Мелиқулов Ғайрат Абдуғаффоровичнинг 
фан доктори (DSc) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I. Умумий маълумотлар. Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража берадиган фан тармоғи): “Қашқадарё ёдгорликларининг композисион-типологик ечимлари ва янги туристик маршрутларни ривожлантириш йўллари”, 18.00.01–Архитектура назарияси ва тарихи. Архитектура ёдгорликларини таъмирлаш ва тиклаш (архитектура).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.4.DSc/А35. 
Илмий тадқиқот иши бажарилган муассаса номи: Тошкент архитектура-қурилиш университети.
    Илмий маслаҳатчи: Маматмусаев Тохир Шайдулович, архитектура фанлари доктори (DSc), профессор. 
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент архитектура-қурилиш университети, DSc.03/2026.09.01.А.01.М.
Расмий оппонентлар: Сулаймонов Рустам Ҳамидович, тарих фанлари доктори, профессор; Исмаилова Жаннат Ҳамидовна, тарих фанлари доктори, профессор; Уралов Ахтам Синдарович, архитектура фанлари доктори, профессор. 
Етакчи ташкилот: “Ўзшаҳарсозлик ЛИТИ” ДМ.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Қашқадарё вилояти ёдгорликлари архитектураси ва типологик ечимларини очиб бериш ҳамда туризм инфраструктурасини такомиллаштириш юзасидан тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
Қашқадарё воҳасида жойлашган ўрта аср шаҳарлари 1 - арк, шаҳристон ҳамда рабоддан иборат бўлган, арки ва шаҳристони яхлит бир тепаликни ташкил этган шаҳарлар (Чандароқтепа, Қамайтепа, Парчақалъа, Қоратепа, Насаф); 2 - арк, шаҳристон ва рабоддан иборат бўлган, шаҳар марказидаги арк шаҳристондан мудофаа ҳандақлари билан ажратилган шаҳарлар (Шуллуктепа, Касбитепа, Поштонтепа, Таллисортепа, Обронтепа, Олтинбоштепа, Бобожонтепа); 3 - арки шаҳристон ҳудудида кўзга ташланмайдиган шаҳарлар (Саубахтепа, Хўжа Бузругтепа, Кеш-Шаҳрисабз қалъаси); 4 - арки, шаҳристони ва рабоди алоҳида турган тепаликлар кўринишидаги шаҳарлар (Лиҳлитепа, Сариқтепа, Ғишатепа); 5 - квадрат шаклга эга бўлиб, атрофи мудофаа деворлари билан ўраб олинган ва марказида сарой бўлган қалъа-шаҳарлари (Қарши қалъаси, Занжир Сарой) каби бешта турда шаклланганлиги асосланган; 
Қашқадарё вилоятида жойлашган 55 та масжид, 1 та тарихий уй, 1 та даҳма, 28 та мақбара, 1 та мадраса - жами 86 та тарихий ёдгорликларнинг классификацияси яратилиб, уларнинг архитектуравий чизмалари ҳамда объектлар ҳақидаги маълумотлар илмий муомалага киритилган;
Қашқадарё вилоятида жойлашган тарихий ёдгорликлар (масжидлар, мақбаралар, мадрасалар, сардобалар)нинг қурилиш санаси, жойлашган ўрни, архитектураси, композицион-типологик ечимларини ўзида жамлаган маълумотлар базаси яратилиб, улардаги фарқли ва ўхшаш жиҳатлар аниқланган; 
Қашқадарё вилоятида жойлашган Қуйи Орол, Лангар ота, Хитой, Уйчилик, Тезгузар, Кунчиқар, Шоди Шайх Вали, Тезоб ота, Хўжа Абдуллоҳ Ансорий Вали, Ишкент, Хўжа Комил ота, Зомит масжидлари, Тезоб ота, Шоди Шайх Вали мақбаралари, Оқ сарой (Оқ работ) ва Саид Мурод Амин работларини график қайта тиклаш таклиф лойиҳалари ишлаб чиқилган;
Қашқадарё вилоятининг барча туманлари ҳамда Шаҳрисабз, Қарши шаҳарларида жойлашган архитектура объектлари ҳудудий жойлашуви, архитектуравий қиймати ва инфратузилманинг мавжудлигига кўра категориялаштирилиб, улар ҳақидаги маълумотлар (локацияси, архитектуравий чизмалари ва кўринишлари, ёзма матнлар)ни жамлаган самарадор туристик маршрут таклиф лойиҳалари ишлаб чиқилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. “Қашқадарё ёдгорликларининг композисион-типологик ечимлари ва янги туристик маршрутларни ривожлантириш йўллари” мавзуси бўйича олиб борилган тадқиқотлар натижаси асосида: 
Қашқадарё воҳасида жойлашган ўрта аср шаҳарлари 1 - арк, шаҳристон ҳамда рабоддан иборат бўлган, арки ва шаҳристони яхлит бир тепаликни ташкил этган шаҳарлар (Чандароқтепа, Қамайтепа, Парчақалъа, Қоратепа, Насаф); 2 - арк, шаҳристон ва рабоддан иборат бўлган, шаҳар марказидаги арк шаҳристондан мудофаа ҳандақлари билан ажратилган шаҳарлар (Шуллуктепа, Касбитепа, Поштонтепа, Таллисортепа, Обронтепа, Олтинбоштепа, Бобожонтепа); 3 - арки шаҳристон ҳудудида кўзга ташланмайдиган шаҳарлар (Саубахтепа, Хўжа Бузругтепа, Кеш-Шаҳрисабз қалъаси); 4 - арки, шаҳристони ва рабоди алоҳида турган тепаликлар кўринишидаги шаҳарлар (Лиҳлитепа, Сариқтепа, Ғишатепа); 5 - квадрат шаклга эга бўлиб, атрофи мудофаа деворлари билан ўраб олинган ва марказида сарой бўлган қалъа-шаҳарлари (Қарши қалъаси, Занжир Сарой) каби бешта турда шаклланганлиги асосланганлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025 йил 18 декабрдаги 04-07/5092-сон маълумотномаси; Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси Китоб тумани бўлимининг 2025 йил 9 декабрдаги 240-сон; Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани ҳокимлигининг 2025 йил 9 декабрдаги 2932-сон; Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди Яккабоғ туман бўлимининг далолатномалари). Натижада Қашқадарё воҳасидаги тарихий шаҳарлар ҳақидаги маълумотларнинг бойишига, айниқса ўрта асрларда шаклланган шаҳарлар хусусида аниқ илмий қарашларнинг юзага келишига имконият яратилган;
Қашқадарё вилоятида жойлашган 55 та масжид, 1 та тарихий уй, 1 та даҳма, 28 та мақбара, 1 та мадраса - жами 86 та тарихий ёдгорликларнинг классификацияси яратилиб, уларнинг архитектуравий чизмалари ҳамда объектлар ҳақидаги маълумотлар илмий муомалага киритилганлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025 йил 15 декабрдаги 04-07/5016-сон маълумотномаси; Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси Китоб тумани бўлимининг 2025 йил 9 декабрдаги 240-сон; Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани ҳокимлигининг 2025 йил 9 декабрдаги 2932-сон; Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди Яккабоғ туман бўлимининг далолатномалари). Натижада Қашқадарё вилоятида қурилган кўпчиликнинг эътиборидан четда қолган меъморий ёдгорликларнинг архитектураси ҳақида аниқ маълумотларни олиш имконияти яратилган;
Қашқадарё вилоятида жойлашган тарихий ёдгорликлар (масжидлар, мақбаралар, мадрасалар, сардобалар)нинг қурилиш санаси, жойлашган ўрни, архитектураси, композицион-типологик ечимларини ўзида жамлаган маълумотлар базаси яратилиб, улардаги фарқли ва ўхшаш жиҳатлар аниқланганлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025 йил 15 декабрдаги 04-07/5016-сон маълумотномаси; Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси Китоб тумани бўлимининг 2025 йил 9 декабрдаги 240-сон; Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани ҳокимлигининг 2025 йил 9 декабрдаги 2932-сон; Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди Яккабоғ туман бўлимининг далолатномалари). Натижада тарихий ёдгорликларнинг композицион-типологик ечимлари ҳақида аниқ тасаввур ҳосил қилиш имконияти яратилган;
Қашқадарё вилоятида жойлашган Қуйи Орол, Лангар ота, Хитой, Уйчилик, Тезгузар, Кунчиқар, Шоди Шайх Вали, Тезоб ота, Хўжа Абдуллоҳ Ансорий Вали, Ишкент, Хўжа Комил ота, Зомит масжидлари, Тезоб ота, Шоди Шайх Вали мақбаралари, Оқ сарой (Оқ работ) ва Саид Мурод Амин работларини график қайта тиклаш таклиф лойиҳалари ишлаб чиқилганлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025 йил 15 декабрдаги 04-07/5016-сон маълумотномаси; Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси Китоб тумани бўлимининг 2025 йил 9 декабрдаги 240-сон; Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани ҳокимлигининг 2025 йил 9 декабрдаги 2932-сон; Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди Яккабоғ туман бўлимининг далолатномалари). Натижада тарихий аҳамиятга эга бўлган ёдгорликларни таъмирлаш ва қайта тиклаш имконияти яратилган;
Қашқадарё вилоятининг барча туманлари ҳамда Шаҳрисабз, Қарши шаҳарларида жойлашган архитектура объектлари ҳудудий жойлашуви, архитектуравий қиймати ва инфратузилманинг мавжудлигига кўра категориялаштирилиб, улар ҳақидаги маълумотлар (локацияси, архитектуравий чизмалари ва кўринишлари, ёзма матнлар)ни жамлаган самарадор туристик маршрут таклиф лойиҳалари ишлаб чиқилганлигига оид таклифлардан Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлиги фаолиятида фойдаланилган (Ўзбекистон Республикаси Маданий мерос агентлигининг 2025 йил 18 декабрдаги 04-07/5092-сон маълумотномаси; Иқтисодиёт ва молия вазирлиги ҳузуридаги Кадастр агентлиги Қашқадарё вилояти бошқармаси Китоб тумани бўлимининг 2025 йил 9 декабрдаги 240-сон; Қашқадарё вилояти Яккабоғ тумани ҳокимлигининг 2025 йил 9 декабрдаги 2932-сон; Халқаро “Олтин мерос” хайрия жамоат фонди Яккабоғ туман бўлимининг далолатномалари). Натижада тарихий шаҳарлар ва туманлар ҳудудларида қулай имкониятларга эга туристик маршрутларни тузиш ва ҳудудда туризм инфраструктурасини бойитиш имконияти яратилган.