Arifdjanova Zilola Dilshodovnaning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan tarmog‘i nomi): “Qurilish korxonalarida boshqaruv samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish (Toshkent shahri misolida)”, 08.00.13 – Menejment.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.1.PhD/Iqt5201.
Ilmiy rahbari: Nurimbetov Ravshan Ibragimovich – iqtisodiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent arxitektura-qurilish universiteti huzuridagi PhD.03/2026.09.01.I.04.M raqamli Ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Saidov Ma’shal Samadovich, iqtisodiyot fanlari doktori, professor. Xadjaev Rustam Mahmudhonovich, iqtisodiyot fanlari bo‘yicha falsafa doktori (PhD), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Toshkent davlat texnika universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: qurilish korxonalarida boshqaruv samaradorligini oshirishning tashkiliy-iqtisodiy mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha ilmiy asoslangan taklif va tavsiyalar ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
uslubiy yondashuvga ko‘ra “qurilish korxonalarida boshqaruv samaradorligi” tushunchasining iqtisodiy mazmuni loyiha asosida boshqarish, riskka moslashtirilgan ko‘rsatkichlar va tarmoq klasterlari bilan o‘zaro bog‘liqlikni hisobga olgan holda kompleks boshqaruv samaradorligi konsepsiyasi sifatida takomillashtirilgan;
qurilish korxonalari boshqaruv samaradorligini baholash uchun iqtisodiy, tashkiliy, texnologik va ijtimoiy omillarni qamrab olgan kompleks indikatorlar asosida integral baholash tizimi orqali boshqaruv samaradorligini «juda yuqori» (1,0≤Bs), «yuqori» (0,64≤Bs˂1,0), «o‘rtacha xavfli» (0,37≤Bs˂0,64), «xavfli» (0,2≤Bs˂0,37) va «yuqori xavfli» (0≤ Bs˂0,2) miqdoriy chegaralari doirasida belgilash asoslangan;
qurilish jarayonlaridagi ehtimoliy risklar ro‘yxati, ehtimoliy zarar ko‘lami, yuqori risklar bo‘yicha muqobil senariylarni o‘z ichiga oluvchi “Loyiha risk kartasi va senariy rejasi” asosida oldindan baholab borishni qo‘llash orqali qurilish loyihalarining rejalashtirilgan qiymat va muddatda bajarilishini ta’minlash asoslangan;
qurilish tarmog‘ida innovatsion texnologiyalarni joriy etish, mehnat unumdorligi va kapital qo‘yilmalar hajmining o‘sish tendensiyalarini hisobga oluvchi ko‘p omilli ekonometrik model asosida “Trest 12” aksiyadorlik jamiyatining boshqaruv samaradorligining 2029-yilga qadar prognoz ko‘rsatkichlari ishlab chiqilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Qurilish materiallari sanoatida ishlab chiqarish samaradorligini oshirish bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
uslubiy yondashuvga ko‘ra “qurilish korxonalarida boshqaruv samaradorligi” tushunchasining iqtisodiy mazmunini loyiha asosida boshqarish, riskka moslashtirilgan ko‘rsatkichlar va tarmoq klasterlari bilan o‘zaro bog‘liqlikni hisobga olgan holda kompleks boshqaruv samaradorligi konsepsiyasi sifatida takomillashtirish bo‘yicha nazariy-uslubiy ishlanmalardan oliy o‘quv yurtlari talabalari uchun tavsiya etilgan “Qurilish iqtisodiyoti” nomli darslik tayyorlashda foydalanilgan (O‘zbekiston Respublikasi Oliy ta’lim, fan va innovatsiyalar vazirligi 2023-yil 6-noyabrdagi 491-sonli buyrug‘i, Qurilish va uy-joy kommunal xo ’jaligi vazirligining 2026-yil 8-yanvardagi 34-06/153-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur ilmiy taklifni amaliyotga joriy etish asosida talabalarda kompleks boshqaruv samaradorligi konsepsiyasi sifatida takomillashtirilgan “qurilish korxonalarida boshqaruv samaradorligi” tushunchasi bo‘yicha nazariy bilimlarni kengaytirish imkoni yaratilgan;
qurilish korxonalari boshqaruv samaradorligini baholash uchun iqtisodiy, tashkiliy, texnologik va ijtimoiy omillarni qamrab olgan kompleks indikatorlar asosida integral baholash tizimi orqali boshqaruv samaradorligini «juda yuqori» (1,0≤Bs), «yuqori» (0,64≤Bs˂1,0), «o‘rtacha xavfli» (0,37≤Bs˂0,64), «xavfli» (0,2≤Bs˂0,37) va «yuqori xavfli» (0≤ Bs˂0,2) miqdoriy chegaralari doirasida belgilash taklifi “Trest 12” aksiyadorlik jamiyati tomonidan amaliyotga joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo ’jaligi vazirligining 2026-yil 8-yanvardagi 34-06/153-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur tizim korxonaning loyiha boshqaruvi amaliyotida tatbiq etilib, boshqaruv samaradorligini integral ko‘rsatkichlar asosida baholash, korxonalarda resurslardan foydalanish darajasi, moliyaviy barqarorlik va loyiha natijaviyligini aniq baholash imkonini berib, joriy etilgan tizim natijasida 2023-yilga nisbatan loyiha boshqaruvining umumiy samaradorligi 9,5% ga oshgan, shuningdek, korxonaning ichki audit tizimida xolis baholash mexanizmi shakllantirilgan;
qurilish jarayonlaridagi ehtimoliy risklar ro‘yxati, ehtimoliy zarar ko‘lami, yuqori risklar bo‘yicha muqobil senariylarni o‘z ichiga oluvchi “Loyiha risk kartasi va senariy rejasi” asosida oldindan baholab borishni qo‘llash orqali qurilish loyihalarining rejalashtirilgan qiymat va muddatda bajarilishini ta’minlash bo‘yicha taklifi “Trest 12” aksiyadorlik jamiyati tomonidan amaliyotga joriy qilingan
(O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo ’jaligi vazirligining 2026-yil
8-yanvardagi 34-06/153-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida oldindan baholab borishni qo‘llash orqali qurilish loyihalarining rejalashtirilgan qiymat va muddatda bajarilishini ta’minlash imkoni yaratilgan;
qurilish tarmog‘ida innovatsion texnologiyalarni joriy etish, mehnat unumdorligi va kapital qo‘yilmalar hajmining o‘sish tendensiyalarini hisobga oluvchi ko‘p omilli ekonometrik model asosida “Trest 12” aksiyadorlik jamiyatining boshqaruv samaradorligining 2029 yilga qadar ishlab chiqilgan prognoz ko‘rsatkichlari bo‘yicha taklifi “Trest 12” aksiyadorlik jamiyati tomonidan amaliyotga joriy qilingan (O‘zbekiston Respublikasi Qurilish va uy-joy kommunal xo ’jaligi vazirligining 2026-yil
8-yanvardagi 34-06/153-sonli ma’lumotnomasi). Mazkur taklifning amaliyotga joriy etilishi natijasida korxonada 2025-2029 yillar davrida korxonaning boshqaruv samaradorligini prognozlashda foydalanilib, ishlab chiqarish hajmi, mehnat unumdorligi, asosiy vositalar rentabelligi va investision faollik o‘rtasidagi o‘zaro bog‘liqlikni aniqlash imkoni yaratilgan.
