Турдибаев Қуралбай Парахат ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи): “Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисми қушлар фаунаси ва экологияси”, 03.00.06 - Зоология (биология фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2025.3.PhD/В1555.
Илмий раҳбар: Аметов Якуб Идрисович, биология фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Қорақалпоқ давлат университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Қорақалпоқ давлат университети, PhD.03/2025.27.12.B.04.09.М.
Расмий оппонентлар: Шакарбаев Улуғбек Абдулакимович биология фанлари доктори, катта илмий ходим;  Азимов Нодиржон Нуруллаевич, биология фанлари бўйича фалсафа доктори, катта илмий ходим.
Етакчи ташкилот: Ўзбекистон миллий педагогика университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисми қушлар фаунасининг замонавий ҳолатини аниқлаш, биоекологик хусусиятларини асослаш ҳамда ноёб турларини муҳофаза қилиш йўлларини такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисмида қушларининг 17 туркум 53 оилага мансуб 258 турдан таркиб топган замонавий турлар хилма-хиллиги аниқланган;
илк бор катта сассиқпопишаксимон тўрғай Алаемон алаудипес, катта тумшуқли тўқай чумчуғи Аcроcепҳалус оринус Қорақалпоғистон фаунаси учун янги тур сифатида қайд этилган ва аниқланган; 
Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисмида қушларининг характерли турларининг сони аниқланган ва уларнинг мавсумий ўзгаришлари очиб берилган;
Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисмида қушларининг характерли 8 та турининг биоекологик хусусиятлари ўрганилиб тумшуқдор қораёқа ва сув булдуруқнинг Қорақалпоғистон ҳудудида уялаши исботланган;
Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисмида учрайдиган ноёб ва йўқолиб бораётган қуш турларини муҳофаза қилиш бўйича тавсиялар ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Устюрт текислиги Қорақалпоғистон боʻлимининг шимолий ва марказий қисми қушлар фаунаси ва экологияси юзасидан олинган илмий натижалар асосида: 
ноёб ва йўқолиб бораётган қушларнинг бош сонини аниқлаш, уларни салбий экологик омиллар ва браконерлардан муҳофаза қилиш бўйича ишлаб чиқилган амалий тавсиялар Сайгачий мажмуа (ландшафт) буюртма қўриқхонаси ва Борсакелмас давлат буюртма қўриқхоналарида биологик хилма-хилликни муҳофаза қилиш амалиётига 2025-йил бошидан  жорий қилинган (Қорақалпоғистон Республикаси Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 10-декабрдаги 02-01/18-4439-сон маълумотномаси). Натижада, муҳофаза этиладиган табиий ҳудудларда учрайдиган ноёб қушларнинг, шу жумладан, Ўзбекистон Республикаси Қизил китобига киритилган чўл бургути, йўрға тувалоқ, оқбовур ва бошқа қушларнинг бош сонини аниқлаш ва уларнинг йўқолиб кетиш хавфини камайтириш имконини берган; 
ўрмон фонди ерларида яшовчи овланадиган қушларнинг сонини аниқлаш, давлат кадастрини юритиш ва улардан оқилона фойдаланиш бўйича ишлаб чиқилган тавсиялар Қўнғирот давлат ўрмон-ов хўжалиги ва Хоʻжайли давлат ўрмон хўжалиги амалиётига 2025-йил бошидан бошлаб жорий қилинган (Қорақалпогʻистон Республикаси Оʻрмон ва яшил ҳудудларни коʻпайтириш, чоʻлланишга қарши курашиш агентлигининг 2025-йил 11-декабрдаги 1-1757-сон маълумотномаси). Натижада, ўрмон-ов ва ўрмон хўжаликлари ҳудудларида учрайдиган овланадиган қушлар каклик, чил, бедана, қорабовур, сув булдуруқ ва бошқа қушларнинг сонини аниқлаш ва популяция турғунлигини сақлаб қолиш имконини берган.

 

Yangiliklarga obuna bo‘lish