Турдалиев Элдор Шўхратжон ўғлининг
фалсафа доктори (PhD) диссертацияси ҳимояси ҳақида эълон

I.    Умумий маълумотлар.
Диссертация мавзуси, ихтисослик шифри (илмий даража бериладиган фан тармоғи номи): «Қўшилган қиймат солиғи маъмурчилигида салбий фарқ суммаларини қоплаш тартибини такомиллаштириш масалалари», 08.00.07 – Молия, пул муомаласи ва кредит (иқтисодиёт фанлари). 
Диссертация мавзуси рўйхатга олинган рақам: B2025.1.PhD/Iqt 5080
Илмий раҳбар: Бозоров Акмал Аманович, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Диссертация бажарилган муассаса номи: Тошкент давлат иқтисодиёт университети.
ИК фаолият кўрсатаётган муассаса номи, ИК рақами: Тошкент давлат иқтисодиёт университети, DSc.03/10.12.2019. I.16.01. 
Расмий оппонентлар: Ташмуродова Бувсара Эгамовна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор; Ашурова Насиба Батировна, иқтисодиёт фанлари доктори, профессор.
Етакчи ташкилот: Тошкент халқаро молиявий бошқарув ва технологиялар университети.
Диссертация йўналиши: назарий ва амалий аҳамиятга молик.
II. Тадқиқотнинг мақсади – қўшилган қиймат солиғи маъмурчилигида салбий фарқ суммаларини қоплаб бериш тартибини такомиллаштириш бўйича илмий-услубий ва амалий тавсиялар ишлаб чиқишдан иборат.
III.Тадқиқотнинг илмий янгилиги:
қўшилган қиймат солиғи суммасини қайтаришга доир солиқ ҳисоботини тақдим этиш тартибини солиқ тўловчи солиқ органларига ҳисобот даврида ҳосил бўлган салбий фарқ суммаси ўрнини қоплаш (қайтариш) учун мурожаат қилиш таомилини киритиш орқали такомиллаштириш таклифи ишлаб чиқилган;
экспорт қилинадиган товарлар учун қўшилган қиймат солиғи суммасини солиқ тўловчининг Ўзбекистон Республикасидаги банк ҳисобварағига чет эл валютаси тушуми келиб тушишидан қатъий назар ҳисобга олиш тартибини жорий этиш таклифи асосланган;
йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси маъмурчилигидаги корхоналарга товарларни импорт қилишда ва товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланадиган қўшилган қиймат солиғи суммаларини ўзаро ҳисобга олиш имкониятини берувчи тартибни жорий этиш таклифи асосланган;
тадбиркорлик субъектларининг экспорт операциялари бўйича қўшилган қиймат солиғи суммасини қоплашда солиқ тўловчилардан божхона органлари томонидан реал вақт режимида электрон ахборот алмашинуви воситасида солиқ органларига товарлар божхона чегарасини кесиб ўтганлиги тўғрисида тақдим этилган маълумотлар товарлар экспорт қилинганлигини тасдиқлаш учун асос сифатида қабул қилиш таклиф этилган.
IV. Тадқиқот натижаларининг жорий қилиниши.
Қўшилган қиймат солиғи маъмурчилигида салбий фарқ суммаларини қоплаш тартибини такомиллаштириш масалалари бўйича тадқиқот натижалари давомида ишлаб чиқилган услубий таклиф ва тавсиялар асосида:
қўшилган қиймат солиғи суммасини қайтаришга доир солиқ ҳисоботини тақдим этиш тартибини солиқ тўловчи солиқ органларига ҳисобот даврида ҳосил бўлган салбий фарқ суммаси ўрнини қоплаш (қайтариш) учун мурожаат қилиш таомилини киритиш орқали такомиллаштириш таклифи асосида Ўзбекистон Республикасининг ЎРҚ-812-сонли Қонуни билан Солиқ кодексининг 274-моддасига ўзгартиш ва қўшимчалар киритилиб, тасдиқланди ва амалиётга жорий этилган (Солиқ қўмитасининг 2024 йил 28 октябрдаги 16/1-109813-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида солиқ тўловчилар учун ортиқча вақт ва оворагарчилик ҳолатларининг олди олиниб, бир электрон хизматдан бошқа электрон хизматга кириб ариза бериш ҳолатларининг камайишига олиб келган;
экспорт қилинадиган товарлар учун қўшилган қиймат солиғи суммасини солиқ тўловчининг Ўзбекистон Республикасидаги банк ҳисобварағига чет эл валютаси тушуми келиб тушишидан қатъи назар ҳисобга олиш тартибини жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2021 йил 24 августдаги 5231-сонли қарорида ўз аксини топиб, амалиётга жорий этилган (Солиқ қўмитасининг 2024 йил 28 октябрдаги 16/1-109813-сонли маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида тадбиркорлар учун аниқ ва тушунарли норма белгилаб, айланма маблағлардан самарали фойдаланиш имконини яратган;
йирик солиқ тўловчилар бўйича ҳудудлараро давлат солиқ инспекцияси маъмурчилигидаги корхоналарга товарларни импорт қилишда ва товарларни (хизматларни) реализация қилишда тўланадиган қўшилган қиймат солиғи суммаларини ўзаро ҳисобга олиш имкониятини берувчи тартибни жорий этиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2022 йил 31 декабрдаги ПҚ-471-сонли қарори билан амалга киритилган (Солиқ қўмитасининг 2024 йил 28 октябрдаги маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида йирик солиқ тўловчилар учун қўшимча солиқ базаларини шакллантириш имкониятини яратиб, бюджет тушумларини оширишга хизмат қилган;
тадбиркорлик субъектларининг экспорт операциялари бўйича қўшилган қиймат солиғи суммасини қоплашда солиқ тўловчилардан божхона органлари томонидан реал вақт режимида электрон ахборот алмашинуви воситасида солиқ органларига товарлар божхона чегарасини кесиб ўтганлиги тўғрисида тақдим этилган маълумотлар товарлар экспорт қилинганлигини тасдиқлаш учун асос сифатида қабул қилиш таклифи Ўзбекистон Республикаси Президентининг 2024 йил 30 августдаги ПФ-132-сонли Фармонида тасдиқланиб, амалиётга жорий этилган (Солиқ қўмитасининг 2024 йил 28 октябрдаги маълумотномаси). Мазкур илмий таклифнинг амалиётга жорий этилиши натижасида ҚҚС тўловчилардан қўшимча ҳужжатлар талаб қилиниши бекор қилиниб, экспорт қилинган товарлар бўйича бюджетдан ҚҚС қайтариш жараёни енгиллаштирилган.