик ташҳислаш, даволаш тактикасини оптималлаштириш, асоратлар ривожланишини камайтириш, тиббий ёрдам сифатини ошириш, стационарда даволаниш муддатини қисқартириш ва хаёт сифатини яхшилашга имкон яратади; иқтисодий самарадорлиги: илмий натижаларнинг Хоразм вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Сурхондарё вилоят кўп тармоқли тиббиёт маркази, Республика ихтисослаштирилган урология илмий-амалий тиббиёт маркази Хоразм филиали ва Хоразм вилояти Янгибозор туман тиббиёт бирлашмаси амалий фаолиятларига жорий этилишида COVID-19 дан кейинги буйрак функцияси бузилган беморларда иммунологик ҳолатни предиктив ташхислаш усулларидан фойдаланиш, стационарда ётишни қисқариши хисобига хар бир беморга нисбатан 512412 сум иқтисодий самарадорлик бериши асосланган; хулоса: беморларда NЕТ-МПО, NET-НЭ, тромбомодулин, vWF-фаоллик, антифосфолипид (АФЛА-IgG, АФЛА-IgG) антитаналар иммунотромботик буйрак шикастланишини эрта аниқлаш ва олдини олиш учун хавфни стратификация қилиш ва мониторинг қилиш имконини бериши асосланган.