Hamidov Sardor Solijon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

 I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): “Iqlim o‘zgarishining Farg‘ona vodiysi suv resurslariga ta’sirini baholash”, 11.00.05 – Atrof-muhitni muhofaza qilish va tabiiy resurslardan oqilona foydalanish ixtisosligi (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.2.PhD/T398.
Ilmiy rahbar: Pulatov Baxtiyor Alimovich, texnika fanlari doktori, professor. 
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Atrof-muhit va tabiatni muhofaza qilish texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Atrof-muhit va tabiatni muhofaza qilish texnologiyalari ilmiy-tadqiqot instituti huzuridagi ilmiy darajalar beruvchi PhD.18/2025.27.12.T.01.01. raqamli ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Rasmiy orronentlar: Boboev Hasan Odilovich, qishloq xo‘jaligi fanlari doktori, Ungalov Akmal Navruzovich, texnika fanlari falsafa doktori, dotsent
Yetakchi tashkilot: Farg‘ona davlat texnika universiteti. 
Dissertatsiya yo‘nalishi. Texnika yo‘nalishi. Nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: Farg‘ona vodiysida iqlim o‘zgarishining er usti suv resurslariga ko‘rsatgan ta’sirini baholash, mavjud tendensiyalarni aniqlash hamda suv resurslaridagi o‘zgarishlarning asosiy omillarini (iqlimiy va antropogen) o‘rganishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
Farg‘ona vodiysi hududida er usti suv resurslarini aniqlash uchun sun’iy yo‘ldosh tasvirlari, geoaxborot tizimlari va masofadan zondlash texnologiyalari yordamida eng yuqori aniqlikdagi bir nechta suv indekslarini inobatga olib suv obektlarini boshqa er qoplamalaridan ajratishning optimal chegaraviy qiymati aniqlangan.
Farg‘ona vodiysida iqlim parametrlarining vaqt va fazo bo‘yicha o‘zgarish tendensiyalari relef, balandlik va hududiy iqlim omillarini inobatga olgan holda Mann-Kendall trend testi hamda Sen’s slope estimator usullari asosida baholanib, ularning o‘rtacha o‘zgarish qiymatlari aniqlangan va raqamli xaritalari yaratilgan.
iqlim parametrlari va suv havzalari maydoni dinamikasi o‘rtasidagi bog‘liqlik va chiziqli tenglamalar korrelyasion va regression statistik usullar orqali isbotlangan.
Farg‘ona vodiysi hududida iqlim o‘zgarishining suv resurslariga ta’siri gidrologik, meteorologik va antropogen omillarni inobatga olgan holda Mann-Kendall keskin o‘zgarish nuqtasini aniqlash testi hamda regressiya tahlili usullari asosida baholanib, har bir kichik transchegaraviy soy uchun iqlim va antropogen ta’sir darajalari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Iqlim o‘zgarishining Farg‘ona vodiysi suv resurslariga bo‘lgan ta’siri bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
iqlim parametrlarining dinamik va geografik o‘zgarishini va mazkur havzalarda joylashgan 13 ta suv omborlari suv yuzasi maydonining o‘zgarishini monitoring qilish imkonini beruvchi platforma Andijon viloyatining Qo‘rg‘ontepa tuman Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi bo‘limi va Norin-Qoradaryo irrigatsiya tizimlari havza boshqarmasida amaliyotga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi Vazirligi tomonidan 2025-yil 10-noyabrdagi 03-03/1-03/3-11574-sonli ma’lumotnoma). Natijada, Farg‘ona vodiysi hududida joylashgan kichik transchegaraviy soylar havzalarida iqlim parametrlarining geografik tarqalishi va dinamik o‘zgarishini va mazkur havzalardagi suv omborlarining suv yuzasi maydonining dinamik o‘zgarishini onlayn monitoring qilish imkoniyati yaratilgan.
Mann-Kendall trend testi orqali aniqlangan iqlim parametrlarining vaqt va fazoga nisbatan o‘zgarish trend qiymatlari Qo‘rg‘ontepa tuman Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi bo‘limining monitoring qilish faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi Vazirligi 2025 yil 10 noyabrdagi 03-03/1-03/3-11574-son ma’lumotnomasi). Natijada, iqlim parametrlarining vaqt va fazoga nisbatan o‘zgarishini ifodalovchi statistik jihatdan asoslangan natijalarning raqamli xaritalar bazasini yaratish imkoniyati yaratilgan.
Farg‘ona vodiysi hududida iqlim o‘zgarishining suv resurslariga ta’sirini baholash maqsadida Mann-Kendall keskin o‘zgarish nuqtasini aniqlash testi va regression metod orqali kichik transchegaraviy soylar kesimida aniqlangan iqlimiy va antropogen ta’sirlar hissalari Andijon viloyatining Qo‘rg‘ontepa tuman Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi bo‘limi faoliyatiga joriy etilgan (O‘zbekiston Respublikasi Ekologiya, atrof-muhitni muhofaza qilish va iqlim o‘zgarishi Vazirligi 2025 yil 10 noyabrdagi 03-03/1-03/3-11574-son ma’lumotnomasi). Natijada, kichik transchegaraviy soylarda er usti suv havzalari o‘zgarishida iqlimiy parametrlar va antropogen omillar (masalan, er qoplami va erdan foydalanish, irrigatsiya uchun foydalaniladigan suv) tomonidan bo‘ladigan ta’sirni tushunish imkoniyati yaratilgan.