Бегулов Олмас Уктам ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри “Ғовак муҳитда нефт ва газни сув билан суриб чиқариш жараёнларини сонли моделлаштириш”, 05.01.07 - “Математик моделлаштириш. Сонли усуллар ва дастурлар мажмуи”.
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.3.PhD/Т5890
Илмий раҳбар: Физика-математика фанлари номзоди, доцент Узаков Заир
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қарши давлат университети
ИК фаолият коърсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент ахборот технологиялари университети, DSc.09/2025.27.12.Т.01.01.М
Расмий оппонентлар: Джуманов Жамолжон Худойқулович, техника фанлари доктори, профессор; Нормуродов Чори Бегалиевич, физика-математика фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Мирзо Улуғбек номидаги Ўзбекистон Миллий университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II Тадқиқотнинг мақсади: нефт ва газ конларида фойдали қазилмаларни иккиламчи усуллар билан қазиб олиш, яъни нефт ва газни ғовак муҳитдан сув фазаси билан суриб чиқариш жараёнларининг математик моделларини, уларни сонли ечиш алгоритмларини ва дастурий мажмуасини ишлаб чиқиш.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
бир жинсли суюқлик филтрациясида аниқланган Дарси қонунини икки фазали филтрация жараёни учун фазавий ҳаракатчанлик функсиялари орқали умумлаштирилган шаклига асосланган математик модел ишлаб чиқилган;
уч фазали филтрациянинг жами фазавий ҳаракатчанлик функсиялари асосида нефт ва газни суриб чиқариш жараёнининг математик модели ишлаб чиқилган;
икки фазали филтрация жараёнларининг математик моделлари доирасида нефтни сув билан суриб чиқариш жараёнларини чекли айирмалар усули билан сонли моделлаштириш алгоритми ишлаб чиқилган;
уч фазали филтрация жараёнларининг математик моделлари доирасида нефт ва газни сув билан суриб чиқариш масалаларини чекли айирмалар усули асосида сонли ечиш алгоритми ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Бир ўлчовли нефтни суриб чиқариш жараёнини компютерда моделлаштиришга мўлжалланган дастурий мажмуа ва бир ўлчовли уч фазали филтрация жараёнини компютерда моделлаштиришга мўлжалланган дастурий мажмуа “Шўртан нефт ва газ қазиб чиқариш” бошқармасига қарашли корхона обйектларида жорий қилинган (2024-йил 28-февралдаги далолатнома) (Олий таълим, фан ва инновация вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлар марказининг 2024 йил 18 декабрдаги 02/01-01-148-сонли маълумотномаси). Дастурий мажмуаларнинг амалиётга жорий этилиши натижасида мутахассислар томонидан таъкидландики, илмий тадқиқот жараёнида ишлаб чиқилган тавсиялар, дастурий мажмуаларнинг синов тариқасида жорий этилиши натижасида нефт ва газни иккиламчи усуллар билан қазиб олиш миқдори 5-6% гача ошгани аниқланган.
Бир ўлчовли нефтни суриб чиқариш жараёнини компютерда моделлаштиришга мўлжалланган, бир ўлчовли уч фазали филтрация жараёнини компютерда моделлаштиришга мўлжалланган ва икки фазали филтрация масалалари учун Пйтҳон тилида яратилган дастурий мажмуалар “Қарши саноат энергетика гуруҳи” корхонасига (2024-йил 10-июлдаги далолатнома) қарашли обйектларда жорий қилинган (Олий таълим, фан ва инновация вазирлиги ҳузуридаги Олий таълимни ривожлантириш тадқиқотлар марказининг 2024 йил 18 декабрдаги 02/01-01-148-сонли маълумотномаси). Илмий тадқиқот жараёнида ишлаб чиқилган дастурий мажмуалардан синов тариқасида фойдаланилди, олинган тавсияларнинг жорий этилиши натижасида нефт ва газни сув билан суриб чиқариш жараёнининг самарадорлиги 4-6% гача ошиши аниқланган.