Пайзиллаев Аъзам Нуриллаевичнинг 
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

    I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “СиО2 нанозаррачаларини сувнинг иссиқлик физикавий хоссаларига таъсири”, 01.04.03 –Молекуляр физика ва иссиқлик физикаси (физика-математика фанлари).
    Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2024.2.PhD/FM1095.
    Илмий раҳбар: Мирзаев Сирожиддин Зайниевич, физика-математика фанлари доктори, профессор.
    Диссертация бажарилган муассаса номи: У.А. Арифов номидаги Ион-плазма ва лазер технологиялари институти.
    ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Ион-плазма ва лазер технологиялари институти, DSc.05/2025.27.12.FM/Т.09.01.
    Расмий оппонентлар: Бахрамов Сагдулла Абдуллаевич, физика-математика фанлари доктори, профессор, академик; Ташкенбаев Улуғбек Негматович, физика-математика фанлари доктори, профессор.
    Етакчи ташкилот: ЎзР ФА Материалшунослик институти.
    Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
    II. Тадқиқотнинг мақсади: СиО₂ нанозаррали сув асосидаги наносуюқликларнинг иссиқлик-физикавий хоссаларига, хусусан, уларнинг барқарорлиги, қовушқоқлиги ва буғланиш тезлигига нанозарраларнинг чизиқли ўлчами ҳамда массавий консентрациясининг таъсирини экспериментал тадқиқ этишдан иборат.
    III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
    вақтга боғлиқ равишда ултратовуш узатилиши суюқликдаги агломератларни парчалаши, ҳатто кимёвий реакциялар билан бирга кейинги агрегацияни ва бошқа кўплаб эффектларни келтириб чиқариши ҳиссаларига кўра СиО2 наноагломератларни суюқликда тенг ҳажмда тақсимлаш учун оптимал диспергация вақти 20 минут эканлиги аниқланди;
    СиО2 асосидаги наносуюқликларда илк бор нанозаррачаларнинг сиртий-хоссалари билан боғлиқ ўзаро таъсир механизмлари орқали динамик қовушқоқликнинг ўзгариши ва ушбу параметр орқали седиментация жараёнини баҳолаш имконияти асослаб берилди; 
    наносуюқликда сувнинг буғланиш тезлигининг ўзгариши нанозаррачаларнинг массавий консентрацияси 1% гача бўлган қийматларида кузатилди. Нанозаррачаларнинг 1% дан катта массавий консентрацияларда буғланиш тезлиги нанозаррачаларнинг чизиқли ўлчамига ва консентрациясига боғлиқ эмаслиги аниқланди;  
    илк бор сув - СиО2 нанозаррали наносуюқликнинг буғланиш тезлиги энг кичик бўладиган оптимал қиймати, барча температура, массавий консентрациялар ва чизиқли ўлчамларда 0.1% массавий консентрацияда эканлиги аниқланди;
    илк марта СиО2 нанозаррача ва асос суюқлиги сув бўлган наносуюқликларида асосий суюқликнинг хусусиятлари, нанозаррачаларнинг табиати ва сувдаги нанозаррачалар консентрацияси ҳиссаларини ҳисобга олган ҳолда наносуюқликнинг буғланиш тезлигини аниқлаш учун тенгламалар олинди.
    IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
    СиО2 нанозаррачаларини сувнинг иссиқлик-физикавий хоссаларига таъсири боъйича олинган илмий натижалар асосида: Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Физика-техника институтида 2023-йилда базавий молиялаштириш асосида бажарилган “Қуёш иссиқлик қурилмалари учун иссиқлик аккумулятори ҳамда иссиқлик ташувчи сифатида фойдаланиш учун материалларнинг иссиқлик-физикавий хусусиятларини тадқиқ этиш” мавзусидаги фундаментал илмий-тадқиқот ишида, асос суюқлиги деионланган сув бўлган наносуюқлик тайёрлашда диспергация таʼсир вақтининг ўзгариши билан агрегациялар чизиқли ўлчами ҳам ўзгариши натижасида наносуюқлик қовушқоқлигига таʼсир қилиши, нанозаррачалар чизиқли ўлчами қанча кичик бўлса седиментация жараёни шунча секин кечишидан фойдаланилган. (Ўзбекистон Республикаси Фанлар академияси Физика-техника институтидан 31.07.2024 й. 2/1255 – 1714-сонли хат). Натижалардан фойдаланиш тайёрланган наносуюқликларни узоқ вақт давомида барқарор бўлиш имкониятини бериб, уларнинг иссиқлик-физикавий хоссаларини тадқиқ қилиш ва нанозаррачалар консентрацияси оптимал параметрларга эга бўлган иссиқлик ташувчи олиш имконини берган.
    А.Н. Пайзуллаев, Б.А. Аллаев, С.З. Мирзаев, Ж.М. Абдиев, Ж. Уринов, А. Паркаш. Тҳе Импаcт оф Силиcон Диохиде Нанопартиcле Сизе он тҳе Висcоситй анд Стабилитй оф Нанофлуидс: А Cомпреҳенсиве Студй” // ЭCС Адванcес, Вол. 2, № 3, паГЭС 6 031001 (2023). ҳттпс://дои.орг/10.1149/2754-2734/аcе121. (ИФ = 1,49). Хусусан, наносуюқликларнинг барқарорлиги уларни қўллашда ҳал қилувчи аҳамиятга эга натижаларидан хорижий тадқиқотчилар томонидан фойдаланилган (халқаро илмий журналларда ҳаволалар: 1) Жанбезар Э., эт ал. Энҳанcемент оф СиО2 басед нанофлуид стабилитй анд тҳермопҳйсиcал пропертиес усинг сурфаcе аcтиве иониc лиқуидс // Дисcовер Нано. – 2026. – Т. 21. – №. 1. – С. 72., (ИФ=0.961, Қ1); 2) Ҳамад Н. Ҳ., эт ал. Cоолинг элеcтрониc cомпоненц бй усинг нанофлуидс: а ревиеw // Жоурнал оф Тҳермал Аналйсис анд Cалориметрй. – 2024. – Т. 149. – №. 22. – С. 12503-12514., (ИФ=0.554, Қ2); 3) Раза М. эт ал. АИ-поwеред оптимизатион анд нумериcал течниқуес фор нанофлуид ҳеат трансфер сйстемс-а ревиеw // Мултисcале анд Мултидисcиплинарй Моделинг, Эхперименц анд Десигн. – 2025. – Т. 8. – №. 7. – С. 316., (ИФ=0.38, Қ3). Натижаларнинг қўлланилиши нанозаррачаларнинг ўлчами наносуюқликларнинг барқарорлигига таъсир қилувчи яна бир омил бўлиб, кичикроқ ўлчамдаги нанозаррачалар суюқликда кўпроқ барқарорроқ бўлишини тавсифлаш имконини берган.

Yangiliklarga obuna bo‘lish