Тошмаматов Нурмирза Тожимирза ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Электротехнологик усул асосида помидорни қайта ишлаш жараёнини энергия самарадорлигини ошириш”, 05.05.07 – “Қишлоқ хўжалигида электр технологиялар ва электр ускуналар” ихтисослиги (техника фанлари бўйича).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.3.PhD/Т4900
Илмий раҳбар: Эшпулатов Нодир Маматқурбонович, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), доцент.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Наманган давлат техника университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: “Тошкент ирригация ва қишлоқ хўжалигини механизациялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети, DSc.03/30.12.2019.Т.10.01
Расмий оппонентлар: Бердишев Абдурахим Сулейманович, техника фанлари доктори, профессор; Юсупов Дилмурод Турдиалиевич, техника фанлари бўйича фалсафа доктори (PhD), катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Термиз давлат муҳандислик ва агротехнологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади помидорни қайта ишлаш технологиясининг энергия самарадорлигини импулсли электр майдон технологияси ёрдамида оширишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
электропорация эффекти асосида импулсли электр майдон параметрларининг (солиштирма энергия миқдори, кучланиш, конденсатор сиғими ва импулслар сони) помидор мевасидан маҳсулот чиқиши ва ҳужайра мембранасининг ўтказувчанлиги ўртасидаги функсионал боғлиқлик модели ишлаб чиқилган;
помидорга импулсли электр майдон билан ишлов бериб маҳсулот олиш жараёни учун кўп омилли кўрсаткичлардан фойдаланишнинг регрессион модели ишлаб чиқилган ва маҳсулот чиқишининг дезинтеграция индексига боғлиқлигининг кўрсаткичлари асосланган;
помидорни электротехнологик қайта ишлаш жараёнининг рационал параметрлари (кучланиш, сиғим ва импулслар сони) ни энергия сарфи, маҳсулот чиқиши ва маҳсулот сифати мезонларини ҳисобга олувчи модел ишлаб чиқилган;
помидорга электрофизик таъсир механизмларига асосланган импулсли электр майдон билан ишлов бериб, энергия самарадор помидорни қайта ишлашнинг электротехнологияси ишлаб чиқилган.
IV.Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Помидор мевасини қайта ишлаш жараёнида энергия самарадор импулсли электр майдон технологияси бўйича олинган натижалар асосида:
помидор мевасига қайта ишлашдан олдин импулсли электр майдон билан ишлов бериш қурилмаси Наманган вилояти Янгиқўрғон тумани “Тип-Топ Агро” МЧЖ корхонасида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 11-ноябр 05/04-04-774-сонли маълумотномаси). Натижада помидор меваси маҳсулоти ишлаб чиқаришда электр энергия сарфи 35-40 фоизга камайиш имкони яратилган;
помидорни қайта ишлашнинг энергия тежамкор электротехнологияси ва техник воситаси Наманган вилояти Янгиқўрғон тумани “Тип-Топ Агро” МЧЖ корхонасида жорий қилинган (Ўзбекистон Республикаси Қишлоқ хўжалиги вазирлиги ҳузуридаги Қишлоқ хўжалигида билим ва инновациялар миллий марказининг 2025-йил 11-ноябр 05/04-04-774-сонли маълумотномаси). Натижада помидор маҳсулоти ишлаб чиқариш мавжуд технологияга нисбатан 3-5 фоизга ошиши имконини берган ва 264 514 752 сўм иқтисодий самарадорликка эришилган.