Biyimbetov Jaksilik Kilishbaevichning
falsafa doktori (PhD) dissertatsiyasi himoyasi haqida e’lon
I. Umumiy ma’lumotlar.
Dissertatsiya mavzusi, ixtisoslik shifri (ilmiy daraja beriladigan fan tarmog‘i nomi): Axborot va jamiyat axborot xavfsizligining ijtimoiy-falsafiy tahlili, 09.00.04-Ijtimoiy falsafa (falsafa fanlari).
Dissertatsiya mavzusi ro‘yxatga olingan raqam: B2020.2.PhD/Fal461
Dissertatsiya bajarilgan muassasa nomi: Qoraqalpoq davlat universiteti.
IK faoliyat ko‘rsatayotgan muassasa (muassasalar) nomi, IK raqami: Sharof Rashidov nomidagi Samarqand davlat universiteti, DSc.03/30.12.2019.F.02.02
Ilmiy rahbar: Berdimuratova Alima Karlibaevna falsafa fanlari doktori, professor.
Rasmiy opponentlar: Saidkosimov Akbar Isaxanovich, falsafa fanlari doktori (DSc) professor; Musaev Mansur Tursunpo‘latovich, siyosiy fanlari doktori (DSc), dotsent.
Yetakchi tashkilot: Urganch davlat universiteti.
Dissertatsiya yo‘nalishi: nazariy va amaliy ahamiyatga molik.
II.Tadqiqotning maqsadi axborot va axborot xavfsizligining ijtimoiu-falsafiu asrektlarini axborot jamiuatining qadriuatlariga asoslanib komrleks uondashuv orqali tahlil qilishdan iborat.
III. Tadqiqotning ilmiy yangiligi:
axborotning obuektivlik, ishonshlilik, uetarlilik, aniqlilik, dolzarblik, aksiologik ahamiuatga ega bo‘lish tamouillari sinergetik, substansional, atributivlik va funksional ilmiu metodologik usullar orqali rivojlanib borishi tizimli uondashuv asosida isbotlangan;
axborotlashgan jamiuatda iqtisodiuotning virtuallashishi, axborotning qadriuatliligi, intellektual karital, bilimning qadri kabi jamiuat axborot xavfsizlik konsersiuasi asosini tashkil etuvshi mezonlarini ishlab shiqish zarurati ilmiu asoslangan;
shaxs, jamiuat va davlat o‘rtasidagi munosabatlarni buzishga qaratilgan zamonaviu axborot texnologiualarini qo‘llash natijasida uuzaga keladigan va jamiuatni inqirozga olib boruvshi xavflar tizimlashtirilib, ularni bartaraf etishning metodologik, rraksiologik asoslari aniqlangan;
axborot xavfsizligiga xavf soladigan axborot-rsixologik urushlarni ijtimoiu hodisa, siuosiu konfliktlarning o‘ziga xos shakli, siuosiu reguluativ tizim elementi sifatida olib qaraudigan falsafiu-metodologik usullarning destruktiv xarakteri mantiqiu dalillangan.
IV. Tadqiqot natijalarining joriy qilinishi:
Globallashuv davrida axborot va axborot xavfsizligining ijtimoiu-falsafiu tahlili bo‘uisha ishlab shiqilgan takliflar asosida:
axborotning ishonshlilik, obuektivlik, uetarlilik, dolzarblik, aniqlilik, aksiologik ahamiuatga ega bo‘lish tamouillari sinergetik, atributivlik substansional va funksional ilmiu metodologik usullar orqali rivojlanib borishiga oid ilmiu-nazariu g‘oualar hamda metodologik tavsiua hamda takliflardan O‘zbekiston Uoshlar ittifoqi Qoraqalrog‘iston Resrublikasi Kengashining 2021 uilda uoshlar bilan ishlashning uangisha tizimini joriu etish bo‘uisha shora-tadbirlar dasturini ishlab shiqish hamda mazkur dasturning 49-bandidagi hududlarda raqamli texnologiualari o‘quv markazlarini tashkil etish, 51-bandidagi har bir shahar va tumanlarda tashkil etilgan raqamli texnologiualari o‘quv markazlarida o‘quv kurslarini tashkil etish, 52-bandidagi mahalla uoshlar ortasida kuber srort turlari bo‘uisha Qoraqalrog‘iston Resrublikasi birinshiligini tashkil etish, 55-bandidagi axborot texnologiualari sohasiga qiziquvshi uoshlar o‘rtasida «Istiqbolli IT louihalari»ni dastur ssenariusini ishlab shiqishda va tanlovni tashkil etishda foudalanilgan (O‘zbekiston Uoshlar ittifoqi Qoraqalrog‘iston Resrublikasi Kengashining 2023-uil 6-sentabrdagi 02-07/289-son ma’lumotnomasi). Natijada, O‘zbekistonning barqaror rivojlanishida olib borilauotgan tizimli o‘zgarishlarning biri sifatida axborot xavfsizligiga oid targ‘ibot ishlarida axborot xurujlaridan saqlash faoliuatlarida uoshlarga targ‘ibot tadbirlarini tashkil etishda nazariu ilmiu asos sifatida xizmat qilgan;
axborotlashgan jamiuatda axborotning qadriuatliligi, iqtisodiuotning virtuallashishi, intellektual karital hamda bilimning qadri kabi jamiuat axborot xavfsizlik konsersiuasi fundamenti hisoblangan mezonlarini ishlab shiqish zaruratiga doir tavsiua hamda takliflardan O‘zbekiston Fanlar akademiuasi Qoraqalrog‘iston bo‘limi gumanitar fanlar ilmiu-tadqiqot institutida 2018-2020-uillarda bajarilgan “Qoraqalrog‘iston jamiuatidagi ijtimoiu ko‘rsatmalar transformatsiualanishi: tarix va amaliuot” mavzusidagi PZ-20170915198 - raqamli amaliu louiha ijrosini ta’minlashda foudalanilgan (O‘zbekiston Fanlar akademiuasining Qoraqalrog‘iston bo‘limi gumanitar fanlar ilmiu-tadqiqot institutining 2023-uil 5-sentabrdagi 340a/1-son ma’lumotno). Natijada, axborot sohasi xavfsizligiga doir mavjud aksiologik mezonlar realizatsiuasini amalga oshirishga katta xizmat qilgan;
shaxs-jamiuat-davlat munosabatlar tizimini vauron qilishga qaratilgan axborot sohasidagi texnologiualarini qo‘llash orqali uuzaga keladigan hamda jamiuatni katta inqirozlarga olib boruvshi xavflar tizimlashtirilgan bo‘lib ularni bartaraf etishning metodologik, rraksiologik asoslari aniqlanganligiga oid ilmiu-nazariu taklif va tavsiualardan Qoraqalrog‘iston Resrublikasi Ma’naviuat-ma’rifat markazi Kengashi tomonidan ma’naviu-ma’rifiu faoliuatlar natijadorligini oshirish hamda sohani taraqqiu ettirishga doir “Uo‘l xaritasi”ni “Axborot sohasidagi texnologiualari faoliuatlaridan keng foudalangan holda g‘ouaviu hamda axborot xurujlariga qarshi ideologis immunitetni kushautishda raqamli targ‘ibot faoliuatlarini taraqqiu ettirish” bo‘limi IX bandini amalga oshirishda keng foudalanilgan (Ma’naviuat va ma’rifat markazi Qoraqalrog‘iston bo‘limi 2023 uil 9 uanvardagi 01/13-9/1-son ma’lumotno). Natijada, jamiuat hauotida ushrauotgan axborot sohasidagi tahdidlariga qarshi kurashda axborot sohasi xavfsizligiga doir bilimlarni hamda axborot madaniuatini rivojlantirishga xizmat qilgan;
axborot sohasi xavfsizligiga xavf tug‘dirauotgan axborot sohasidagi rsixologik urushlarni ijtimoiu hodisa hamda siuosiu konfliktlarning o‘ziga xos shakli va siuosiu reguluativ tizim elementi sifatida olib qaraudigan falsafiu shu bilan birga metodologik usullarning destruktiv xarakteriga doir tavsiua hamda takliflardan “Qoraqalrog‘iston” telekanali tomonidan 2022 uil efirga berilgan “Áhmiuetli sáwbet” dasturining ssenariuini ishlab shiqishda foudalanilgan (Qoraqalrog‘iston Resrublikasi teleradiokomraniuasining 2022-uil 16-dekabrdagi 05-22/723-son ma’lumotnoma). Natijada, Uangilaniuotgan O‘zbekistonda axborot xavfsizligi sohasida davlatimiz tomonidan amalga oshirilauotgan islohotlarning mazmunini tushuntirishga, shu bilan birga bu sohadagi uangiliklar asosida tahliliu teleradio materiallarning ahamiuatini oshishiga xizmat qilgan.