Anvarjonov Bunyodbek Baxodirjon o‘g‘lining
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqidagi e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): “Biologik raqobat tizimlaridagi reaksiya-diffuziya jarayonlarining noklassik chegaraviy shartli chiziqsiz modellari” 01.01.02 – Differensial tenglamalar va matematik fizika (fizika-matematika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: № B2025.4.PhD/FM1397.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika instituti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, IK raqami: V.I.Romanovskiy nomidagi Matematika instituti huzuridagi DSc.05/2025.27.12.FM.11.01.M raqamli Ilmiy kengash.
Ilmiy rahbar: Taxirov Jozil Ostonovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Rasmiy opponentlar: Ashurov Ravshan Radjabovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor; Parovik Roman Ivanovich, fizika-matematika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi biologik jarayonlar va fazoviy bir jinsi bo‘lmagan muhitlarda raqobatlashuvchi turlar uchun mo‘ljallangan reaksiya–diffuziya–adveksiya turidagi matematik modellar doirasida parabolik tenglamalar va tizimlar uchun masalalar nazariyasini yaratish va rivojlantirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
o‘simta va immun tizimi o‘rtasidagi o‘zaro ta’sir dinamikasini tavsiflovchi erkin chegarali masalalarni echish hamda immunitetning yo‘qolishi va kasallikning qaytalanish ehtimoli mavjud bo‘lgan yuqumli kasalliklarning tarqalish dinamikasini tahlil qilish uchun matematik model va analitik usul ishlab chiqilgan;
qo‘rquv effekti hisobga olingan “yirtqich-o‘lja” tipidagi model uchun erkin chegarali masala tadqiq qilingan;
nolokal chegaraviy shartga ega kvazichiziqli parabolik tenglama uchun erkin chegarali masala o‘rganilgan;
logistik manbaga ega agregatsiya modellari uchun klassik echimlarning global mavjudligi hamda logistik sezgirlikni hisobga olgan Kellar-Segel modelining davriy echimlarining mavjudligi va yagonaligi isbotlangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Biologik raqobat sistemalarida reaksiya-diffuziya jarayonlarining noklassik chegaraviy shartli nochiziqli modellarini tadqiq qilish bo‘yicha olingan natijalar asosida:
nolokal chegaraviy shartga ega kvazichiziqli parabolik tenglama uchun erkin chegarali masalani tadqiq qilish uchun taklif qilingan matematik modelidan № 22-11-00064 raqamli “Irsiyatni hisobga olgan holda geosferalardagi dinamik jarayonlarni modellashtirish” mavzusidagi xorijiy loyihada geosferalarda kechadigan dinamik jarayonlarni ularning oldingi holatlari (irsiyati) ta’sirini hisobga olgan holda matematik modellashtirish va prognoz qilishda qo‘llanilgan (Kosmofizika va radioto‘lqinlar tarqalish tadqiqotlari institutining 2025 yil 30-oktyabrdagi №452-sonli ma’lumotnomasi, Rossiya Federatsiyasi). Ilmiy natijaning qo‘llanilishi tuproq-atmosfera tizimida radonning diffuzion-konvektiv tashilish jarayonini kuzatish imkonini bergan.
immunitetning yo‘qolishi va kasallikning qaytalanish ehtimoli mavjud bo‘lgan yuqumli kasalliklarning tarqalish dinamikasini tahlil qilish uchun ishlab chiqilgan matematik model va analitik usullardan MRB-2021-519 raqamli “Insonning shaxsiy salomatligini nazorat qilish uchun intellektual tizim yaratish” mavzusidagi amaliy loyihada insonning shaxsiy salomatligini nazorat qilish modelini qurish va simulyasiya qilishda qo‘llanilgan (Toshkent axborot texnologiyalari universitetining 2025 yil 13-noyabrdagi №3765/05-2-sonli ma’lumotnomasi). Ilmiy natijaning qo‘llanilishi matematik modellashtirish yordamida insonning sog‘liq ko‘rsatkichlari asosida kasalliklarni erta aniqlash, individual prognoz qilish va optimal davolashni imkonini beruvchi model yaratish imkonini bergan.