Norqulov Urol Farxodovichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): «Bosh suyaklari sinishida shikastlovchi vosita turi va zarba yo‘nalishini aniqlash», 14.00.24 - Sud tibbiyoti.
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2022.2.PhD/Tib2878.
Ilmiy rahbar: Indiaminov Sayit Indiaminovich, tibbiyot fanlari doktori, professor.
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Samarqand davlat tibbiyot universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Toshkent tibbiyot akademiyasi huzuridagi DSc.04/30.12.2019.Tib.30.03 ilmiy kengash asosidagi bir martalik ilmiy kengash.
Rasmiy opponentlar: Masharipov Azamat Sobirovich, tibbiyot fanlari doktori; Xaydarov Xasanali Raxmonovich, tibbiyot fanlari nomzodi, dotsent.
Yetakchi tashkilot: Ijevsk davlat tibbiyot akademiyasi (Rossiya Federatsiyasi).
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II. Tadqiqotning maqsadi: turlicha ta’sir yuzalarga ega bo‘lgan to‘mtoq qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’sir sharoitida bosh gumbaz suyaklari sinishlarida shikastlovchi vositani va zarba yo‘nalishini aniqlashga doir sud-tibbiy ekspertizalarni takomillashtirishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
turli ta’sir yuzalarga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siri sharoitida bosh gumbaz suyaklarida yuzaga keladigan sinishlarning qirralari notekisligi, bir-biriga tutashmasligi, g‘ovak qatlamining majaqlanishi va sinish chiziqlari oralig‘i yuzasi do‘mpaygan - qiyali yo‘nalishligi bilan ta’riflangan morfologik jihatlari aniqlangan;
turli ta’sir yuzalarga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siridan etkazilgan bosh gumbaz suyaklarining sinishida shikastlovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini, shuningdek mexanizmini aniqlashga doir differnsial diagnostik mezonlar ishlab chiqilgan;
turli ta’sir yuzaga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siri bilan bog‘liq bosh gumbaz suyaklarining sinishida kompyuter dasturida jarohatlarni nobiologik ob’ektlarda modellashtirish orqali shikaslovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini belgilash asoslangan;
jarohatlarni nobiologik ob’ektlarda kompyuter dasturida modellashtirish va ulardan nusxa olish usullarini ishlab chiqish orqali bosh gumbaz suyaklari sinishlarida shikastlovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini aniqlashga doir sud tibbiy ekspertizalar takomillashtirilgan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi.
Bosh suyaklari sinishida shikastlovchi vosita turi va zarba yo‘nalishini aniqlash bo‘yicha olingan ilmiy natijalar asosida:
birinchi ilmiy yangilik: turli ta’sir yuzalarga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siri sharoitida bosh gumbaz suyaklarida yuzaga keladigan sinishlarning qirralari notekisligi, bir-biriga tutashmasligi, g‘ovak qatlamining majaqlanishi va sinish chiziqlari oralig‘i yuzasi do‘mpaygan - qiyali yo‘nalishligi bilan ta’riflangan morfologik jihatlari aniqlanganligi bo‘yicha takliflar Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 29 martda 8n-r/16-son bilan tasdiqlangan «Boshning yumshoq to‘qimalari shikastlanishi va bosh suyagi suyaklari sinishi bo‘yicha shikastlanish vositani aniqlash uchun eksperiment tadqiqotlari algoritmi» va 2024 yil 29 martda 8n-r/17-son bilan tasdiqlangan «Bosh suyagi sinishida jarohatlanish qurol va zarba yo‘nalishlarini aniqlash tartibi» nomli uslubiy tavsiyanomalar mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 30.04.2024 yildagi 106-son, Navoiy viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 02/185-son hamda Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 146-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 04/16-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: tavsiya etilgan algoritm va usullarni ekspert amaliyotiga joriy etish natijasida bosh suyaklari shikastlanida, jarohatlarining morfologik xususiyatlariga ko‘ra qurol turi va zarba yo‘nalishini aniqlashda ekspert xulosalarining ishonchliligi, asosliligi va xolisligini ta’minlash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur holatni ekspertizasi uchun sarflanadigan 700000 so‘m (ananaviy usulning o‘rtacha narxi 1500000 so‘m, tavsiya etilgan usulning narxi 800000 so‘mni tashkil qiladi) byudjet mablag‘lari tavsiya etilgan usuldan foydalanish orqali ekspertiza o‘tkazish muddatini 8-10 kundan 4-5 kungacha qisqartirish natijasida iqtisod qilinadi;
ikkinchi ilmiy yangilik: turli ta’sir yuzalarga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siridan etkazilgan bosh gumbaz suyaklarining sinishida shikastlovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini, shuningdek mexanizmini aniqlashga doir differnsial diagnostik mezonlar ishlab chiqilganligi bo‘yicha takliflar Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 29 martda 8n-r/16-son bilan tasdiqlangan «Boshning yumshoq to‘qimalari shikastlanishi va bosh suyagi suyaklari sinishi bo‘yicha shikastlanish vositani aniqlash uchun eksperiment tadqiqotlari algoritmi» va 2024 yil 29 martda 8n-r/17-son bilan tasdiqlangan «Bosh suyagi sinishida jarohatlanish qurol va zarba yo‘nalishlarini aniqlash tartibi» nomli uslubiy tavsiyanomalar mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 30.04.2024 yildagi 106-son, Navoiy viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 02/185-son hamda Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 146-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 04/16-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: tavsiya etilgan algoritm va usullarni ekspert amaliyotiga joriy etish natijasida bosh suyaklari shikastlanida, jarohatlarining morfologik xususiyatlariga ko‘ra qurol turi va zarba yo‘nalishini aniqlashda ekspert xulosalarining ishonchliligi, asosliligi va xolisligini ta’minlash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur holatni ekspertizasi uchun sarflanadigan 700000 so‘m (ananaviy usulning o‘rtacha narxi 1500000 so‘m, tavsiya etilgan usulning narxi 800000 so‘mni tashkil qiladi) byudjet mablag‘lari tavsiya etilgan usuldan foydalanish orqali ekspertiza o‘tkazish muddatini 8-10 kundan 4-5 kungacha qisqartirish natijasida iqtisod qilinadi;
uchinchi ilmiy yangilik: turli ta’sir yuzaga ega bo‘lgan o‘tmas qattiq vositalarning bir necha marotaba lokal ta’siri bilan bog‘liq bosh gumbaz suyaklarining sinishida kompyuter dasturida jarohatlarni nobiologik ob’ektlarda modellashtirish orqali shikaslovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini belgilash asoslanganligi bo‘yicha takliflar Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 29 martda 8n-r/16-son bilan tasdiqlangan «Boshning yumshoq to‘qimalari shikastlanishi va bosh suyagi suyaklari sinishi bo‘yicha shikastlanish vositani aniqlash uchun eksperiment tadqiqotlari algoritmi» va 2024 yil 29 martda 8n-r/17-son bilan tasdiqlangan «Bosh suyagi sinishida jarohatlanish qurol va zarba yo‘nalishlarini aniqlash tartibi» nomli uslubiy tavsiyanomalar mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 30.04.2024 yildagi 106-son, Navoiy viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 02/185-son hamda Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 146-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 04/16-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: tavsiya etilgan algoritm va usullarni ekspert amaliyotiga joriy etish natijasida bosh suyaklari shikastlanida, jarohatlarining morfologik xususiyatlariga ko‘ra qurol turi va zarba yo‘nalishini aniqlashda ekspert xulosalarining ishonchliligi, asosliligi va xolisligini ta’minlash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur holatni ekspertizasi uchun sarflanadigan 700000 so‘m (ananaviy usulning o‘rtacha narxi 1500000 so‘m, tavsiya etilgan usulning narxi 800000 so‘mni tashkil qiladi) byudjet mablag‘lari tavsiya etilgan usuldan foydalanish orqali ekspertiza o‘tkazish muddatini 8-10 kundan 4-5 kungacha qisqartirish natijasida iqtisod qilinadi;
to‘rtinchi ilmiy yangilik: jarohatlarni nobiologik ob’ektlarda kompyuter dasturida modellashtirish va ulardan nusxa olish usullarini ishlab chiqish orqali bosh gumbaz suyaklari sinishlarida shikastlovchi vositani va uning ta’sir yo‘nalishini aniqlashga doir sud tibbiy ekspertizalar takomillashtirilganligi bo‘yicha takliflar Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazi muvofiqlashtiruvchi ekspert kengashi tomonidan 2024 yil 29 martda 8n-r/16-son bilan tasdiqlangan «Boshning yumshoq to‘qimalari shikastlanishi va bosh suyagi suyaklari sinishi bo‘yicha shikastlanish vositani aniqlash uchun eksperiment tadqiqotlari algoritmi» va 2024 yil 29 martda 8n-r/17-son bilan tasdiqlangan «Bosh suyagi sinishida jarohatlanish qurol va zarba yo‘nalishlarini aniqlash tartibi» nomli uslubiy tavsiyanomalar mazmuniga singdirilgan. Mazkur taklif Respublika sud-tibbiyot ekspertizasi ilmiy-amaliy markazining Samarqand viloyati filiali bo‘yicha 30.04.2024 yildagi 106-son, Navoiy viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 02/185-son hamda Buxoro viloyati filiali bo‘yicha 02.05.2024 yildagi 146-son buyruqlari bilan amaliyotiga joriy etilgan (Sog‘liqni saqlash vazirligi huzuridagi Ilmiy texnik kengashining 2024 yil 22 iyuldagi 04/16-son xulosasi). Ijtimoiy samaradorligi: tavsiya etilgan algoritm va usullarni ekspert amaliyotiga joriy etish natijasida bosh suyaklari shikastlanida, jarohatlarining morfologik xususiyatlariga ko‘ra qurol turi va zarba yo‘nalishini aniqlashda ekspert xulosalarining ishonchliligi, asosliligi va xolisligini ta’minlash imkonini beradi. Iqtisodiy samaradorligi: mazkur holatni ekspertizasi uchun sarflanadigan 700000 so‘m (ananaviy usulning o‘rtacha narxi 1500000 so‘m, tavsiya etilgan usulning narxi 800000 so‘mni tashkil qiladi) byudjet mablag‘lari tavsiya etilgan usuldan foydalanish orqali ekspertiza o‘tkazish muddatini 8-10 kundan 4-5 kungacha qisqartirish natijasida iqtisod qilinadi.
