Saparbaev Rustam Tursınbaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon

I.Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beradigan fan tarmog‘i nomi): «Yosh oilalarni kambag‘allikdan chiqarishga ijtimoiy-innovatsion yondashuvlar (Qoraqalpog‘iston Respublikasi misolida)» 22.00.02 – Ijtimoiy tuzilma, ijtimoiy institutlar va turmush tarzi.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2023.4.PhD/S111.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Oʻzbekiston Respublikasi Prezidenti huzuridagi Davlat boshqaruvi akademiyasi, DSc.20/30.12.2019.S.23.02.
Ilmiy rahbarning F.I.Sh., ilmiy darajasi va unvoni: Kamalova Xatira Sabirovna sotsiologik fanlari nomzodi, dotsent.
Rasmiy opponentlar: sotsiologiya fanlari doktori (DSc), professor Xolbekov Abdugani Jumanazarovich, sotsiologiya fanlari nomzodi, dotsent Yunusov Alisher Bobomuradovich.
Yetakchi tashkilot: O‘zbekiston milliy universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi Qoraqalpog‘iston Respublikasidagi ehtiyojmand yosh oilalarning ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini har tomonlama tahlil qilish, kambag‘alligining asosiy omillarini aniqlash, ularning farovonligi va ijtimoiy barqarorligini shakllantirish bo‘yicha zamonaviy yondashuvlarni tadqiq etish va amalga oshirish imkoniyatlari yuzasidan tavsiyalarni ishlab chiqishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi quyidagilardan iborat:
yosh oilalar o‘rtasida kambag‘allikning sabablari va mexanizmlari aniqlandi va ularning ushbu holatdan manzilli chiqish mexanizmi ishlab chiqildi;
muhtojlar toifasiga kiruvchi yosh oilalarni jamiyatdan ijtimoiy begonalashishdan himoya qilish modeli ishlab chiqilgan;
yosh oilalarning institutsional ko‘maklashish, ijtimoiy farovonlikka erishish va mamlakat ijodiy faoliyatida ishtirok etish, moddiy sharoitlarni yaxshilash va turmush darajasini oshirish asosida kambag‘allikdan chiqishi;
Qoraqalpog‘iston Respublikasida yosh oilalarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash dasturlari va mexanizmlarining samaradorligi darajasi o‘z-o‘zini takomillashtirish (o‘zini takomillashtirish) prinsipi bilan birgalikda tahlil qilindi va ularni optimallashtirish va takomillashtirishga yondashuvlar taklif qilindi.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi. Yosh oilalarni kambag‘allikdan chiqarish va ushbu hududdagi yosh oilalarning ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini yaxshilash bo‘yicha chora-tadbirlarni amalga oshirishda hokimiyat, tashkilot va jamiyatga yordam berish uchun eng samarali bo‘lgan innovatsion yondashuvlar bo‘yicha takliflar asosida quyidagi ilmiy natijalar qo‘llanildi:
Qoraqalpog‘iston Respublikasida yosh oilalarni kambag‘allikdan olib chiqishning ijtimoiy-iqtisodiy innovatsion yondashuvlarini, xususan, O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy siyosat sohasidagi davlat siyosatini; Qoraqalpog‘iston Respublikasi aholisining ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini o‘rganish natijalaridan Qoraqalpog‘iston Respublikasida «yosh oila» institutining rivojlanishidan amaliy foydalanildi. Qoraqalpog‘iston Respublikasida yosh oilalarni kambag‘allikdan chiqarishga ijtimoiy-iqtisodiy innovatsion yondashuvlarni, xususan, O‘zbekiston Respublikasining ijtimoiy siyosat sohasidagi davlat siyosatini; mustaqillik yillarida Qoraqalpog‘iston Respublikasi aholisining ijtimoiy-iqtisodiy ahvolini o‘rganish natijalari; Qoraqalpog‘iston Respublikasida «yosh oila» institutini rivojlantirish Pz-20170915198 amaliy loyihasida – Qoraqalpog‘iston jamiyatida ijtimoiy an’analarni o‘zgartirish: tarixi va amaliyoti (O‘zbekiston Respublikasi Fanlar Akademiyasi QB Qoraqalpoq gumanitar ilmiy tadqiqot institutining 11 oktyabr 2023 yil № 394/1 sonli ma’lumotnomasi). Amalga oshirilgan tadqiqotlar multidissiplinar nazariy yondashuvlar va empirik tadqiqotlar uyg‘unligida shakllangan «zamonaviy yosh oila» institutining xususiyatlari, ularning global va mahalliy xususiyatlarining o‘zaro bog‘liqligi, shuningdek, davlat va jamoat institutlarining kompensatsion vazifalarini kuchaytirish bo‘yicha tavsiyalar to‘g‘risida tushunishga imkon berdi. Qoraqalpog‘istonda yosh oilalar barqarorligini ta’minlashning institutsional tarkibiy qismlari va mexanizmlarini takomillashtirish;
«Kambag‘allik» toifasi va uning darajasini ijtimoiy baholashning ilmiy tahlillari va xulosalari natijalari, sotsiologiyada «yosh oila» toifasini aniqlashga uslubiy yondashuvlar, jamiyatda kambag‘allik muammolarining mavjudligiga ta’sir etuvchi asosiy omillar, yoshlarni ijtimoiy qo‘llab-quvvatlash sohasidagi xorijiy tajribani tahlil qilish Qoraqalpog‘istonning yosh oilalari farovonligini aniqlashga qaratilgan oilalar va kambag‘allikka barham berish, innovatsion texnologiyalar va loyihalardan «Xabar», «Yangiliklar», «Haftalik» teledasturlarida foydalanildi. (O‘zbekiston Milliy teleradiokompaniyasining «O‘zbekiston telekanali» davlat tashkilotining 15 sentyabr 2023 yil №05-22/460 sonli ma’lumotnomasi). Xususan, ishda ishlab chiqilgan masalalar Qoraqalpog‘istonning ijtimoiy amaliyotida yosh oilalarning farovonligi va hayot sifatini oshirishga innovatsion yondashuvlarni joriy etish yo‘llarini aniqlashga yordam beradi; shuningdek ushbu materiallar ilmiy mazmuni jihatidan boyitildi;
ilmiy tadqiqot natijalari va tavsiyalaridan yoshlar tadbirkorligini har tomonlama qo‘llab-quvvatlash, yoshlarni biznesga faol jalb etish uchun shart-sharoitlar yaratish, yangi ish o‘rinlari yaratish va yoshlar bandligini ta’minlash, ishsiz yoshlarni mehnat bozorida talab yuqori bo‘lgan kasb va tadbirkorlik ko‘nikmalariga o‘rgatish, ularning ijtimoiy-iqtisodiy faolligini oshirish maqsadida bank xodimlarining amaliy seminarlarida foydalaniladi (Qoraqalpog‘iston Respublikasi Moliya vazirligining 27 sentyabr 2023 yil №RS/01-10/3790 sonli ma’lumotnomasi). Xususan, ishlab chiqilgan tavsiyalardan jamg‘arma va depozit dasturini ishlab chiqish mexanizmini takomillashtirish bo‘yicha foydalanildi, bu orqali bolalarda kapitalni shakllantirish kichik yoshdan boshlanadi, kelajakda turli moliyaviy muammolarni hal qilishni soddalashtiradi, moliyaviy imkoniyatlarni yaxshilashga yordam beradi; xalqaro miqyosda mamlakat imidjini yaxshilash uchun yosh avlodning ijtimoiy mas’uliyatini oshirish va tadbirkorlikni rivojlantirish uchun banklarga qo‘shimcha mablag‘larni yo‘naltirish imkoniyatini berish;
tadqiqot natijalari va Qoraqalpog‘iston Respublikasi yosh oilalarini kambag‘allikdan olib chiqishning innovatsion usullarini qo‘llash sohasidagi tavsiyalardan QDU Iqtisodiyot fakultetida “Investisiyalar va innovatsiyalar”, “G‘aznachilik”, “Moliyaviy menejment” kabi fanlar bo‘yicha ma’ruzalarda foydalanildi. (Berdaq nomidagi Qoraqalpoq davlat universiteti 25 sentyabr 2023 yil №01-21-04/1742 sonli ma’lumotnomasi). Xususan, ilmiy-tadqiqot materiallari namunaviy dastur asosida tayyorlangan ishchi o‘quv dasturlariga kiritilgan va iqtisodiy fanlar mazmunini yaxshilashda samarali foydalanilmoqda.