Турдибеков Илҳомжон Махмуд ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Мош поясини илдизидан қирқиб уюмлаш қурилмасини ишлаб чиқиш ва параметрларини асослаш”, 05.07.01 - “Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация машиналари. Қишлоқ хўжалиги ва мелиорация ишларини механизациялаш” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2026.2.PhD/Т4940
Илмий раҳбар: Астанақулов Комил Дуллиевич, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети, DSc.03/30.12.2019.Т.10.01
Расмий оппонентлар: Маматов Фармон Муртозевич, техника фанлари доктори, профессор; Қўзиев Шахзод Серобович, PhD, доцент.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалиги техникаси ва технологияларини сертификатлаш ва синаш маркази.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: мош поясини илдизидан қирқиб, ҳосилни уюмлаб кетадиган қурилмани ишлаб чиқиш ҳамда унинг параметрлари ва иш режимларини асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
мош ҳосилини илдизидан қирқиш учун ҳаракат йўналишига нисбатан бурчак остида ва горизонтал текисликка параллелл жойлашган кесувчи пичоқларга ва уларнинг устида жойлашган уюмловчи қанотларга эга қурилма конструксияси ишлаб чиқилган;
мош илдизларини қирқувчи пичоқларнинг очилиш бурчаги тупроқнинг хоссаларини ҳисобга олган ҳолда уларнинг илдизларни кам қаршилик билан кесиш ва бир ёнга суриб силжитиш шартидан аниқланган;
уюмловчи қанотлар орасидаги масофа ва қанот ўлчамлари илдизидан қирқилган мош пояларининг ёнга силжишини таъминлаш ҳамда тракторнинг юриш тезлиги, қатор оралиғи масофаси ва поя ўлчамларига боғлиқ ҳолда аниқланган;
қурилма бошмоғининг узунлиги унинг мош қатор ораларида ботмасдан равон ҳаракатини таъминлаш шартидан, агрегатнинг минимал юриш тезлиги ва кесувчи пичоқларнинг минимал ботиш чуқурлиги мош илдизларини тўлиқ қирқиш шартидан асосланган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши: Мош экини ҳосилини илдиздан қирқиб уюмлаш қурилмасини параметрларини асослаш бўйича олинган натижалар асосида:
мошни илдизидан қирқиб уюмлаб кетадиган қурилмага дастлабки талаб ва техник топшириқ ишлаб чиқилган, тасдиқланган ва лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2024-йил 12-ноябрдаги №05/04-04-608-сон маълумотномаси). Натижада, тракторларнинг олд қисмига ўрнатилган ҳолда қаторлаб экилган мош пояларини илдизидан қирқиб, икки эгатдаги ҳосилни ортага уюмлаб кетадиган қурлманинг конструксиясини ишлаб чиқиш имконияти яратилган;
ишлаб чиқилган мош экини ҳосилини илдиздан қирқиб уюмлаш қурилмаси Жиззах вилояти Зарбдор туманидаги “Шавкатли Жавоҳир”, “Бунёдкор дала”, “Ғайрат пахтазори” ва “Бўстон экзотика” каби фермер хўжаликларида хўжалик синови бажарилиб, амалиётга жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2024-йил 12-ноябрдаги №05/04-04-608-сон маълумотномаси). Натижада қурилма мош ҳосилини бир иш сменада 14 гектардан 21 гектаргача иш унуми билан илдизидан тўлиқ қирқиб йиғиштириш ва кам нобудгарчилик билан уюмлаб кетиш имконини берган.
мош экини ҳосилини илдиздан қирқиб уюмлаш қурилмасини ишлаб чиқаришни ўзлаштириш учун лойиҳа конструкторлик хужжатлари ва ҳисоблаш усуллари “АГРИХИМ” МЧЖда лойиҳалаш жараёнига жорий этилган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар Миллий марказининг 2024-йил 12-ноябрдаги №05/04-04-608-сон маълумотномаси). Натижада мош экини ҳосилини илдиздан қирқиб уюмлаш қурилмасининг саноат нусхасини ишлаб чиқариш имконияти яратилган.