Jo‘raev Ma’ruf To‘raqul o‘g‘lining falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i):
“Kompyuter tarmoqlarining ma’lumotlar oqimini monitoring qilishning algoritmlari va dasturiy ta’minoti”, 05.01.04 – “Hisoblash mashinalari, majmualari va kompyuter tarmoqlarining matematik va dasturiy ta’minoti” (texnika fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2025.3.PhD/T5882.
Ilmiy rahbar: Kabulov Anvar Vasilovich, texnika fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi:
Mirzo Ulug‘bek nomidagi O‘zbekiston Milliy universitetining Jizzax filiali.
Ilmiy kengash faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa nomi, Ilmiy kengash raqami: Muhammad al-Xorazmiy nomidagi Toshkent axborot texnologiyalari universiteti, DSc.09/2025.27.12.T.01.01.M
Rasmiy opponentlar: Djumanov Jamoljon Xudaykulovich, texnika fanlari doktori, professor; Muxamedieva Dilnoz Tulkunovna, texnika fanlari doktori, professor.
Yetakchi tashkilot: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi. Kompyuter tarmoqlarida ma’lumotlar oqimini monitoring qilishning produksion qoidalarga asoslangan algoritmlari va dasturiy vositasini ishlab chiqish hisoblanadi.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
tarmoq oqimidan informativ belgilarni ajratib olish hamda oqim atributlarini hisoblash asosida paketlarni sinflarga ajratishning tasniflash va ustuvorlik algoritmlari ishlab chiqilgan;
tarmoq oqimidagi kutilmagan holatlarni aniqlash uchun statistik ko‘rsatkichlarni uyg‘unlashtirgan holda uchta holatdan iborat Markov zanjiri taklif etilgan;
Petri tarmog‘i asosida tarmoqdagi kutilmagan uzilishlarni aniqlashning matematik ta’minoti ishlab chiqilgan;
produksion qoidalar asosida tarmoq oqimlarini monitoring qilish va qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash uchun bilimlar bazasi va dasturiy vosita yaratilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Tadqiqotda ishlab chiqilgan tarmoq oqimi ma’lumotlarini monitoring qilish algoritmlari va dasturiy ta’minoti asosida amalga oshirilgan joriy etish natijalari:
kompyuter tizimlarida ma’lumotlar oqimini monitoring qilishning produksion qoidalarga asoslangan algoritmlari asosidagi dasturiy vositasi Raqamli texnologiyalar vazirligi Surxondaryo viloyat hududiy sho‘basida tarmoq oqimini monitoring qilishda hamda paketlarni tasniflash orqali tarmoqqa kirib keluvchi ma’lumotlarni tahlil qilib erta qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash vaqtini qisqartirish maqsadida joriy etilgan (Surxondaryo viloyati hokimligining 2025-yil 26-sentyabrdagi 07-07/8583-sonli ma’lumotnomasi). Natijada dasturiy vositaga yuz mingdan ortiq tarmoq oqimi paketlari yuborilib, monitoring jarayonida ishlab chiqilgan algoritm o‘rtacha 7% ga erta qaror qabul qilish imkoniyatini bergan;
tadqiqot ishida tarmoqdagi kutilmagan holatlarni aniqlashda ishlab chiqilgan produksion qoidalar asosidagi algoritmi Surxondaryo viloyati statistika boshqarmasining Raqamlashtirish va statistik registrlarni yuritish bo‘limida joriy etilgan (Surxondaryo viloyati hokimligining 2025-yil 26-sentyabrdagi 07-07/8583-sonli ma’lumotnomasi). Natijada ishlab chiqilgan algoritm ma’lumotlarni uzatishdagi kutilmagan holatlarni aniqlashda 7% ga yaxshiroq natija ko‘rsatgan;
shuningdek tarmoq oqimini monitoring qilishda hamda paketlarni tasniflash orqali tarmoqqa kirib keluvchi ma’lumotlarni tahlil qilib erta qaror qabul qilishni qo‘llab-quvvatlash vaqtini qisqartirish maqsadida Surxondaryo viloyatigi IT park Termiz filialida joriy etilgan (Surxondaryo viloyati hokimligining 2025-yil 26-sentyabrdagi 07-07/8583-sonli ma’lumotnomasi). Dasturiy vositaga bir milliontadan ortiq tarmoq oqimi paketlari yuborildi, monitoring jarayonida ishlab chiqilgan algoritm o‘rtacha 8% ga erta qaror qabul qilish imkoniyatini bergan.