Ойматов Рустам Камариддиновичнинг
фан доктори (DSc) Диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Иқлим ўзгариши шароитида суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерларининг экологик ҳолатини харитага олишнинг назарий ва услубий асосларини такомиллаштириш (Зарафшон водийси мисолида)”, 11.00.06 - “Геодезия. Картография” (техника фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: В2023.2.DSc/Т651.
Илмий раҳбарнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони:
Сафаров Эшкабул Юлдашович, техника фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: “Тошкент ирригасия ва қишлоқ хўжалигини механизасиялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: “Тошкент ирригасия ва қишлоқ хўжалигини механизасиялаш муҳандислари институти” Миллий тадқиқот университети ҳузуридаги илмий даражалар берувчи PhD.03/30.12.2019.Т.10.08 рақамли Илмий Кенгаш.
Расмий оппонентларнинг Ф.И.Ш., илмий даражаси ва унвони: Мирмаҳмудов Эркин Рахимжанович – фан доктори (DSc), доцент; Тураев Руҳиддин Амирқулович - техника фанлари доктори, профессор; Жулиев Муҳиддин Комилович - фан доктори (DSc).
Етакчи ташкилот – Ислом Каримов номидаги Тошкент давлат техника университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади Зарафшон водийси суғориладиган ерларининг экологик ҳолатини тадқиқ қилиш ва харитага олишнинг илмий-услубий асосларини замонавий технологиялар ва математик-картографик моделлаштириш асосида такомиллаштиришдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги қуйидагилардан иборат:
суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини харитага олишда қўлланиладиган илмий ва техник услублар таснифланган ва экологик метамаълумотлар базасини яратиш алгоритмлари ишлаб чиқилган;
геоинформатсион технологиялар ҳамда суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини таснифлаш ва балли баҳолаш услуби асосида Зарафшон водийси суғориладиган ерларини баҳолаш индикаторлари аниқланган;
экологик-географик хариталарни таснифланишнинг умумий консептуал схемасини ишлаб чиқиш орқали суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини таснифловчи хариталар тизими, уларнинг мазмун элементлари ва вазифалари асосланган;
баҳолаш ва мониторинг мақсадлари учун суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини харитага олишнинг умумий технологик тизими ва методологияси такомиллаштирилган;
“Республика экологик маълумотлар платформаси” ишлаб чиқилган ҳолда интегратсиялашган экологик мониторинг тизими такомоллаштирилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши. Иқлим ўзгариши шароитида суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини харитага олишнинг назарий ва услубий асосларини такомиллаштириш бўйича олинган натижалар асосида:
суғорилидан ерларнинг экологик ҳолатини харитага олишда қўлланиладиган илмий услублар ва техник усуллар бўйича манбаларни таснифлаш тизими Самарқанд, Навоий ва Бухоро вилоятларидаги “Ўздаверлойиҳа” ДИЛИ бўлинмаларида, Навоий, Бухоро вилоятлари қишлоқ хўжалиги бошқармаларида ҳамда “Картография” ДИИЧКда амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 11-ноябрдаги 05/06-02-1158-сон маълумотномаси). Натижада, экологик метамаълумотларни ГАТ тизимига боғлаш орқали тадқиқот ҳудудидаги суғориладиган ерларнинг экологик ҳолати хариталарини яратиш имконияти яратилган;
геоинформатсион технологиялар ҳамда суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини баҳолаш услуби Самарқанд, Навоий ва Бухоро вилоятларидаги “Ўздаверлойиҳа” ДИЛИ бўлинмаларида ҳамда Навоий, Бухоро вилоятлари қишлоқ хўжалиги бошқармаларида амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 11-ноябрдаги 05/06-02-1158-сон маълумотномаси). Натижада, суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини баҳолаш кўрсаткичлари ишлаб чиқилган ҳолда Зарафшон водийси (Самарқанд, Навоий ва Бухоро вилоятлари) суғориладиган ерларининг экологик ҳолатини баҳолаш хариталари яратилган;
экологик-географик хариталарни таснифланишнинг умумий консептуал схемаси “Картография” ДИИЧКда амалиётга жорий этилган (“Картография” ДИИЧКнинг 2025-йил 6-октябрдаги 8-сон маълумотномаси). Натижада, суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини таснифловчи хариталар тизими асосланилган ва “Суғориладиган ерларнинг экологик ҳолати” харитасининг мазмун элементларини ишлаб чиқиш имконияти яратилган;
баҳолаш ва мониторинг мақсадлари учун суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини харитага олишнинг такомиллаштирилган технологик тизими ва методологияси Самарқанд, Навоий ва Бухоро вилоятларидаги “Ўздаверлойиҳа” ДИЛИ бўлинмаларида, Навоий, Бухоро вилоятлари қишлоқ хўжалиги бошқармаларида ҳамда “Картография” ДИИЧКда амалиётга жорий этилган (Қишлоқ хўжалиги вазирлигининг 2025-йил 11-ноябрдаги 05/06-02-1158-сон маълумотномаси). Натижада, Зарафшон водийси суғориладиган ерларнинг экологик ҳолатини изоҳловчи мавзули хариталарини яратиш имконини берган;
“Республика экологик маълумотлар платформаси” Самарқанд, Навоий ва Бухоро вилоятларидаги “Ўздаверлойиҳа” ДИЛИ бўлинмаларида, Навоий, Бухоро вилоятлари қишлоқ хўжалиги бошқармаларида амалиётга жорий этилган (Экология, атроф-муҳитни муҳофаза қилиш ва иқлим ўзгариши вазирлигининг 2025-йил 20-октябрдаги 03-03/1-03/3-10579-сон маълумотномаси). Натижада, Республика, вилоят ва туманлар даражасида суғориладиган қишлоқ хўжалиги ерларининг экологик ҳолати бўйича реал вақтда маълумот тўплаш, таҳлил қилиш бўйича интегратсиялашган мониторинг тизимини йўлга қўйиш имконини берган.