Икрамов Шохрух Шоир ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон
I. Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): “Жағ суяги нуқсонларини тиклашда остеопластик материалларни танлашни асослаш (клиник-експериментал тадқиқот)” 14.00.21 – Стоматология (тиббиёт фанлари).
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2023.3.PhD/Tib3873.
Илмий раҳбар: Юлдашев Абдуазим Абдувалиевич, тиббиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат тиббиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса (муассасалар) номи, ИК рақами: Тошкент давлат тиббиёт университети, DSc.04/30.12.2019.Tib.59.01.
Расмий оппонентлар: Шомуродов Қахромон Еркинович, тиббиёт фанлари доктори, профессор; Жунг Ёнг Паенг тиббиёт фанлари доктори, professor (Корея Республикаси)
Етакчи ташкилот: Токай тиббиёт маркази (Япония)
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади: тажриба ҳайвонлари ҳамда жағ атрофиялари ва нуқсонлари бўлган беморларда остеопластик материални танлашни клиник-експериментал асослашдан иборат.
III. Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
тажриба ҳайвонларида сунъий ҳосил қилинган бўшлиқларни бартараф етишда қўлланишга остеопластик материалларни таркиби, хусусиятлари, бўшлиқни жойлашуви ва ҳажмининг тўлганлиги ҳисобига суяк шаклланганлиги тажрибада асосланган;
алъвеояр ўсиқ атрофиясида ҳамда синус-лифтингли операцияда суяк ҳажмини ва баландлигини сақлаш мақсадида қўлланилган остеопластик материалларнинг остеогенезга таъсири, ҳажмининг ортиши ва натижада остеобластларнинг ҳосил бўлганлиги асосланган;
қўлланилган рентгенологик ва денсиметрик текширув натижаларига кўра атрофия ўрнида ксенотрасплантатли остеопластик маътериал тўлиқ тикловчи регенерат пайдо бўганлиги, тузулиши, зичлиги бўйича атроф суяк тўқимасига яқинлиги ва синтетик остеопластик маътериал таркибидаги коллоген, дастлаб дағал, бир неча муддатдан сўнг суяк тўқимаси парчаланишини олдини олиш аниқланган;
жағ суяги атрофияси ва нуқсонларида жойлашуви ва ҳажмидан асосланиб остеопластик маътериалларни танлашни алгоритми ишлаб чиқилган;
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
дентал имплантацияни рақамли технологиялар асосида режалаштириш ва операциядан кейинги асоратлар профилактикаси бўйича олинган илмий натижалар асосида (Ўзбекистон Республикаси Соғлиқни сақлаш вазирлиги Илмий-техник кенгашининг 2025 йил 24 октябрдаги 27-сонли хулосаси):
биринчи илмий янгилик: биринчи марта лаборатория ҳайвонлари ва беморларда жағ нуқсонларини тиклашда уч хил остеопластик материал (BOSS, A-OSS, Osteon II Collagen) самарадорлиги морфологик, рентгенологик ва клиник кўрсаткичлар асосида барча битиш босқичларида комплекс клинико-експериментал тарзда солиштирилиб баҳоланди. Илмий инновацияларни амалиётга жорий етиш: тадқиқот натижалари "синус лифтингда мақбул остеопластик материалларини қўллаш алгоритми" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.2025, 01-п/119-сон билан тасдиқланган) "Експериментда жағ нуқсонларида остеопластик материалларни қўллашни асослаш" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.2025, 01-п/118-сон билан тасдиқланган) бўйича услубий тавсияларга киритилиб Шаҳар 7-сон клиник шифохонаси (20.06.2025 й., 06-0961-сонли буйруқ) ва Қибрай тумани тиббиёт бирлашмаси (28.06.2025 й., 2108-10-139-Т8/2025-сонли буйруқ) амалиётига жорий етилди. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: беморнинг клиник ҳолатига мос ҳолда оптимал биоматериал танлаш имконини беради, бу еса жағ нуқсони бўлган беморларнинг ҳаёт сифатини яхшилаш ва асоратлар сонини камайтиришга хизмат қилади. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: BOSS ва A-OSS материалларидан фойдаланиш даволаш муддатини ўртача 30% га қисқартиради, қайта аралашув еҳтиёжини камайтиради. Клиниклар баҳосига кўра, битта бемор учун ўртача иқтисодий фойда 1000000 дан 2200000 сўмгача ташкил қилади.
иккинчи илмий янгилик: ишлатилган остеопластик материал турига боғлиқ равишда остеогенез, ангиогенез ва биодеградация динамикасида ишончли фарқлар аниқланиб, бу ҳолатлар ҳар хил битиш муддатларида (7, 14, 30, 60, 90 кун) олинган морфологик ва рентгенологик маълумотлар билан тасдиқланди. Илмий инновацияларни амалиётга жорий етиш: тадқиқот натижалари "синус лифтингда мақбул остеопластик материалларини қўллаш алгоритми" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/119-сон билан тасдиқланган) "Експериментда жағ нуқсонларида остеопластик материалларни қўллашни асослаш" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/118-сон билан тасдиқланган) бўйича услубий тавсияларга киритилиб Шаҳар 7-сон клиник шифохонаси (20.06.2025 й., 06-0961-сонли буйруқ) ва Қибрай тумани тиббиёт бирлашмаси (28.06.2025 й., 2108-10-139-Т8/2025-сонли буйруқ) амалиётига жорий етилди. илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: даволаш натижасининг олдиндан башорат қилиниши ва регенерация сифати ошади, бу айниқса кекса беморларда асоратлар ва қайта операциялар хавфини камайтиради. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: биоматериалнинг тўғри танланиши қайта КТ, таҳлил ва шифохонага ётқизиш харажатларини камайтиради. Ўртача иқтисодий фойда битта бемор учун 1,5 миллон сўмгача баҳоланган.
учинчи илмий янгилик: аниқланишича BOSS материали енг юқори остеоген фаолликка ега бўлиб, етилган пластинкасимон суяк тўқимаси ва қон томир тармоғининг ерта шаклланишини рағбатлантиради, шунингдек, операциядан кейинги яллиғланиш реаксиясини минималлаштиради. Илмий инновацияларни амалиётга жорий етиш: тадқиқот натижалари "синус лифтингда мақбул остеопластик материалларини қўллаш алгоритми" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/119-сон билан тасдиқланган) "Експериментда жағ нуқсонларида остеопластик материалларни қўллашни асослаш" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/118-сон билан тасдиқланган) бўйича услубий тавсияларга киритилиб Шаҳар 7-сон клиник шифохонаси (20.06.2025 й., 06-0961-сонли буйруқ) ва Қибрай тумани тиббиёт бирлашмаси (28.06.2025 й., 2108-10-139-Т8/2025-сонли буйруқ) амалиётига жорий етилди. Илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: функсиянинг тез тикланиши ва оғриқнинг камайиши беморларнинг меҳнатга лаёқацизлик даврини қисқартиришга хизмат қилади. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: хирургик стоматология кафедраси маълумотларига кўра, BOSS материали реабилитация муддатини 20-25% га қисқартириб, битта бемор учун ўртача 900000 сўмгача иқтисодий фойда беради.
тўртинчи илмий янгилик: аниқланишича, A-OSS материали трансплантат ҳажмининг енг юқори барқарорлигини намоён етади ва нуқсон геометриясининг узоқ муддатли сақланишини ҳамда ишончли интеграцияни таъминлайди.Osteon II Collagen еса юқори даражадаги васкуляризация билан ажралиб туради, бироқ янги ҳосил бўлган суяк тўқимаси зичлиги бошқа материалларга нисбатан пастроқ. Илмий инновацияларни амалиётга жорий етиш: тадқиқот натижалари "синус-лифтингда мақбул остеопластик материаллар ини қўллаш алгоритми" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/119-сон билан тасдиқланган) "Експериментда жаг ъ нуқсонларида остеопластик материалларни қўллашни асослаш" (Тошкент давлат стоматология институтида 29.03.25, 01-п/118-сон билан тасдиқланган) бўйича услубий тавсияларга киритилиб Шаҳар 7-сон клиник шифохонаси (20.06.2025 й., 06-0961-сонли буйруқ) ва Қибрай тумани тиббиёт бирлашмаси (28.06.2025 й., 2108-10-139-Т8/2025-сонли буйруқ) амалиётига жорий етилди. илмий янгиликнинг ижтимоий самарадорлиги: беморнинг ёши, ҳамроҳ касалликлари ва нуқсон мураккаблигига қараб устуворлик - барқарорлик, ангиогенез ёки суяк зичлиги - асосида биоматериал танлаш имконини беради. Илмий янгиликнинг иқтисодий самарадорлиги: материалнинг рационал танлови муваффақияциз операциялар сони ва қайта пластика еҳтиёжини камайтиради. Тўғри танловда битта бемор учун ўртача 1 миллон сўмгача иқтисодий самарадорлик таъминланади.
